Η Φωτεινή Βελεσιώτου δίνει φωνή στα ρεμπέτικα της Κατοχής και της Αντίστασης, σε ένα αφιέρωμα που θα ακουστεί το Σάββατο 24 Οκτωβρίου στο Ολύμπια Δημοτικό Μουσικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας». Μαζί της εμφανίζεται και ο Μπάμπης Τσέρτος, στο πλαίσιο της μουσικής επετειακής εκδήλωσης «Τα ρεμπέτικα της Κατοχής και της Αντίστασης» που παρουσιάζει το Εργαστήρι Ελληνικής Μουσικής Δήμου Αθηναίων.
Η συγκεκριμένη μουσική συνάντηση έχει ιδιαίτερη αξία, γιατί θυμίζει πως το τραγούδι, και ειδικά το λαϊκό, δεν υπηρετεί μόνο τη διασκέδαση, αλλά και μια βαθύτερη ανάγκη σε δύσκολες εποχές όπως εκείνες της Κατοχής. Η μελωδία, με τη «ένθεη» δύναμή της όπως την περιέγραφε ο Πλάτωνας στον «Ίωνα», μπορεί να συνεγείρει, να εμψυχώσει και να παρηγορήσει τον άνθρωπο όταν πιέζεται. Και τα χρόνια της Κατοχής το έδειξαν ξεκάθαρα, καθώς ο δοκιμαζόμενος Έλληνας, μαζί με την Αντίσταση στους δρόμους και στα βουνά, έβρισκε καταφύγιο στο θέατρο, την επιθεώρηση, τη μουσική και σε όσα λαϊκά κέντρα συνέχιζαν να λειτουργούν, μέσα στην πείνα, τη ζοφερή πραγματικότητα και την καθημερινή καταπίεση.
Με αφορμή την παρουσίαση αυτού του ρεπερτορίου, που σε μεγάλο βαθμό παραμένει άγνωστο στο ευρύ κοινό και σπάνια ακούγεται στους χώρους διασκέδασης, η Φωτεινή Βελεσιώτου μίλησε στο Αθηναϊκό- Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων και τον Γιώργη-Βύρωνα Δάβο για τη σημασία της εκδήλωσης. Εστίασε όμως κυρίως στο μουσικό και ιστορικό βάρος που κουβαλούν αυτά τα «αποσιωπημένα» δισκογραφικά τραγούδια, με τη ματιά της ερμηνεύτριας, της καρδιάς και της φωνής που λειτουργούν ως το έμψυχο αντηχείο τους.
Η ίδια εξηγεί γιατί επέλεξε να τα τραγουδήσει και τι σημαίνουν για εκείνη: «Για μένα το ρεμπέτικο είναι βίωμα, είναι η ίδια η ιστορία και η ψυχή του λαού μας. Όταν μου έγινε η πρόταση για αυτό το αφιέρωμα, ανταποκρίθηκα με μεγάλη χαρά, γιατί αρκετά από αυτά τα τραγούδια τα κουβαλάω μέσα μου. Τα ρεμπέτικα της Κατοχής και της Αντίστασης είναι ένα ζωντανό χρονικό μιας από τις πιο σκοτεινές αλλά και πιο ηρωικές περιόδους της πατρίδας μας. Εκφράζουν την πείνα, τη φτώχια, τον φόβο, τον πόνο, τα βάσανα, τις αγωνίες, αλλά ταυτόχρονα και το ανυπότακτο πνεύμα του ανθρώπου που παλεύει για την ελευθερία του», λέει η Φωτεινή Βελεσιώτου.
Η τραγουδίστρια βλέπει επίσης και τη σημερινή επικαιρότητα αυτών των τραγουδιών, παρότι είναι στενά δεμένα με μια συγκεκριμένη ιστορική περίοδο. «Είναι βαθύτατα επίκαιρα, διότι οι δοκιμασίες της κοινωνίας μπορεί να αλλάζουν κατά περιόδους, αλλά η ανάγκη του ανθρώπου για αντίσταση, για δικαιοσύνη, αξιοπρέπεια και αλληλεγγύη παραμένει η ίδια», τονίζει.
Στέκεται ιδιαίτερα και στη θέση αυτών των τραγουδιών στην ιστορία του ρεμπέτικου: «Τα τραγούδια αυτά αποτελούν έναν πολύτιμο θησαυρό. Στην Ιστορία του ρεμπέτικου σηματοδοτούν τη στιγμή που το είδος αυτό πέρασε από το περιθώριο στην καρδιά της κοινωνικής πραγματικότητας. Μουσικά διατηρούν τον ίδιο αυθεντικό δρόμο και τη λιτότητα των ρεμπέτικων, όμως στιχουργικά γίνονται η άμεση καταγραφή των γεγονότων τη στιγμή που συνέβαιναν».
Η ίδια εξηγεί και γιατί αυτά τα τραγούδια δεν ακούστηκαν όσο τους άξιζε: «Ο βασικός λόγος που δεν τραγουδήθηκαν όσο τους άξιζε είναι ότι στα χρόνια της Κατοχής η δισκογραφία είχε σταματήσει εντελώς. Τα τραγούδια λοιπόν, δεν δισκογραφήθηκαν τότε που γράφτηκαν, αλλά ταξίδεψαν από στόμα σε στόμα. Αργότερα, για πολιτικούς και κοινωνικούς λόγους ή λόγω λογοκρισίας, πολλά από αυτά έμειναν στην άκρη. Είναι χρέος μας, κατά τη γνώμη μου, να τα φέρνουμε στο φως και να δίνουμε βήμα σε αυτά τα τραγούδια».
Για την καταξιωμένη ερμηνεύτρια, η ύπαρξη αυτών των κομματιών δείχνει πόσο κοντά βρισκόταν το ρεμπέτικο στην ψυχοσύνθεση των ανθρώπων της εποχής και πώς εξέφραζε τους πόνους, τους πόθους και τις προσδοκίες τους, ώσπου να πάψει να θεωρείται ένα καθαρά περιθωριακό είδος. «Το ρεμπέτικο ήταν ανέκαθεν η φωνή των αδικημένων, των βιοπαλαιστών, εκείνων που δεν είχαν άλλο τρόπο να εκφράσουν τον πόνο και την ελπίδα τους. Αυτός είναι και ο λόγος που αγγίζει κάθε γενιά. Οι κοινωνικές συνθήκες αλλάζουν, αλλά η ανθρώπινη ψυχοσύνθεση και η ανάγκη για διέξοδο από τα καθημερινά αδιέξοδα παραμένουν ίδιες», σημειώνει.
Για τον ίδιο λόγο, όπως λέει, το ρεμπέτικο εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει σήμερα τις ίδιες ψυχικές και κοινωνικές συνθήκες, παρότι έχει παγιωθεί σε ένα συγκεκριμένο ακροατήριο. «Δεν θεωρώ ότι το ρεμπέτικο έχει μείνει στάσιμο. Μπορεί να έχει διαμορφώσει έναν συγκεκριμένο, αναγνωρίσιμο χαρακτήρα και ορθώς, γιατί αυτή είναι η ταυτότητά του, αλλά παραμένει ζωντανός οργανισμός. Όσο υπάρχουν νέοι άνθρωποι που το πιάνουν στα χέρια τους, το τραγουδούν στις ταβέρνες, στα στέκια και στις συναυλίες με σεβασμό και φρέσκια ματιά, το ρεμπέτικο εξελίσσεται και παραμένει επίκαιρο», λέει.
Η συζήτηση πηγαίνει και στη σημερινή μουσική πραγματικότητα, με το ερώτημα αν το σύγχρονο λαϊκό και δημοφιλές τραγούδι, ως εξέλιξη της ρεμπέτικης παράδοσης, εξακολουθεί να εκφράζει το ίδιο βάθος συναισθημάτων ή αν έχει αλλοιωθεί από τη μουσική βιομηχανία και την κατανάλωση. Η Φωτεινή Βελεσιώτου έχει σαφή θέση: «Το σύγχρονο λαϊκό τραγούδι είναι η φυσική εξέλιξη του ρεμπέτικου και της μεγάλης μας ρεμπέτικης παράδοσης. Πάτησε πάνω στους δρόμους και στο βίωμα του ρεμπέτικου για να εκφράσει τις ανάγκες της κοινωνίας. Από εκεί και πέρα, είναι αλήθεια ότι στις μέρες μας η βιομηχανία της μουσικής και η λογική της γρήγορης κατανάλωσης έχουν επηρεάσει αρνητικά το τοπίο. Πολύ συχνά βλέπουμε τραγούδια αναλώσιμα, φτιαγμένα με συνταγές για να γίνουν επιτυχίες της μιας σεζόν, χωρίς ουσιαστικό στίχο και χωρίς βάθος». Παράλληλα, όμως, επιμένει ότι το τοπίο δεν είναι μόνο απαισιόδοξο: «Δεν θέλω να είμαι τόσο απόλυτη. Υπάρχουν ακόμη σπουδαίοι δημιουργοί, συνθέτες και στιχουργοί, καθώς και νέοι καλλιτέχνες που αντιστέκονται και επιμένουν στο καλό τραγούδι. Το λαϊκό τραγούδι μπορεί να πιέζεται από τους κανόνες της αγοράς, αλλά η αληθινή τέχνη πάντα βρίσκει τον δρόμο της», τονίζει.
Βέβαια, σήμερα ένας τραγουδιστής που ασχολείται με το ρεμπέτικο δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα βρει εύκολα πρόσβαση σε δισκογραφικές παραγωγές και μεγάλες μουσικές σκηνές, κάτι που η Φ. Βελεσιώτου αναγνωρίζει ανοιχτά. «Ποτέ δεν ήταν εύκολο και σίγουρα δεν είναι ούτε σήμερα», λέει. «Οι μεγάλες δισκογραφικές εταιρείες και τα μέσα ενημέρωσης συχνά προτιμούν πιο εμπορικά και εύπεπτα είδη. Όσοι υπηρετούμε αυτό το είδος γνωρίζουμε ότι βαδίζουμε σε έναν πιο δύσκολο δρόμο, που απαιτεί επιμονή, υπομονή και αφοσίωση. Όμως, η μεγαλύτερη χαρά για έναν καλλιτέχνη είναι η αγάπη του κόσμου. Όταν ο κόσμος έρχεται στις μουσικές σκηνές και τους χώρους των συναυλιών για να ακούσει αυτή τη μουσική, αποδεικνύει ότι η ανάγκη για αυθεντικότητα είναι μεγάλη», σημειώνει.
Η κουβέντα δεν θα μπορούσε να μην περάσει και στα επόμενα σχέδιά της για τη νέα σεζόν, από έναν νέο δίσκο μέχρι νέες συνεργασίες και εμφανίσεις. «Αυτή τη στιγμή η σκέψη μου είναι σε αυτό το ιδιαίτερο και συγκινητικό αφιέρωμα στα ρεμπέτικα της Κατοχής και της Αντίστασης στις 24 του Οκτώβρη στο Ολύμπια Δημοτικό Μουσικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας», μαζί με τον εξαιρετικό συνάδελφο Μπάμπη Τσέρτο, το Εργαστήρι Ελληνικής Μουσικής του Δήμου Αθηναίων και υπό τη μουσική διεύθυνση του Άγγελου Ηλία. Είναι μια δουλειά που την ετοιμάζουμε με τεράστιο σεβασμό», τονίζει. Παράλληλα, αποκαλύπτει ότι, σε συνδυασμό με αυτή την παράσταση, σχεδιάζει τις επόμενες ζωντανές εμφανίσεις της στη «Ράδιο Μουσική Σκηνή» στο Γκάζι, τα Σάββατα του Δεκέμβρη και του Γενάρη, αλλά και εμφανίσεις στην επαρχία. «Η επαφή με τον κόσμο είναι για μένα η κινητήριος δύναμη. Υπάρχουν επίσης στα σκαριά νέα τραγούδια και συνεργασίες με ανθρώπους που μοιραζόμαστε το ίδιο μεράκι, τα οποία θα ανακοινώσουμε μόλις ολοκληρωθούν», αναφέρει.
