Σε μια μεγάλη γιορτή που αγκαλιάζει το κοινό και δίνει στους μαθητές και τις μαθήτριες ξεχωριστό ρόλο εξελίσσεται το 14ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων.
Αυτό που χαρακτηρίζει διαχρονικά το φεστιβάλ είναι η κινηματογραφική παιδεία που προσφέρει σε σταθερή βάση σε μικρούς και μεγάλους, μαζί με τα εκπαιδευτικά προγράμματα που υλοποιεί για μαθητές και εκπαιδευτικούς κάθε βαθμίδας.
Από την πρώτη ημέρα και σε όλη τη διάρκειά του, το Πνευματικό Κέντρο Χανίων ανοίγει από νωρίς το πρωί τις πόρτες του για να υποδεχτεί μαθητές και μαθήτριες από τα Χανιά και τις γύρω περιοχές, που παρακολουθούν βραβευμένες ταινίες όπως το «Flow», «Η Ρόκα αλλάζει τον κόσμο» και το «Coco».
Παράλληλα, σε όλη τη διάρκεια του φεστιβάλ γίνονται επισκέψεις σε σχολεία της ενδοχώρας, ραδιοφωνικές εκπομπές και podcast, καθώς και πολλά σύγχρονα εργαστήρια.
Ξεχωριστή θέση στο πρόγραμμα έχει η προβολή της δουλειάς των ίδιων των παιδιών, καθώς προβάλλονται είκοσι ταινίες από ισάριθμα σχολεία, σε παραγωγή του φεστιβάλ στο πλαίσιο του προγράμματος «Cineμαθήματα».
Το πρόγραμμα «Cineμαθήματα» υλοποιείται σε συνεργασία με εκπαιδευτικούς και σχολικές τάξεις καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς και ασχολείται με ζητήματα όπως η διαφορετικότητα και η αποδοχή, η ιστορία, η συμπερίληψη, η αναπηρία κ.ά. Τα παιδιά μαθαίνουν να κάνουν έρευνα, να καταγράφουν μαρτυρίες και να μετατρέπουν το υλικό τους σε ταινία. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι τα ντοκιμαντέρ που δημιουργήθηκαν για τον Μάνο Χατζιδάκι και για τον Μίκη Θεοδωράκη, έπειτα από επιτόπια επίσκεψη μαθητών στο σπίτι του τελευταίου στον Γαλατά.
Με αφορμή την προβολή του ντοκιμαντέρ «Από τι είμαστε φτιαγμένοι / The Stuff We Are Made Of» του Σιαμάμ Ετεμάντι (Siamak Etemadi), που παρακολούθησαν με τη μέριμνα του φεστιβάλ πολλά άτομα με αναπηρία, άνοιξε συζήτηση για τη σεξουαλικότητα των ατόμων με αναπηρία, παρουσία του σκηνοθέτη και της συμπαραγωγού της ταινίας, Ανδριάνας Θεοχάρη.
Όπως είπε ο κ. Ετεμάντι, η ταινία δεν αφορά την αναπηρία, αλλά τον έρωτα υπό το πρίσμα της αναπηρίας. Η κ. Θεοχάρη σημείωσε ότι η ταινία συνοδεύεται από οργανωμένη εκστρατεία κοινωνικού αντίκτυπου, με στόχο να ανοίξει ο δημόσιος διάλογος, να αμφισβητηθούν στερεότυπα και να ενισχυθεί η συμπερίληψη.
Συγκινητική ήταν η συζήτηση που ακολούθησε την προβολή του ντοκιμαντέρ του Γιάννη Σολδάτου «Ονειρεύτηκα πως δεν πέθανες…», ενός κινηματογραφικού πορτρέτου του Νίκου Κούνδουρου, βασισμένου σε υλικό που ο σκηνοθέτης συγκέντρωνε επί δεκαετίες.
Ο κ. Σολδάτος μίλησε για μια επιβλητική μορφή που προκαλούσε δέος, αλλά διέθετε εξαιρετικό χιούμορ που τον έκανε ανθρώπινο και προσιτό, μια αντίφαση που χαρακτήριζε και την κινηματογραφική του δημιουργία. Η σύζυγος του Νίκου Κούνδουρου, Σωτηρία Ματζίρη Κούνδουρου, αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στο τεράστιο αρχείο με ντοκιμαντέρ και πολύτιμο υλικό που, όπως είπε, αξίζει να αναδειχθεί και να παρουσιαστεί στο κοινό, ιδιαίτερα τώρα, με αφορμή τη συμπλήρωση εκατό χρόνων από τη γέννησή του.
Μεγάλο αρχειακό και ιστορικό ενδιαφέρον είχε η εκδήλωση που έγινε το περασμένο Σάββατο στο Βενιζέλειο Ωδείο Χανίων για το πέρασμα του Μάνου Χατζιδάκι από την Κρήτη και το αποτύπωμα που άφησε όχι μόνο στη μνήμη όσων τον γνώρισαν και συνεργάστηκαν μαζί του, αλλά και στην τοπική κοινωνία και τις επόμενες γενιές.
Όπως ανέφερε ο δημοσιογράφος και ερευνητής Γιώργος Αλλαμανής, παρότι ο συνθέτης γεννήθηκε στην Ξάνθη και διαμορφώθηκε καλλιτεχνικά στην Αθήνα, θεωρούσε την Κρήτη ουσιαστικό στοιχείο της ταυτότητάς του, με χαρακτηριστική τη φράση του: «Είμαι κρητικής καταγωγής, με κρητική συνείδηση και αττική παιδεία».
Στην εκδήλωση παρουσιάστηκαν στοιχεία για τα πρώτα ταξίδια του Χατζιδάκι στο νησί γύρω στο 1940, την πρώτη του συναυλία στο Ηράκλειο το 1942 και την επίδραση της κρητικής μουσικής παράδοσης στις πρώιμες συνθέσεις του. Αναφέρθηκαν επίσης οι τρεις κρίσιμες πολιτιστικές πρωτοβουλίες του στην Κρήτη: η ίδρυση της Μουσικής Ακαδημίας Κρήτης το 1976 με τη συμβολή του Νίκου Κοπιδάκη, οι Μουσικές Γιορτές στα Ανώγεια και ο «Μουσικός Αύγουστος» στο Ηράκλειο, το 1980 και το 1981.
Συνοδοιπόρος του Μάνου Χατζιδάκι σε όσα οραματίστηκε και δημιούργησε στην Κρήτη, ο Νίκος Κοπιδάκης κατέθεσε πολύτιμες προσωπικές μαρτυρίες για τη γνωριμία και τη συνεργασία τους και μίλησε μεταξύ άλλων για την ίδρυση της Εταιρείας Θεάτρου Κρήτης, που γεννήθηκε από την ανάγκη για πνευματική ελευθερία και πολιτιστική αντίσταση.
Αργότερα, πλήθος φίλων του κινηματογράφου αλλά και της μουσικής συγκεντρώθηκαν στην καθιερωμένη σαββατιάτικη μεταμεσονύκτια προβολή του φεστιβάλ, που για φέτος ήταν η «Βίλμα: Το Τελευταίο Αντίο» των Κώστα Μπακιρτζή και Κωστή Σταμούλη.
Μεγάλη ήταν επίσης η απήχηση της νέας ταινίας της Μαριάννας Οικονόμου «Εκεί που χάνονται οι σκιές/Where Shadows rest», αλλά και των «Μικρών Ανάσων/Life in a Beat», της πρώτης μεγάλου μήκους ταινίας της Αμέρισσας Μπάστα, με παρούσα στην προβολή την πρωταγωνίστρια, Ελίνα Τσιορμπατζή.
Κατάμεστη ήταν επίσης η αίθουσα στην προβολή του ντοκιμαντέρ «Το πολλαπλό σου είδωλο» των Γιάννη Αγγελάκη και Ανδρέα Σιαδήμου για τους Χειμερινούς Κολυμβητές, τα γυρίσματα του οποίου διήρκεσαν 18 χρόνια και το οποίο περιείχε πολύτιμες μαρτυρίες από καλλιτέχνες όπως οι Πανούσης, Τσιώλης, Πανουσόπουλος, Σαββόπουλος, Παπάζογλου κ.ά.
Συγκινητική ήταν η παρουσία και συμμετοχή στην εκδήλωση του Αργύρη Μπακιρτζή, που καταχειροκροτήθηκε από το κοινό, το οποίο συμμετείχε σε όλη τη διάρκεια της προβολής τραγουδώντας τα αγαπημένα τραγούδια.
Μια ξεχωριστή στιγμή του φεστιβάλ ήταν η τιμητική εκδήλωση για τον Μιχάλι Βιγκ, τον επονομαζόμενο «ποιητή της μουσικής» των ταινιών του Μπέλα Ταρ. Ο Βιγκ ήρθε από την Ουγγαρία για μια σόλο συναυλία με πιάνο και κιθάρα και συνομίλησε με τον διευθυντή του φεστιβάλ, Ματθαίο Φραντζεσκάκη, για τη σημασία της μουσικής παιδείας από πολύ μικρή ηλικία, καθώς «η μουσική δημιουργεί κοινότητες, αίρει τα εμπόδια και τα σύνορα ανάμεσα σε ανθρώπους και είναι βασικό συστατικό του κόσμου».
«Αν δίναμε μεγαλύτερη βάση στις τέχνες, θα είχαμε έναν πολύ πιο ευτυχισμένο κόσμο», είπε ο κ. Βιγκ. Αναφέρθηκε ακόμη στην τύχη του να συνεργαστεί με τον Μπέλα Ταρ, του οποίου τα σενάρια γράφτηκαν από τον μεγάλο Λάζλο Κρασναχορκάι. Όπως είπε, ο Μπέλα Ταρ ήταν πολύ απαιτητικός, κάτι που τον βοήθησε να βγάλει τον καλύτερό του εαυτό, ενώ παράλληλα ωθούσε τους συνεργάτες του να γίνονται πιο ριζοσπαστικοί και να βρουν το δικό τους ύφος και αυτό που τους εκφράζει περισσότερο για να προχωρήσουν.
Μεγάλη επιτυχία είχε η συζήτηση της δημοσιογράφου Αλεξάνδρας Χριστακάκη με τον κριτικό Κινηματογράφου Παναγιώτη Τιμογιαννάκη, με αφορμή το βιβλίο του «OSCAR» και τη συμμετοχή του Γιάννη Κοκιασμένου, του μοναδικού Έλληνα ηθοποιού στην ταινία «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν.
Ο κ. Τιμογιαννάκης είναι ο μοναδικός Έλληνας που συμμετείχε επί εικοσιένα χρόνια ως επίσημος καλεσμένος στην απονομή των Όσκαρ από την Ακαδημία και τόνισε ότι ο θεσμός είναι ο πιο δημοκρατικός, καθώς συμμετέχουν περίπου έντεκα χιλιάδες μέλη κάθε κινηματογραφικής ειδικότητας μέσα από τα συνδικάτα τους, αποδεικνύοντας ότι η τέχνη είναι συλλογική.
Την απονομή των Όσκαρ δεν έχει καταφέρει να διακόψει ούτε ο Β’ Παγκόσμιος πόλεμος ούτε η πανδημία. Ο κριτικός και συγγραφέας αναφέρθηκε στα πρωτεία που κατέχει η Δανία στη δημόσια κινηματογραφική εκπαίδευση, ενώ είπε χαρακτηριστικά ότι η Ελλάδα είναι ουραγός στην κινηματογραφική παραγωγή γιατί, όπως είπε, «επιμένει σε εθνικά και όχι παγκόσμια χαρακτηριστικά». Τόνισε, τέλος, τον «αριστοτελικό εργοκεντρισμό» ως βάση του σκεπτικού και των κριτηρίων της Ακαδημίας, δηλαδή τη σημασία του πώς εισπράττει το κοινό αυτό που βλέπει και όχι το τι θέλει να πει ο δημιουργός.
Ο κ. Κοκιασμένος περιέγραψε την εμπειρία της συνεργασίας με τον Νόλαν και εξήγησε ότι έχει αλλάξει πια η λογική των προβών, αφού είναι πολύ ταχύτερη και απαιτεί γρήγορα αντανακλαστικά από τον ηθοποιό, ενώ και το κάστινγκ δεν είναι θέμα δημοσίων σχέσεων, αλλά επιλογής για συγκεκριμένο ρόλο. Χαρακτήρισε την ταινία «Οδύσσεια» του Νόλαν ως αμιγώς πολιτική ταινία, επικεντρωμένη στις θεματικές του Ξένου και του Δούρειου Ίππου με την έννοια της υποκρισίας. «Η υποκριτική είναι ζήτημα παρατήρησης της ζωής», είπε, «και ο κινηματογράφος είναι πάθος».
«Η ιππασία μου έμαθε την ισορροπία, αναγκαίο όρο ύπαρξης στη ζωή και στον κινηματογράφο», είπε χαρακτηριστικά, ενώ υποστήριξε ότι οφείλει κανείς να ακούει τον καλλιτέχνη χωρίς να επηρεάζεται από την πολιτική του τοποθέτηση, καθώς συχνά η τέχνη είναι πιο προοδευτική από τον ηθοποιό και δεν χαρίζεται σε κανέναν.
Το φεστιβάλ συνεχίζεται με προβολές ταινιών, επίσκεψη σε λέσχη φιλίας και εργαστήρι animation, νεανική θεατρική παράσταση με έργο του Μπέρνχαρντ Σλινκ, εργαστήρια και masterclasses για μικρούς και μεγάλους, εκθέσεις, προβολή ντοκιμαντέρ του Ζωρζ Σαλαμέ, κ.ά.
Υπενθυμίζεται ότι η τελετή λήξης και οι απονομές βραβείων και αναμνηστικών διπλωμάτων θα πραγματοποιηθούν την Κυριακή 1η Νοεμβρίου στις 11π.μ.
Αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα του φεστιβάλ υπάρχουν στον ιστότοπο: https://chaniafilmfestival.com/ .
ΑθΚ
ΠΗΓΗ ΦΩΤΟ: Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων
