Το κυκλοφοριακό μπαίνει στο επίκεντρο με το νέο βιβλίο του συγκοινωνιολόγου και συγγραφέα Σταύρου Κωνσταντινίδη, «Κυκλοφοριακό: Υπάρχει λύση; – 100 προβλήματα – 100 προτάσεις», που επιχειρεί να απαντήσει σε ερωτήματα που ταλαιπωρούν καθημερινά εκατομμύρια πολίτες. Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Επίκεντρο.
«Τι φταίει τελικά για την κυκλοφοριακή συμφόρηση;» «Ποιος είναι ο ακριβής ρόλος των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς, του ιδιωτικού αυτοκινήτου, του ποδηλάτου και του δημόσιου χώρου;» «Ποιες από τις προτεινόμενες λύσεις μπορούν πραγματικά να εφαρμοστούν με επιτυχία;» είναι τα βασικά ερωτήματα που θέτει το βιβλίο, μέσα από μια συλλογή άρθρων και συνεντεύξεων που συγκεντρώνει ο συγγραφέας.
Ο Σταύρος Κωνσταντινίδης σημειώνει ότι το κυκλοφοριακό αδιέξοδο δεν είναι μόνο ζήτημα διαχείρισης των οχημάτων. Όπως λέει, λειτουργεί ως καθρέφτης της συνολικής οργάνωσης του δημόσιου χώρου, αντανακλά τον πολιτισμό της καθημερινότητας και, τελικά, αποτυπώνει την ποιότητα της δημοκρατίας.
Στον πυρήνα του βιβλίου βρίσκεται ένας συνοπτικός Οδηγός Σχεδιασμού, με ισάριθμες πρακτικές και άμεσα εφαρμόσιμες λύσεις, που μετατρέπει το ερώτημα «Πώς θα λύσουμε το κυκλοφοριακό;» σε ουσιαστικό διάλογο για το μέλλον των πόλεων.
Χθες, Τετάρτη, το βράδυ, ο συγκοινωνιολόγος και συγγραφέας παρουσίασε σε δημοσιογράφους 10 +2 σημεία- κλειδιά για το κυκλοφοριακό πρόβλημα της Αθήνας και των πόλεων.
Στο πρώτο σημείο, για τα Μετρό και τα Μέσα σταθερής τροχιάς, υποστήριξε ότι χωρίς Μετρό πυκνής διάταξης με 200 σταθμούς από τους 80 που υπάρχουν σήμερα, με άψογη και πολύωρη λειτουργία και διαδρομή από την Κηφισιά μέχρι τη Γλυφάδα, δεν μπορεί να δοθεί εναλλακτική μετακίνηση προς την εργασία. Πρόσθεσε ότι χρειάζονται και εκτεταμένες συνδέσεις με επιφανειακά μέσα, όπως το τραμ και ο προαστιακός σιδηρόδρομος, ενώ σημείωσε πως αυτή η εικόνα απέχει τουλάχιστον 20 χρόνια από σήμερα.
Στη δεύτερη παρέμβασή του, για τα λεωφορεία, ανέφερε πως η κυβέρνηση θεωρεί ότι τα 1700 νέα λεωφορεία σε δύο χρόνια αρκούν, αλλά αυτό είναι λάθος. Θύμισε ότι κατά τους Ολυμπιακούς Αγώνες υπήρχαν ήδη 1500 και τόνισε πως, για να καλυφθεί σε μεγάλο βαθμό η έλλειψη των μέσων σταθερής τροχιάς, απαιτούνται τουλάχιστον 3000 λεωφορεία σε ένα πλήρως και ριζικά αναδιοργανωμένο δίκτυο που θα καλύπτει όλο το Πολεοδομικό Συγκρότημα της Αθήνας.
Για τις λεωφορειολωρίδες, τις λωρίδες υψηλής πληρότητας και τις λωρίδες έμφορτων ΤΑΧΙ, σημείωσε ότι λεωφορεία χωρίς λεωφορειολωρίδες είναι «δώρον άδωρον». Ζήτησε καλοσχεδιασμένο δίκτυο λεωφορειολωρίδων, από το οποίο θα περνούν τουλάχιστον 25 λεωφορεία την ώρα, ώστε να μεταφέρεται ο μέγιστος αριθμός πολιτών. Παράλληλα, πρότεινε νέες λωρίδες υψηλής πληρότητας, άνω των 2 ατόμων ανά αυτοκίνητο, με ταυτόχρονη ταχεία εξυπηρέτηση των έμφορτων ΤΑΧΙ.
Αναφερόμενος στον πράσινο δακτύλιο, είπε ότι ο σημερινός, μικρός και μεγάλος, είναι αναχρονιστικός και ξεπερασμένος, ενώ τα μονά-ζυγά ανήκουν στη δεκαετία του ’80. Σύμφωνα με τον ίδιο, σήμερα χρειάζεται ένας πράσινος δακτύλιος που θα επιτρέπει την κυκλοφορία μόνο οχημάτων μηδενικών εκπομπών ή υψηλής πληρότητας, με τουλάχιστον 3 άτομα σε κάθε όχημα. Οι τεχνικές λεπτομέρειες, όπως υπογράμμισε, πρέπει να καθοριστούν μετά από τεχνική μελέτη.
Για τους μητροπολιτικούς οργανισμούς σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, τόνισε ότι το κυκλοφοριακό πρόβλημα στην Αθήνα δεν έχει διοικητικά όρια και δεν περιορίζεται από την πόλη στους Αμπελόκηπους. Εξήγησε ότι αφορά ενιαία ολόκληρο το Πολεοδομικό Συγκρότημα της Αθήνας και πρέπει να αντιμετωπιστεί με Συγκοινωνιακό Οργανισμό μητροπολιτικού χαρακτήρα, υπεύθυνο για τον σχεδιασμό, τη διαφύλαξη της βιώσιμης κινητικότητας και την προστασία της οδικής ασφάλειας. Πρόσθεσε πως ένας τέτοιος οργανισμός χρειάζεται τόσο στην Αθήνα όσο και στη Θεσσαλονίκη, ενώ η υπόλοιπη Ελλάδα πρέπει να τεθεί υπό νέες δομές στα υπουργεία Μεταφορών και Προστασίας του Πολίτη.
Στο σκέλος για τον υφυπουργό Βιώσιμης Κινητικότητας και Οδικής Ασφάλειας, υποστήριξε ότι απαιτείται κυβερνητικό στέλεχος που θα ασχολείται αποκλειστικά με αυτά τα ζητήματα από το πρωί έως το βράδυ. Αυτό, είπε, προϋποθέτει ριζική αναδιοργάνωση του υπουργείου Μεταφορών και λειτουργικές ενοποιήσεις με το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, ενώ ο υφυπουργός θα μπορούσε να ανήκει οργανικά και στα δύο υπουργεία.
Για το ενιαίο κέντρο συντονισμού της κυκλοφορίας, ανέφερε ότι ουσιαστικά πρόκειται για αναβαθμισμένο κέντρο του σημερινού ΘΕΠΕΚ του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, με διυπηρεσιακή στελέχωση κατά το πρότυπο του υπουργείου Κλιματικής Προστασίας.
Στον ανασχεδιασμό δρόμων, πεζοδρομίων, κόμβων και διασταυρώσεων, σημείωσε ότι η σημερινή γεωμετρία παραμένει αναχρονιστική και παραπέμπει σε προηγούμενες δεκαετίες. Ζήτησε μοντέρνο σχεδιασμό που να απαντά στα σύγχρονα προβλήματα, απομάκρυνση της παράνομης στάθμευσης στις διασταυρώσεις, τοπικές διαπλατύνσεις στα 5 μέτρα από τις γωνίες και εξαντλητική μελέτη των κόμβων, με έμφαση στους κυκλικούς που θα μπορούσαν να επιλύσουν πολλά προβλήματα.
Για τις διαβάσεις πεζών, την αστική προσπελασιμότητα και τα άτομα με κινητικές δυσκολίες, είπε ότι το 2026 η Αθήνα και οι περισσότερες ελληνικές πόλεις παραμένουν αφιλόξενες σε πεζοδρόμια, διαβάσεις και διασταυρώσεις. Τόνισε πως το έργο πρέπει να ξεκινήσει άμεσα και πως σε κάθε πόλη και δήμο πρέπει να θεσμοθετηθεί ελάχιστος αριθμός διαβάσεων πεζών, που θα συντηρούνται απαρέγκλιτα με έντονο χρωματισμό και έξυπνο εξοπλισμό LED.
Στο κομμάτι για τους ποδηλατόδρομους, τα πατίνια και τη μικροκινητικότητα, ανέφερε ότι η χώρα έχασε το στοίχημα των πατινιών επειδή δεν υπήρχαν ποδηλατοδρόμοι. Προειδοποίησε ότι αν καθυστερήσει κι άλλο η κατασκευή δικτύων ποδηλατόδρομων στις ελληνικές πόλεις, η βιώσιμη κινητικότητα θα πρέπει να ξεχαστεί.
Για τη σήμανση επί του οδοστρώματος, τους σχολικούς δακτυλίους και την πληροφοριακή σήμανση, υποστήριξε ότι η σήμανση είναι καθοριστική για την αισθητική, τη λειτουργικότητα και την οδική ασφάλεια. Επισήμανε ότι στην Ελλάδα λείπει αυτή η πρακτική, σε αντίθεση με τις ευρωπαϊκές πόλεις, και έφερε ως παράδειγμα την οριζόντια σήμανση STOP στο οδόστρωμα, που θα μείωνε τα τροχαία από παράλειψη πρόσκρουσης του STOP. Πρόσθεσε ότι πρότυπη σήμανση γύρω από τα σχολεία θα δημιουργούσε ασφαλέστερο περιβάλλον για τους μαθητές, ενώ μια σύγχρονη πληροφοριακή σήμανση με ενιαία ή παρόμοια τεχνικά και αισθητικά χαρακτηριστικά θα αναβάθμιζε το αστικό περιβάλλον, θα διευκόλυνε την αναζήτηση προορισμών και θα μείωνε άσκοπα οχηματοχιλιόμετρα, καθυστερήσεις και ενεργειακή κατανάλωση.
Για τις φορτοεκφορτώσεις εφοδιασμού, είπε ότι ένα μέτρο που θα ορθολογικοποιούσε άμεσα τις άσκοπες καθυστερήσεις, ιδιαίτερα στις ώρες αιχμής, είναι η διαμόρφωση ενός κοινωνικού συμβολαίου με τη συμφωνία όλων των φορέων, ώστε όλες οι επαγγελματικές φορτοεκφορτώσεις να γίνονται τις βραδινές και πρώτες πρωινές ώρες. Σημείωσε ότι σήμερα κανείς δεν ελέγχει κανέναν και πως μια συνολική κανονιστική απόφαση, όχι μόνο για την Αθήνα αλλά για όλη την Ελλάδα, μαζί με τη θεσμοθέτηση συγκεκριμένων θέσεων φορτοεκφόρτωσης, θα βοηθούσε στην άμβλυνση ενός μέρους των σημερινών προβλημάτων.
«Προσπάθησα να γράψω ένα εκλαϊκευμένο βιβλίο για το κυκλοφοριακό πρόβλημα, που να μπορεί να διαβαστεί εύκολα απ’ όλους, τον ευαισθητοποιημένο πολίτη, τον καθημερινό επαγγελματία, τον επιστήμονα, τον φοιτητή, τον εργαζόμενο που ταλαιπωρείται μέσα στην πόλη κάθε μέρα. Μακριά από περίπλοκες επιστημονικές και θεωρητικές ορολογίες, σε απόσταση από μαθηματικά πρότυπα και εξισώσεις, ξετυλίγω αυτό που αισθάνεται ο κάθε πολίτης. Εξηγώ δηλαδή, τις αιτίες, τις παθογένειες, την καχεκτική θεσμική οργάνωση, τη μυωπική αντιμετώπιση, εκθέτοντας τεκμηριωμένα τι θα πρέπει να κάνει άμεσα η πολιτεία. Περιέλαβα 100 προβλήματα και περιέγραψα 100 προτάσεις – λύσεις», είπε ο συγγραφέας.
Σύντομο βιογραφικό σημείωμα του Σταύρου Κωνσταντινίδη
Ο Σταύρος Κωνσταντινίδης γεννήθηκε το 1968 στην Κολωνία της Γερμανίας. Είναι Πολιτικός Μηχανικός, Συγκοινωνιολόγος και Περιβαλλοντολόγος, απόφοιτος της Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ. Στα 35 χρόνια της επαγγελματικής του διαδρομής έχει υπηρετήσει σε επιτελικές θέσεις στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, καθώς και στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, έχοντας συμμετάσχει σε περισσότερες από 400 μελέτες Συγκοινωνιακού-Πολεοδομικού και Περιβαλλοντικού Σχεδιασμού. Αρθρογραφεί συστηματικά τα τελευταία 25 χρόνια στην Athens Voice και στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ.
