Η Μιμήσου τον ύπνο των λίθων βρέθηκε στο επίκεντρο μιας ξεχωριστής συνάντησης ανάμεσα στη σύγχρονη τέχνη και τις αρχαιότητες του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, μέσα από την πρώτη ατομική έκθεση του Ουίλιαμ Κέντριτζ στην Ελλάδα. Η έκθεση εγκαινιάστηκε το βράδυ της Πέμπτης 29 Οκτωβρίου και παρουσιάζεται παράλληλα με την ελληνική πρεμιέρα της όπερας Ορφέας (L’Orfeo) του Κλάουντιο Μοντεβέρντι στην Εθνική Λυρική Σκηνή στις 30 Οκτωβρίου, σε σκηνοθεσία του ίδιου του καλλιτέχνη.
Με αφετηρία τον αρχαιοελληνικό μύθο του Ορφέα και της Ευρυδίκης, η έκθεση συγκεντρώνει έργα που δημιούργησε ο καλλιτέχνης για την παραγωγή της όπερας, αλλά και άλλα από τη συνολική δημιουργική του πορεία. Ανάμεσα σε έργα που αναδύθηκαν από τη γη, ο Κέντριτζ διερευνά την επιθυμία να ανατραπεί η απώλεια, το αδύνατο της επιστροφής σε ό,τι υπήρξε κάποτε και τις δυνατότητες που γεννιούνται από όσα απομένουν, μέσα από θραύσματα, ίχνη και την απουσία.
Είναι εξαιρετική ευκαιρία να παρουσιάζω τη δουλειά μου ανάμεσα στα εκπληκτικά έργα που φιλοξενεί αυτό το Μουσείο, δήλωσε ο Ούλιαμ Κέντριτζ στα εγκαίνια, αναφερόμενος ιδιαίτερα στην πρώτη του επαφή με τους ελληνικούς μύθους. Νομίζω ότι ήμουν 8 ετών όταν ήρθα σε επαφή με τη δύναμη των ελληνικών μύθων, είπε, περιγράφοντας ένα ταξίδι με τρένο από το Γιοχάνεσμπουργκ προς την ακτή, όπου ο πατέρας του διάβασε σε εκείνον και την αδελφή του ιστορίες όπως εκείνη του Περσέα και του χρησμού που προέβλεπε ότι θα σκοτώσει τον παππού του. Αναφέρθηκε και στην ιστορία του Ορφέα, που κατεβαίνει στον Κάτω Κόσμο για να σώσει τη γυναίκα του και μπορεί να την οδηγήσει πίσω στη χώρα των ζωντανών μόνο αν δεν κοιτάξει πίσω, ενώ σχολίασε ότι «ο χαζός γυρνάει πίσω». Πρόσθεσε ακόμη πως, όσο κι αν ανεβαίνει ο Ορφέας τον λόφο, θα κοιτά πάντα πίσω, όπως και ο Περσέας θα σκοτώνει πάντα τον παππού του, υπογραμμίζοντας ότι η επιθυμία να αναιρεθεί κάτι που έχει συμβεί είναι θεμελιώδης μέσα μας και ότι γι’ αυτό οι μύθοι έχουν τόση δύναμη. Τόνισε επίσης πως η όπερα Ορφέας στην Εθνική Λυρική Σκηνή και η παρουσίαση της έκθεσης από αυτή την παραγωγή στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο δεν θα μπορούσαν να συμβούν ούτε σε άλλη πόλη ούτε σε άλλα ιδρύματα.
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη αναφέρθηκε από την πλευρά της στον μύθο του Ορφέα που ενέπνευσε τον καλλιτέχνη, αλλά και στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, το οποίο χαρακτήρισε «τη σημαντικότερη παγκόσμια κυβωτό της αρχαίας ελληνικής τέχνης». Όπως είπε, το μουσείο φιλοξενεί ανάμεσα στους θησαυρούς του ορισμένα από τα παλαιότερα δείγματα της εικονογραφίας της μουσικής και των μουσικών στη δυτική τέχνη, όπως τα κυκλαδικά ειδώλια των μουσικών από την Κέρο, και γι’ αυτό είναι ο ιδεώδης τόπος για να επανασυστήσει τη διαδρομή του μύθου του Ορφέα από τις παλαιότερες έως τις πιο πρόσφατες αναπαραστάσεις του.
Η Λίνα Μενδώνη σημείωσε επίσης ότι ο μύθος του Ορφέα και της Ευρυδίκης έχει έναν απολύτως επίκαιρο συμβολισμό για το Μουσείο και την επικείμενη αναγέννησή του. «Δεν είναι απλώς επέκταση, δεν είναι επανέκθεση. Είναι μία αναγέννηση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου», ανέφερε, εξηγώντας πως η αποκατάσταση και η επέκτασή του είναι ένα πολύ απαιτητικό σχέδιο που πλέον έχει δρομολογηθεί. Πρόσθεσε ότι σε λίγα χρόνια το νέο μουσείο θα υποδέχεται όλο και μεγαλύτερα κοινά με τον πλούτο του και με πλήθος πρωτοποριακών εκδηλώσεων, ενώ όσο παραμένει κλειστό οι συλλογές του θα ταξιδεύουν στον κόσμο, πρεσβεύοντας την ομορφιά και τις αξίες του αρχαίου πολιτισμού της χώρας. Εξέφρασε ακόμη την επιθυμία, με τη συναίνεση του καλλιτέχνη, η έκθεση να ταξιδέψει και σε μεγάλα μουσεία του κόσμου, θέτοντας διεθνώς τα διαχρονικά ερωτήματα της απώλειας, της μνήμης και της επιστροφής που βρίσκονται στον πυρήνα του μύθου, και ευχαρίστησε τον Κέντριτζ για τη χαρά που δίνει στο κοινό του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου.
Η Ιωάννα Δρέττα, πρόεδρος του ΔΣ του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, είπε πως «σήμερα ανοίγουμε μία πόρτα σε έναν διαφορετικό κόσμο από εμάς». Όπως ανέφερε, συνδυάζονται ήχοι χιλιάδων χρόνων πριν με τους σύγχρονους, διαμορφώνεται μια νέα γλώσσα και υποδέχονται νέοι επισκέπτες, ενώ η πρώτη σόλο έκθεση του William Kentridge στην Ελλάδα είναι ταυτόχρονα και η πρώτη έκθεση διεθνούς σύγχρονου καλλιτέχνη του μουσείου. Τη χαρακτήρισε δώρο, μεγάλη τιμή και ευθύνη, προσθέτοντας ότι σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε από τις δύο ομάδες, του μουσείου και του καλλιτέχνη, με αίσθηση καθήκοντος και όραμα δημιουργίας μοναδικής αξίας.
Η επιμέλεια της έκθεσης, Burcu Fikretoğlu, ανέφερε ότι η επιλογή ανάμεσα σε χιλιάδες έργα του μουσείου ήταν εξαιρετικά δύσκολη και πως ο μύθος του Ορφέα και της Ευρυδίκης έγινε ο οδηγός της ομάδας. Τα αντικείμενα από τη συλλογή του μουσείου που εντάχθηκαν στην παρουσίαση είναι, όπως είπε, ιδιαίτερα ευαίσθητα, αλλά έχουν ζήσει πολύ περισσότερο από όσο θα ζήσει ο καθένας από εμάς. Πρόσθεσε ότι το να ακούγονται οι ιστορίες τους από τους αρχαιολόγους και τους συντηρητές, ενώ βρίσκονται τόσο κοντά στις δημιουργίες του William, είναι από τα πιο συναρπαστικά κομμάτια του πρότζεκτ.
Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 24 Ιανουαρίου 2026.
