Η Κάθριν Ε. Φλέμινγκ έρχεται στην Αθήνα για την τρίτη και τελευταία διάλεξη της φετινής σειράς της Γενναδείου Βιβλιοθήκης, με κεντρική θέση τη φράση «Η πολιτιστική κληρονομιά είναι η απτή απόδειξη ενός κοινού ανθρώπινου πνεύματος».
Μια από τις πιο σημαντικές και επιδραστικές προσωπικότητες διεθνώς, η διακεκριμένη ελληνίστρια και ακαδημαϊκός Katherine E. Fleming, θα βρεθεί στην Αθήνα για την τρίτη και τελευταία διάλεξη της φετινής σειράς που διοργανώνει η Γεννάδειος Βιβλιοθήκη της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στη μνήμη της Θάλειας Ποταμιάνου.
Η τιμητικά πολιτογραφημένη από το 2015 ως Ελληνίδα, Κάθριν Ελίζαμπεθ Φλέμινγκ, είναι πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος του J. Paul Getty Trust και καθηγήτρια Ελληνικού Πολιτισμού στην Έδρα Αλέξανδρου Ωνάση στο Τμήμα Ιστορίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης. Η διάλεξη θα δοθεί την Τρίτη 6 Οκτωβρίου, στις 7 μ.μ., στο Αμφιθέατρο Cotsen (Αναπήρων Πολέμου 9, Κολωνάκι), με τίτλο «Supergreeks: Greek Jews in the Mediterranean Cultural Imaginary» («Supergreeks: Έλληνες Εβραίοι στο Μεσογειακό Πολιτιστικό Φαντασιακό»), και εντάσσεται στη σειρά «These Two Points of Influence: Judaism, Hellenism, and Modern Greece» («Αυτά τα Δύο Σημεία Επιρροής: Ιουδαϊσμός, Ελληνισμός και Σύγχρονη Ελλάδα»), η οποία είναι αφιερωμένη στις σύνθετες και διαχρονικές σχέσεις ανάμεσα στον Ελληνισμό και τον Ιουδαϊσμό και στον τρόπο με τον οποίο οι δύο παραδόσεις συν-διαμόρφωσαν τον πολιτισμικό κόσμο της Μεσογείου.
Οι Έλληνες Εβραίοι στο μεσογειακό πολιτιστικό φαντασιακό
«Οι Έλληνες Εβραίοι έχουν καταλάβει δυσανάλογα μεγάλο χώρο στο πολιτιστικό φαντασιακό της Μεσογείου, εν μέρει λόγω περιγραφών όπως εκείνη του Πρίμο Λέβι στη δίτομη αφήγησή του για το Άουσβιτς. Ο Λέβι έβλεπε στην εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης μια μορφή συμπύκνωσης της μεσογειακής ιστορίας και κουλτούρας. Η διάλεξη εξερευνά αυτή την ιδέα, μεταξύ άλλων», δηλώνει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων και στην Ελένη Μάρκου η Κάθριν Ε. Φλέμινγκ, που έχει βαθιά γνώση και πολυετή προσφορά στη μελέτη του ελληνικού πολιτισμού και της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Τι την ώθησε, όμως, αρχικά σε αυτή τη μελέτη και στην έμφαση που δίνει στις θρησκευτικές και πολιτισμικές παραδόσεις της Μεσογείου, καθώς και στις αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στις ελληνικές και τις εβραϊκές κοινότητες; «Το έργο μου δεν έχει επικεντρωθεί τόσο στις εβραϊκές κοινότητες, όσο στη θρησκεία και στον μεταβαλλόμενο ρόλο που αυτή έχει διαδραματίσει στη συγκρότηση της σύγχρονης ελληνικής ταυτότητας, από την οθωμανική περίοδο μέχρι σήμερα. Η ιστορία των εβραϊκών κοινοτήτων της Ελλάδας αναδεικνύει αυτή τη δυναμική με ιδιαίτερα εντυπωσιακό τρόπο. Αρχικά ενδιαφέρθηκα για την ελληνική ιστορία, στο σύνολό της, επειδή με ενδιέφερε το λεγόμενο Σχίσμα μεταξύ της Ανατολικής και της Δυτικής Εκκλησίας. Και επειδή είχα μάθει ελληνικά και ήθελα να τα χρησιμοποιήσω», απαντά η συνομιλήτρια, την οποία έχει απασχολήσει έντονα η καταστροφή μνημείων και έργων τέχνης κατά τη διάρκεια ένοπλων συγκρούσεων.
Η πολιτιστική κληρονομιά ως θεμέλιο της συλλογικής μνήμης
Ως πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος του J. Paul Getty Trust έχει στηρίξει ενεργά πρωτοβουλίες για την προστασία έργων τέχνης που απειλούνται από συγκρούσεις, όπως στην Ουκρανία. «Τα μνημεία και τα έργα τέχνης αποτελούν μια φυσική “άγκυρα” για την άυλη ανθρώπινη εμπειρία. Μας προστατεύουν από την παραποίηση και τη χειραγώγηση της ιστορίας μας. Το να τα διατηρούμε σημαίνει να διαφυλάσσουμε την ίδια την ουσία της ανθρωπότητας, να προστατεύουμε τη συλλογική μνήμη και τις διαφορετικές ταυτότητες. Η πολιτιστική κληρονομιά είναι η απτή απόδειξη ενός κοινού ανθρώπινου πνεύματος και μας συνδέει μέσα στον χρόνο, δείχνοντάς μας τι σημαίνει να δημιουργείς, να αγωνίζεσαι, να συνυπάρχεις -και να επιχειρείς να κατακτήσεις μια μορφή αθανασίας», τονίζει η ιστορικός, απαντώντας στο τι αντιπροσωπεύει η τέχνη για την ανθρωπότητα και γιατί η διατήρησή της είναι τόσο ζωτικής σημασίας.
Η ελληνική ιθαγένεια και το αίσθημα ευθύνης
Όσο για το πώς νιώθει που της έχει απονεμηθεί η ελληνική ιθαγένεια τιμητικά ως αναγνώριση της εξαιρετικής προσφοράς της στον ελληνικό πολιτισμό και την ιστορία, αναφέρει: «Νιώθω περήφανη και αισθάνομαι ένα αίσθημα ευθύνης. Ο ιστορικός Τόνυ Τζαντ -ένας σπουδαίος φίλος και συνάδελφός μου- είχε πει το περίφημο: “το καθήκον του ιστορικού δεν είναι να προκαλεί αναστάτωση απλώς για να την προκαλέσει, αλλά να αφηγηθεί μια ιστορία που είναι σχεδόν πάντα άβολη και να εξηγήσει γιατί αυτή η δυσφορία είναι μέρος της αλήθειας που χρειαζόμαστε για να ζούμε καλά και σωστά”. Αισθάνομαι ότι το δικό μου αίσθημα ευθύνης συνδέεται με κάποιον τρόπο με αυτή την ιδέα. Είναι επίσης, φυσικά, πάνω απ’ όλα τεράστια τιμή που έλαβα αυτή την αναγνώριση».
Η πρώτη διάλεξη στη μνήμη της Θάλειας Ποταμιάνου πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο στην Καλιφόρνια, ενώ η δεύτερη τον Μάιο στη Νέα Υόρκη. Στην πρώτη διάλεξη, η Κάθριν Ε. Φλέμινγκ μίλησε για τους κοινούς ελληνικούς και εβραϊκούς χώρους στην ύστερη αυτοκρατορική Μεσόγειο, ενώ στη διάλεξή της στη Νέα Υόρκη εξήγησε την ιστορία και την ιδιαίτερη σημασία της λέξης «νοσταλγία», η οποία σημαίνει κυριολεκτικά τον πόνο της λαχτάρας για την επιστροφή στην πατρίδα. Η σειρά συνολικά εξετάζει τη μακρά και σύνθετη σχέση των δύο παραδόσεων και την επιρροή τους στο σύγχρονο κόσμο.
Η είσοδος στην εκδήλωση είναι ελεύθερη. Για την παρακολούθηση με φυσική παρουσία απαιτείται εγγραφή. Κράτηση θέσης: https://www.ascsa.edu.gr/register-thalia-potamianos
Πληροφορίες για τη ζωντανή μετάδοση: http://www.youtube.com/@ascsathens
Ελένη Μάρκου
Πηγή φωτό: Γεννάδειος Βιβλιοθήκη
