Δύο ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Δύο διαδηλώσεις. Και δύο διαφορετικές κοινωνικές αγωνίες στην Ευρώπη του 2026.
Στη Μαδρίτη, η έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ από το σπίτι όπου έζησε περίπου 70 χρόνια έγινε αφορμή για μια μαζική κινητοποίηση γύρω από τη στεγαστική κρίση. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους και, όταν τελείωσε η πορεία, εκατοντάδες έμειναν στην Πουέρτα δελ Σολ, στήνοντας περίπου 150 σκηνές. Το αίτημα ήταν συγκεκριμένο: προσιτή κατοικία, προστασία των ενοικιαστών και μέτρα απέναντι στις εξώσεις.
Στην Αθήνα, την Κυριακή (27/09), πολίτες συγκεντρώθηκαν στα Προπύλαια του Πανεπιστημίου Αθηνών και έκαναν πορεία κατά του Προσωπικού Αριθμού και των βιομετρικών ταυτοτήτων. Και εδώ τα αιτήματα ήταν συγκεκριμένα. Μόνο που, βλέποντας κανείς τα πανό και ακούγοντας τα συνθήματα, η εικόνα γινόταν μάλλον… ελληνική: «Όχι στο χάραγμα», «Όχι στον αριθμό του θηρίου», «Όχι στην αριθμοποίηση του ανθρώπου», «Νέα Τάξη Πραγμάτων». Χριστιανικά και βυζαντινά σύμβολα, ελληνικές σημαίες και μια διαμαρτυρία που συνέδεσε την ψηφιοποίηση του κράτους με θρησκευτικές συνωμοσιολογίες.
Και κάπου εδώ αρχίζει η σύγκριση…
Δεν είναι ότι ο Ισπανός πολίτης δεν έχει φοβίες ή πολιτικές και θρησκευτικές υπερβολές. Ούτε ότι όποιος διαφωνεί με τον Προσωπικό Αριθμό είναι αυτομάτως παράλογος. Το δικαίωμα στη διαμαρτυρία είναι δεδομένο.
Το θέμα είναι τι επιλέγει μια κοινωνία να βάλει στο κέντρο της δημόσιας αγανάκτησής της.
Στη Μαδρίτη, μια ηλικιωμένη γυναίκα γίνεται σύμβολο μιας κρίσης που αφορά ενοίκια, μισθούς και το δικαίωμα να έχεις ένα σπίτι. Η εικόνα της Μαρικάρμεν να απομακρύνεται από το σπίτι της πάνω σε φορείο ταξιδεύει διεθνώς και η κοινωνία απαντά με σκηνές στην κεντρική πλατεία της πόλης.
Στην Αθήνα, η εικόνα που ταξιδεύει προς τα έξω είναι αυτή μιας πορείας με σταυρούς, θρησκευτικά σύμβολα και συνθήματα για το «χάραγμα» και τον «αριθμό του θηρίου».
Και αυτή η εικόνα έχει σημασία. Γιατί στο εξωτερικό δεν θα κάτσει κανείς να εξηγήσει σε βάθος όλες τις κοινωνικές και πολιτικές αποχρώσεις μιας ελληνικής κινητοποίησης. Θα δει τις φωτογραφίες. Θα διαβάσει τα συνθήματα. Και κάπως έτσι διαμορφώνεται η στερεοτυπική εικόνα του Έλληνα ως του «ψεκασμένου» και του «Χριστιανοταλιμπάν» που βλέπει παντού συνωμοσίες και «χαράγματα».
Κι αυτό συμβαίνει την ώρα που η ελληνική κοινωνία έχει μπροστά της πολύ πιο χειροπιαστά μέτωπα.
Ακρίβεια, στεγαστική κρίση, μισθοί που δεν συμβαδίζουν με το κόστος ζωής, προβλήματα στην Υγεία και την Παιδεία, εργασιακή επισφάλεια, εγκληματικότητα, έμφυλη βία και γυναικοκτονίες, ρατσισμός και κοινωνικές ανισότητες. Προβλήματα που δεν χρειάζονται ούτε προφητείες ούτε «Νέα Τάξη Πραγμάτων» για να αποδειχθούν. Υπάρχουν στην καθημερινότητα.
Και απέναντι σε όλα αυτά, ένα κομμάτι της κοινωνίας επιλέγει να βγει στον δρόμο για τον Προσωπικό Αριθμό, επειδή φοβάται ότι πίσω από έναν αριθμό κρύβεται το «χάραγμα».
Στη Μαδρίτη, οι διαδηλωτές κοιμούνται σε σκηνές για να διεκδικήσουν ένα σπίτι που να μπορούν να πληρώσουν. Στην Αθήνα, κάποιοι διαδηλώνουν φοβούμενοι έναν αριθμό που θα υπάρχει σε μια κρατική βάση δεδομένων.
Και αν η εικόνα μιας χώρας προς τα έξω λέει κάτι για τις προτεραιότητές της, τότε αυτές τις ημέρες η σύγκριση δεν είναι ιδιαίτερα κολακευτική για την Ελλάδα.
Γιατί η κοινωνική αγανάκτηση μπορεί να γίνει πίεση για αλλαγή. Μπορεί όμως να γίνει και δημόσιο θέατρο φόβου, συνωμοσίας και θρησκευτικού πανικού.
Και δυστυχώς, όταν η δεύτερη εικόνα είναι αυτή που μένει στον διεθνή φακό, δεν χρειάζεται κανείς να μας αποκαλέσει «ψεκασμένους» ή «Χριστιανοταλιμπάν». Το κάνουν οι εικόνες μόνες τους.
