Ένα ξεχωριστό λεύκωμα φωτογραφιών για την Αλικαρνασσό φέρνει ξανά στο φως εικόνες και μνήμες από τη μικρασιατική ιστορία. Ο Μιχάλης Κόκκινος, κάτοικος της Νέας Αλικαρνασσού με καταγωγή από την ιστορική Αλικαρνασσό της Μικράς Ασίας, το σημερινό Μπόντρουμ, δημιούργησε το έργο με τίτλο «Στιγμές από την Αλικαρνασσό».
Όπως εξηγεί ο ίδιος, η αφορμή ήταν το μεγάλο κενό που υπάρχει σε φωτογραφικό υλικό από την εποχή που οι Έλληνες ζούσαν στην περιοχή. «Φωτογραφίες από την παλιά ελληνική Αλικαρνασσό δεν έχουμε πολλές», είπε μιλώντας στο ΑΠΕ -ΜΠΕ, σημειώνοντας ότι οι συνθήκες της εποχής, αλλά και η βίαιη αποκοπή από την πατρίδα, δεν επέτρεψαν στους πρόσφυγες να διασώσουν τέτοια τεκμήρια. «Οι άνθρωποι που έφυγαν τότε πίστευαν ότι θα λείψουν για λίγο. Δεν σκέφτηκαν να πάρουν μαζί τους φωτογραφίες – κι άλλωστε δεν υπήρχαν πολλές».
Αναζητώντας υλικό, ο Μιχάλης Κόκκινος στράφηκε στο διαδίκτυο και σε σελίδες που διατηρούν κάτοικοι του σημερινού Μπόντρουμ, όπως οι Eski Bodrum και Eski Bodrum Arşivi. Μέσα από αυτή τη διαδικασία ήρθε σε επαφή με ανθρώπους που ζουν στην περιοχή και, όπως αναφέρει, «μου διέθεσαν όσες φωτογραφίες είχαν από παλιότερες εποχές». Με τη συνδρομή και του Ali Şengün, συγκέντρωσε ένα πολύτιμο αρχείο εικόνων, το οποίο οργάνωσε σε ένα λεύκωμα αφιερωμένο στην Αλικαρνασσό.
Οι φωτογραφίες που περιλαμβάνονται καλύπτουν κυρίως την περίοδο πριν από το 1930, ενώ αρκετές φτάνουν έως τα μέσα του 20ού αιώνα. Μέσα από αυτές αποτυπώνονται η καθημερινή ζωή, η αρχιτεκτονική, οι γειτονιές και τα τοπία της Αλικαρνασσού, τόσο στην περίοδο της συνύπαρξης Ελλήνων και Τούρκων όσο και στα πρώτα χρόνια μετά τον ξεριζωμό. «Δείχνουν την Αλικαρνασσό όπως ήταν, αλλά και όπως εξελίχθηκε μέχρι περίπου το 1950», ανέφερε ο Μιχάλης Κόκκινος, προσθέτοντας ότι οι ουσιαστικές αλλαγές στην εικόνα της περιοχής άρχισαν αργότερα, κυρίως μετά τη δεκαετία του 1960.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, όπως εξηγεί, έχει και η στάση των σημερινών κατοίκων της περιοχής απέναντι στην προσπάθεια αυτή. «Μου έκανε εντύπωση ότι, όπως κι εμείς εδώ προσπαθούμε να κρατήσουμε τις ρίζες μας, έτσι κι αυτοί προσπαθούν να βρουν και να διατηρήσουν τις δικές τους», ανέφερε, θέλοντας να δείξει μια κοινή ανάγκη για διατήρηση της ιστορικής ταυτότητας. Άλλωστε, όπως υπενθύμισε, η Αλικαρνασσός στη Μικρά Ασία υπήρξε τόπος συνύπαρξης, όπου Έλληνες και Τούρκοι ζούσαν μαζί για δεκαετίες, αφήνοντας αποτυπώματα που παραμένουν ορατά μέχρι σήμερα.
Το λεύκωμα «Στιγμές από την Αλικαρνασσό» δεν δημιουργήθηκε με εμπορικούς στόχους. Αντίθετα, θα κυκλοφορήσει σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων και θα διανεμηθεί σε σχολεία, συλλόγους και σε ανθρώπους που ενδιαφέρονται να διατηρήσουν ζωντανή την έρευνα γύρω από τη μικρασιατική κληρονομιά. «Τα παιδιά μας δεν ξέρουν πολλά για την ιστορία μας», είπε ο Μιχάλης Κόκκινος, τονίζοντας την ανάγκη οι νεότεροι να γνωρίσουν την ιστορία των τόπων από όπου προέρχονται οι οικογένειές τους.
Παράλληλα, η πρωτοβουλία αυτή ανοίγει έναν ουσιαστικό προβληματισμό για τη διατήρηση της τοπικής ιστορικής μνήμης, με τον κ. Κόκκινο να εκφράζει την ανησυχία του ότι πολύτιμα τεκμήρια του παρελθόντος έχουν ήδη χαθεί, ενώ ακόμη περισσότερα κινδυνεύουν να χαθούν αν δεν υπάρξει άμεση κινητοποίηση. «Πιστεύω ότι έχουν χαθεί ήδη αρκετά και θα χαθούν περισσότερα αν δεν γίνει κάτι», είπε χαρακτηριστικά, καλώντας την τοπική κοινωνία και τους φορείς να αναλάβουν δράση.
Στο ίδιο πνεύμα, πρότεινε τη δημιουργία ενός σταθερού χώρου συγκέντρωσης και καταγραφής υλικού, όπου οι κάτοικοι θα μπορούν να παραδίδουν αντικείμενα, φωτογραφίες και άλλα τεκμήρια που σχετίζονται με τη μικρασιατική τους καταγωγή. Ως πιθανό σημείο αναφοράς ανέφερε την Ηροδότειο Σχολή, το 1ο δημοτικό σχολείο της Νέας Αλικαρνασσού. «Θα πρέπει να υπάρχει ένας χώρος όπου να μπορούμε να αφήνουμε ό,τι έχουμε, να αξιολογείται και να καταγράφεται ως ιστορικό αρχείο», σημείωσε, περιγράφοντας μια πρωτοβουλία που θα μπορούσε να γίνει σημείο αναφοράς για την τοπική κοινωνία.
Για τον ίδιο, πάντως, η δημιουργία του λευκώματος είναι κάτι περισσότερο από μια προσωπική ενασχόληση. Είναι, όπως λέει, «χρέος προς τους προγόνους» αλλά και «ευθύνη να μεταφερθεί αυτή η μνήμη στις επόμενες γενιές». Μια ευθύνη που δεν περιορίζεται σε ένα βιβλίο, αλλά συνεχίζεται σε μια σταθερή προσπάθεια καταγραφής, διάσωσης και ανάδειξης της ιστορίας.
