Κιβωτός του λόγου: από το γράμμα και τη λέξη έως το σύμβολο και την εικαστική πράξη, η γραφή γίνεται ο κεντρικός άξονας της ομαδικής έκθεσης «Τέχνη και γραφή», που εγκαινιάζεται την Κυριακή 18 Οκτωβρίου, στις 12:00 μ., στο Μέγαρο Χορού Καλαμάτας (Αίθουσα Black Box) και θα διαρκέσει έως τις 8 Νοεμβρίου 2026. Την επιμέλεια υπογράφει η ιστορικός τέχνης Μπία Παπαδοπούλου, ενώ η διοργάνωση γίνεται από τον Εικαστικό Τομέα του Δήμου Καλαμάτας, υπό τη διεύθυνση του Παναγιώτη Λαμπρινίδη, με τη συμμετοχή 32 διακεκριμένων εικαστικών από την Ελλάδα και τη Διασπορά.
Πίνακες, γλυπτά, σχέδια, εγκαταστάσεις, περιβάλλοντα, χαρακτικά, εικαστικά τυπώματα και artist’s books, από το 1957 έως σήμερα, διαμορφώνουν ένα ενιαίο αφήγημα με μεγάλο εννοιολογικό και χρονικό εύρος. Η έκθεση ξεκινά από τις προ-αλφαβητικές γραφές και τα πρώτα συστήματα επικοινωνίας του ανθρώπου και φτάνει έως τη σημερινή ψηφιακή εποχή, δείχνοντας τις διαφορετικές μορφές που μπορεί να πάρει η γραφή όταν περνά από τον λόγο στην τέχνη.
Η έκθεση με τίτλο Κιβωτός του Λόγου. Τέχνη και Γραφή υπογραμμίζει τη σημασία της ανθρώπινης επικοινωνίας. Ο Λόγος μετατρέπεται στα χέρια των καλλιτεχνών σε μεθοδολογικό εργαλείο, εμφανίζεται στα έργα ως γράμματα, λέξεις και φράσεις και λειτουργεί ως δομικό στοιχείο. Δίνει μήνυμα σε πίνακες, σχέδια, γλυπτά, εγκαταστάσεις, χαρακτικά, τυπωμένες εικόνες και καλλιτεχνικά βιβλία, γίνεται βοήθημα για την ερμηνεία και κατανόηση των έργων ή και γρίφος, ένας Γόρδιος δεσμός που ενεργοποιεί τον νου και απελευθερώνει τη φαντασία, όπως σημειώνει ο δήμαρχος Καλαμάτας, Αθανάσιος Βασιλόπουλος.
Ξεχωριστό σημείο της έκθεσης είναι δύο μεγάλα αφιερώματα σε εμβληματικές μορφές της εικαστικής σκηνής με ιδιαίτερους δεσμούς με την περιοχή. Το πρώτο επικεντρώνεται στη διεθνώς αναγνωρισμένη πρωτοπόρο Χρύσα Βαρδέα-Μαυρομιχάλη (1933-2013), γνωστή διεθνώς ως Chryssa, η οποία γεννήθηκε στην Αθήνα, με καταγωγή από τη Μάνη, δραστηριοποιήθηκε καλλιτεχνικά στην Αμερική και ήδη από τη δεκαετία του ’50 διερεύνησε τη γραφή ως εικαστικό μέσο. Το δεύτερο τιμά τον Καλαματιανό εικαστικό Γιάννη Μπουτέα (1941-2026), φέρνοντας για πρώτη φορά στη γενέτειρά του την ιστορική του εγκατάσταση από τη Μπιενάλε της Βενετίας του 1990.
Και τα δύο αφιερώματα υλοποιούνται με την ιδιαίτερη συμβολή του Ιδρύματος Ελληνική Διασπορά. Η Μπία Παπαδοπούλου, στο επιμελητικό της σημείωμα, περιγράφει την έκθεση ως «σκάφος ιδεών» που «ταξιδεύει νοητά τους θεατές στο χώρο και το χρόνο. Σε γνώριμα και άγνωστα πεδία. Τα ίδια τα έργα, κατεξοχήν φορείς μηνυμάτων, συνενώνουν παρόν, παρελθόν και μέλλον…».
Όπως σημειώνει, «ως κιβωτός του Λόγου, η έκθεση συμβολικά διασώζει την Ιστορία, τη συλλογική μνήμη, τον πολιτισμό, τη γλώσσα, την επικοινωνία, τη λογική, τη σκέψη, τη σοφία, την αγάπη, την ανθρωπιά. Μια αγκαλιά προστασίας διαχρονικών αξιών σε μια εποχή ολέθρου και γενοκτονιών όπου αρχαίοι πολιτισμοί κινδυνεύουν να αφανιστούν από τη ματαιοδοξία, το μένος και την οργή των απανταχού σημερινών ισχυρών». Η έκθεση, καταλήγει, «οραματίζεται την ειρήνη, την τάξη και το φως, επιχειρώντας να καταυγάσει τα σκοτάδια».
Ο Παναγιώτης Λαμπρινίδης, διευθυντής του Εικαστικού Τομέα της Κ.Ε., αναφέρεται στην αφετηρία και το σκεπτικό της φετινής έκθεσης: «Η τέχνη δεν είναι μόνο ένας τρόπος έκφρασης. Είναι ένας τρόπος να κοιτάζουμε τον κόσμο, να αμφισβητούμε όσα θεωρούμε δεδομένα και να δημιουργούμε νέες δυνατότητες επικοινωνίας. Από την ανάγκη αυτή για επικοινωνία και διάλογο ξεκινά η φετινή έκθεσή μας. Αναζητούμε τι συμβαίνει όταν δύο από τις αρχαιότερες μορφές έκφρασης του ανθρώπου, ο λόγος και η εικόνα, συναντώνται. Η Κιβωτός του λόγου. Τέχνη και γραφή παρακολουθεί αυτή τη συνάντηση, εκεί όπου η λέξη γίνεται εικόνα, η γραφή εικαστική πράξη και το αναγνώσιμο μετατρέπεται ακόμη και σε αίνιγμα».
Το παρόν εγχείρημα έχει διττή όψη. Αφενός προσεγγίζει τους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους διεισδύει η γραφή στα έργα των καλλιτεχνών, εξετάζοντας τη λειτουργία της, αφετέρου στοιχειοθετεί ένα κοινωνικό-πολιτικό οπτικό αφήγημα για την κατάσταση σήμερα. Το εικαστικό γεγονός πραγματοποιείται από την Κοινωφελή Επιχείρηση «Φάρις» του Δήμου Καλαμάτας, με τη συμβολή του Ιδρύματος Ελληνική Διασπορά και της Πινακοθήκης Γιώργου Ν. Βογιατζόγλου.
Συμμετέχοντες καλλιτέχνες (αλφαβητικά): Αλέξης Ακριθάκης, Στήβεν Αντωνάκος, Παυλίνα Βαγιωνή, Σπύρος Βερύκιος, Στηβ Γιανάκος, Ρία Δάμα, Ελένη Εξάρχου, Γιάννης Ζιώγας, Δημήτρης Ζουρούδης, Θόδωρος (Παπαδημητρίου), Έλλη Κελεμένδρη, Δημήτρης Κοντός, Γιώργος Λαζόγκας, Παναγιώτης Λαμπρινίδης, Κώστας Λευκόχειρ, Δέσποινα Μεϊμάρογλου, Χριστίνα Μήτρεντσε, Κυριάκος Μορταράκος, Κώστας Μπασάνος, Γιάννης Μπουτέας, Κωνσταντίνος Ξενάκης, Αγνή Ουδινόττι, Νίνα Παπακωνσταντίνου, Παύλος (Διονυσόπουλος), ‘Αγγελος Σκούρτης, Θεόδωρος Στάμος, Στέργιος Στάμος, Γιάννης Στεφανάκις, Νάκης Ταστσιόγλου, Δημήτρης Τάταρης, Γιώργος Χαρβαλιάς, Χρύσα (Βαρδέα-Μαυρομιχάλη).
Φωτογραφία:Αλέξης Ακριθάκης, Η δόξα των γραμμάτων, 1971, χρωματιστά μολύβια σε χαρτί. © The Estate of Alexis Akrithakis
Πηγή: Δελτίο Τύπου
