Στην Ελλάδα τον αγαπήσαμε πολύ, κυρίως μέσα από το Σινεμά ο Παράδεισος, Οι Εντιμότατοι Φίλοι μου και Το Μεγάλο Φαγοπότι. Ο Φιλίπ Νουαρέ υπήρξε μια εμβληματική μορφή για τον γαλλικό κινηματογράφο, με μια διαδρομή που ξεπέρασε τις 140 παραγωγές και σφράγισε πολλές από αυτές με την παρουσία και το εκφραστικό του βάρος.
Παρότι δεν έλεγε εύκολα όχι σε μια κινηματογραφική πρόταση και ο ίδιος είχε παραδεχθεί ότι συμμετείχε και σε πολλές αδιάφορες ταινίες, ο Νουαρέ ξεχώριζε πάντα για την υποκριτική του δύναμη και τον πληθωρικό χαρακτήρα του. Μπορούσε με την ίδια άνεση να γίνει αριστοκράτης ή αλήτης, χωρικός ή μελαγχολικός, σκοτεινός τύπος ή χαρά της ζωής, περνώντας από το δράμα στην κωμωδία, ακόμη και στην ξέφρενη εκδοχή της, ή σε ένα θρίλερ και μια περιπέτεια, είδος που απέφευγε σε όλη του τη ζωή, δουλεύοντας αδιάκοπα, παρότι, όπως έλεγε, δεν κατάλαβε ποτέ τη λειτουργία του σινεμά.
Με περισσότερα από 50 χρόνια στα κινηματογραφικά πλατό, ο βραβευμένος με BAFTA και δύο Σεζάρ Νουαρέ συνέβαλε σημαντικά στην προώθηση της νουβέλ βαγκ και υπηρέτησε μοναδικά την ιταλική κωμωδία, χωρίς να χάσει ποτέ την εσωτερική του λάμψη. Αυτό ίσχυε ακόμη και όταν είχε δίπλα του θρυλικά ονόματα, όπως η Ρόμι Σνάιντερ, η Σιμόν Σινιορέ, η Κατρίν Ντενέβ, ο Μαρτσέλο Μαστρογιάνι, ο Πίτερ Ο’Τουλ, ο Ομάρ Σαρίφ, ο Ούγκο Τονιάτσι και ο Αλμπέρτο Σόρντι.
Χωρίς να είναι όμορφος, ευθυτενής ή αθλητικός, με το ευτραφές ατσούμπαλο κορμί, το αστείο πρόσωπο, το μελαγχολικό βλέμμα και τη μεγάλη μύτη, σήμα κατατεθέν της γαλλικής του καταγωγής, ο Νουαρέ εξέπεμπε την εικόνα του καθημερινού ανθρώπου. Έβγαζε ευγενική οικειότητα, πατρική στοργή, καλοσύνη ή και μια ύπουλη απειλή όταν το ζητούσε ο ρόλος, ενώ ένα ακόμη μεγάλο όπλο του ήταν η βελούδινη φωνή και η άψογη άρθρωση του λόγου, χαρακτηριστικά που ξεχωρίζουν στους μεγάλους ερμηνευτές, ιδιαίτερα του θεάτρου.
Το θέατρο ήταν η μεγάλη του αγάπη και σε αυτό αφιέρωσε σχεδόν δέκα χρόνια της καριέρας του, με περισσότερους από 40 ρόλους, κυρίως στο Εθνικό Λαϊκό Θέατρο, πάντα δίπλα στον Ζαν Βιλάρ, τον σπουδαίο θεατράνθρωπο που ήθελε τη θεατρική τέχνη προσιτή σε όλους. Ακόμη κι όταν στράφηκε στην 7η Τέχνη, ο Νουαρέ επέμενε να λέει ότι «είμαι ηθοποιός του θεάτρου που κάνει κινηματογράφο», και ίσως γι’ αυτό, γνωρίζοντας τα μυστικά της σκηνής, απέφευγε την υπερβολή και τους θεατρινισμούς στο σινεμά.
Πέρασαν κιόλας 20 χρόνια από τον θάνατό του, στις 23 Νοεμβρίου 2006, όμως ο Φιλίπ Νουαρέ παραμένει ζωντανός μέσα από τις ερμηνείες του σε σπουδαίες ταινίες, ως ένα οικείο πρόσωπο που θα θέλαμε στην παρέα μας, ακόμη και ως αλλοπρόσαλλο μπάρμπα μας, όπως στο κλασικό «Η Ζαζί στο Μετρό». Ήταν ένας χαμηλών τόνων άνθρωπος, της καλής ζωής, του φαγητού, των ακριβών κρασιών και των εκλεκτών πούρων, λάτρης της υπαίθρου και των αλόγων.
Λαϊκό θέατρο και γάμος
Ο Νουαρέ γεννήθηκε στη Λιλ, στα βόρεια της Γαλλίας, την 1η Οκτωβρίου 1930 και μεγάλωσε χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Αδιάφορος για τα σχολικά μαθήματα, απέτυχε τρεις φορές στις απολυτήριες εξετάσεις και στράφηκε στην υποκριτική ύστερα από προτροπή ενός ιερέα, σπουδάζοντας στο Centre Dramatique de l’Ouest. Για αρκετά χρόνια περιόδευσε με το Εθνικό Λαϊκό Θέατρο, όπου γνώρισε τη νεαρή τότε ηθοποιό Μονίκ Σομέτ, την οποία παντρεύτηκε το 1962 και έμεινε μαζί της έως τον θάνατό του, κάτι σπάνιο για τα γαλλικά ήθη και τον χώρο του θεάματος.
Η εμπειρία της σάτιρας
Σημαντική εμπειρία στάθηκε και η ενασχόλησή του με τη σάτιρα σε νυχτερινά κέντρα διασκέδασης, όπου μαζί με τον Ζαν Πιέρ Νταράς δεν άφησε τίποτα όρθιο, κυρίως τους πολιτικούς της εποχής, όπως τους Σαρλ Ντεγκόλ, Μισέλ Ντεμπρέ και Αντρέ Μαρλό. Παράλληλα, αποθεώθηκε όταν υποδύθηκε τον Λουδοβίκο ΙΔ’, φορώντας μια τεράστια περούκα.
Θείος της Ζαζί
Το ουσιαστικό του ντεμπούτο στη μεγάλη οθόνη έγινε το 1955, όταν πρωταγωνίστησε στο δράμα «La Pointe Courte» της Ανιές Βαρντά, μιας σπουδαίας μορφής της 7ης Τέχνης που διέκρινε «το σπάνιο εύρος του ταλέντου του», αν και ο ίδιος είπε πως ήταν τρομοκρατημένος και εντελώς απών από την ταινία. Παρότι η καριέρα του δεν απογειώθηκε όπως αναμενόταν, ίσως και εξαιτίας του τρόμου που ένιωσε στα γυρίσματα, ο Νουαρέ είχε την τύχη να επιλεγεί πέντε χρόνια μετά από τον Λουί Μαλ για τη «Ζαζί στο Μετρό», όπου υποδύθηκε τον θείο της μικρής ηρωίδας. Η ταινία αρχικά ξένισε τη γαλλική κριτική και το κοινό, πριν πάρει τελικά τη θέση που της άξιζε.
Μεγάλο Φαγοπότι
Μπαίνοντας πλέον για τα καλά στον κινηματογράφο, άρχισε να γυρίζει διαρκώς ταινίες, μέχρι που το 1968 ήρθε η δραματική κομεντί «Alexandre le Bienheureux» του Ιβ Ρομπέρ και τον έκανε διάσημο στη Γαλλία. Έναν χρόνο νωρίτερα είχε συμπρωταγωνιστήσει με τον Πίτερ Ο’Τουλ, τον Ομάρ Σαρίφ και τον Τομ Κόρτνεϊ στο πολεμικό θρίλερ «Η Νύχτα των Στρατηγών» του Ανατόλ Λίτβακ. Το 1973 ήρθε η δεύτερη μεγάλη στιγμή της καριέρας του, όταν ο Μάρκο Φερέρι τον ενέταξε στη θρυλική πρωταγωνιστική τετράδα, μαζί με τους Μαστρογιάνι, Πικολί και Τονιάτσι, στην κατάμαυρη πολιτική σάτιρα για την αστική τάξη, τον καταναλωτισμό, την πνευματική παρακμή και την άκρατη λαγνεία. Το περίφημο «Μεγάλο Φαγοπότι» σόκαρε το κοινό στις Κάννες, που έβλεπε τέσσερις μεσόκοπους να θέλουν να αυτοκτονήσουν τρώγοντας μέχρι σκασμού.
Οι Εντιμότατοι Φίλοι
Το 1975 μπήκε ξανά σε μια παρέα μεσήλικων που επέμενε να κάνει εφηβικές τρέλες, στην ξεκαρδιστική αλλά και εξαίρετη ιταλική κωμωδία «Οι Εντιμότατοι Φίλοι μου» του Μάριο Μονιτσέλι. Εκεί υποδύθηκε τον Τζόρτζιο Περότσι, έναν απογοητευμένο από τη ζωή δημοσιογράφο, χωρισμένο, με έναν γιο που τον αντιπαθεί και κουρασμένο από τη δουλειά του, δίπλα σε έναν ξεπεσμένο κόμη, τον Ούγκο Τονιάτσι, έναν πολιτικό μηχανικό που ψάχνει σύζυγο, τον Γκαστόν Μόσκιν, και έναν κυνικό μεγαλογιατρό, τον Αντόλφο Τσέλι. Ήταν ακόμη μία καυστική σάτιρα, πικρή ως το μεδούλι, για την αστική κοινωνία και την άρνηση της παρέας να υποκύψει στις συμβάσεις, μια τεράστια επιτυχία στην Ιταλία που αγαπήθηκε πολύ και στην Ελλάδα.
Εκδικητής
Την ίδια χρονιά πρωταγωνιστεί, έχοντας δίπλα του τη Ρόμι Σνάιντερ, στο πολεμικό δράμα «Εκδίκηση με το Παλιό Τουφέκι», ως ένας ήρεμος γιατρός που μεταμορφώνεται σε εκδικητή, όταν οι Γερμανοί ναζί εκτελούν την οικογένειά του. Η ερμηνεία αυτή τού χάρισε το πρώτο βραβείο Σεζάρ και την αποθέωση από το γαλλικό κοινό.
Το 1988 υπέγραψε ακόμη έναν σπουδαίο ρόλο στο «Σινεμά ο Παράδεισος» του Τζουζέπε Τορνατόρε, μια κλασική δραματική κομεντί-ωδή στον κινηματογράφο, που συνδύαζε τη νοσταλγία για τη μαγεία της αίθουσας και την ενηλικίωση. Ενσαρκώνοντας αφοπλιστικά έναν μηχανικό προβολής που μένει τυφλός έπειτα από ατύχημα την ώρα της δουλειάς, ο Αλφρέντο του Νουαρέ έγινε η εμβληματική μορφή για την αγάπη στο σινεμά, μαζί με τον μικρό Τοτό – Σαλβατόρε Κάσιο. Η ταινία κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας και επανέφερε την Ιταλία στο κινηματογραφικό προσκήνιο.
Πάμπλο Νερούδα
Την επόμενη χρονιά κέρδισε και το δεύτερο Σεζάρ, πρωταγωνιστώντας στο αντιπολεμικό δράμα του Μπερτράν Ταβερνιέ, «Η Ζωή και Τίποτα Άλλο», ενώ το 1994, σε μία από τις τελευταίες σπουδαίες εμφανίσεις του, υποδύθηκε τον Χιλιανό κομμουνιστή ποιητή Πάμπλο Νερούδα στην εξαίρετη αισθηματική κομεντί «Ο Ταχυδρόμος», που προτάθηκε για τέσσερα Όσκαρ. Η ταινία συγκίνησε για το θέμα της, αλλά και για τον αδόκητο θάνατο του σκηνοθέτη και συμπρωταγωνιστή Μάσιμο Τροΐζι.
Πρώτη θέση
Στα τελευταία χρόνια της ζωής του, χτυπημένος από τον καρκίνο, ο Νουαρέ είχε αποσυρθεί από τα κινηματογραφικά πλατό, τα οποία ποτέ δεν υπερεκτίμησε, όπως ούτε και τον εαυτό του. Ήξερε να απολαμβάνει τη ζωή μακριά από το λαμπερό σύμπαν του κινηματογράφου, καπνίζοντας τα εκλεκτά πούρα του, γευόμενος καλό φαγητό, διαβάζοντας βιβλία και παίρνοντας δύναμη από τα αγαπημένα του άλογα στο εξοχικό του στην Καρκασόν, στη νότια Γαλλία, κάνοντας πράξη μέχρι το τέλος όσα πίστευε για τη ζωή: «Το ταξίδι είναι σύντομο. Ας προσπαθήσουμε να το κάνουμε στην πρώτη θέση.»
![]()
