Ακόμη ένα από τα μέλη του πρωταγωνιστικού καστ της εμβληματικής ταινίας του νέου ελληνικού κινηματογράφου «Γλυκιά Συμμορία», η ηθοποιός και συγγραφέας Δέσποινα Τομαζάνη, έφυγε από τη ζωή το πρωί του Σαββάτου 26 Σεπτεμβρίου, έπειτα από διήμερη νοσηλεία σε νοσοκομείο των Αθηνών, συνεπεία πνευμονικού οιδήματος.
Η Δέσποινα Τομαζάνη γεννήθηκε στη Χίο την 1η Ιουνίου 1945, με καταγωγή από το Αϊβαλί της Μικράς Ασίας και τα Κοτύωρα. Σπούδασε θέατρο στην Αθήνα, κινηματογράφο και θέατρο στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, καθώς και χορό και παντομίμα στην Ακαδημία Μπαλέτου της Στοκχόλμης. Στη σκηνή βρέθηκε από τα 18 της χρόνια, παίζοντας σε ελληνικά και γαλλικά θέατρα, αλλά και σε ρόλους στον ελληνικό, σουηδικό, αμερικανικό και γαλλικό κινηματογράφο.
Η μακρά πορεία της στην τέχνη δεν περιορίστηκε στο θέατρο και τον κινηματογράφο, αλλά περιλαμβάνει και έργο στην ποίηση, το διήγημα και το μυθιστόρημα. Πολλά από τα κείμενά της έχουν μεταφραστεί στα γαλλικά, γερμανικά, τουρκικά, αγγλικά και ιταλικά. Το τελευταίο της βιβλίο, «Το βιβλίο που δεν γράφτηκε», είναι ιστορικό αφήγημα με πλοκή που ξετυλίγεται στη γενέτειρά της και αφορά τον Χιώτη ήρωα της Επανάστασης Αντώνη Μπουρνιά.
Στο 1ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Μεσογειακών χωρών η Τομαζάνη βραβεύτηκε με το βραβείο ερμηνείας πρώτου γυναικείου ρόλου για την ταινία «L’ ombre de la terre» του Tajeb Louichi.
Οι ταινίες που έπαιξε είναι:
-«Μουντστώντ (Αντίσταση)» του Πέτερ Βέστερ
-«Aμαλα-Κάμαλα» του Μπενκτ Λαγκερκβιστ
-«Ντον Ζουάν» του Ροζέ Βαντίμ
-«Περιπλάνηση» του Χρ. Χριστοφή
-«Γλυκιά Συμμορία» του Νικ. Νικολαΐδη
-«Φωτογραφία» του Νικ. Παπατάκη
-«Τέλος Εποχής» του Αντ. Κόκκινου κ.ά.
Παράλληλα, έγραψε τους διαλόγους, έπαιξε και συνεργάστηκε στο σενάριο της σουηδικής ταινίας «Με λένε Στέλιο», που βραβεύτηκε με το Βραβείο Κριτικών στο Φεστιβάλ Βενετίας το 1973.
Διετέλεσε βοηθός του σκηνοθέτη Johan Bergestrole, ενώ συνεργάστηκε με τον Αλέξη Δαμιανό στον θρυλικό «Ηνίοχο».
Υπήρξε συν-σεναριογράφος στην ταινία του Γ. Πανουσόπουλου «Ελεύθερη Κατάδυση» και υπέγραψε το σενάριο της ταινίας «Το φως που σβήνει» του Β. Ντούρου.
Για την τηλεόραση έγραψε τα σενάρια «Μέντιουμ» και «Το Φύλλο, το Πηγάδι και τ’ Αγγέλιασμα», βασισμένο στο ομώνυμο βιβλίο του Βασίλη Βασιλικού.
Στην τηλεόραση ερμήνευσε ρόλους στα «Φάκελος Αμαζών», «Γκάστερμπάιντερ», «Ομίχλη», «Μέντιουμ», «Το φύλλο» κ.ά.
Το ίδιο πλούσια υπήρξε και η πορεία της στο θέατρο:
Έπαιξε την «Ηλέκτρα» στο Ηρώδειο, στο Τάουν Χολ της Νέας Υόρκης, στο Τόκιο και αλλού.
Στο Γαλλικό Θέατρο συμμετείχε στο «Η Αρραβωνιαστικιά του Νερού» του Ταχάρ Μπεν Ζελλούν και στην «Περσεφόνη» του Ρίτσου σε σκηνοθεσία Ζακ Λακαριέρ, ενώ σκηνοθέτησε τα έργα «Ο Μπαμπάς ο Πόλεμος» του Ιακ. Καμπανέλλη, «Χιώτικο Παραμύθι» της Δ. Τομαζάνη, «Χιροσίμα Αγάπη μου» της Ντυράς, «Ίντα» της Δ. Τομαζάνη κ.ά.
Παράλληλα διακρίθηκε και ως συγγραφέας, εκδίδοντας τα βιβλία:
Το Αμίλητο Νερό, Καστανιώτης 1985
Χιώτικο Παραμύθι (θέατρο), 1987
Το Καφενείο των Ψεμάτων, Καστανιώτης 1989
Φωτιά μέσα στο Νερό, Καστανιώτης 1989
Ιντα, Δωδώνη 1991
Εξ αιτίας του αινίγματος, Καστανιώτης 2000
Θηλυκό Νόμισμα, Καστανιώτης 2001
Εκτός Δικτύου, Εκδ. Άλφα Πι 2004
Το βιβλίο που δεν γράφτηκε, Απόπειρα, 2026
