Τα «ρεμπέτικα της Κατοχής και της Αντίστασης» ανεβαίνουν το Σάββατο 24 Οκτωβρίου στο Ολύμπια-Δημοτικό Μουσικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας», με τη Φωτεινή Βελεσιώτου, τον Μπάμπη Τσέρτο και το Εργαστήρι Ελληνικής Μουσικής του δήμου Αθηναίων. Η συναυλία φωτίζει ένα ρεπερτόριο που γεννήθηκε μέσα στις πιο δύσκολες συνθήκες της Κατοχής.
Στη διάρκεια της Κατοχής, ο ελληνικός λαός βρήκε, όπως μαρτυρούν όλα τα ιστορικά τεκμήρια, καταφύγιο στην τέχνη για να αντέξει τις κακουχίες και την καταπίεση, ενώ επιθεωρήσεις και μουσικά θέατρα συνέχισαν, παρά τις απαγορεύσεις και τη συσκότιση. Μέσα σε εκείνες τις συνθήκες, ούτε το ρεμπέτικο σίγησε, αφού πολλοί σημαντικοί δημιουργοί συνέχισαν να γράφουν και άφησαν πίσω τους ένα πλούσιο ρεπερτόριο.
Σε αυτή την επετειακή συναυλία, οι δύο ερμηνευτές, με μακρά διαδρομή στο ρεμπέτικο, θα παρουσιάσουν τραγούδια που παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστα στο ευρύ κοινό, παρότι κράτησαν ζωντανό το φρόνημα των Ελλήνων εκείνα τα χρόνια και σπάνια ακούγονται σήμερα. Την ενορχήστρωση και τη μουσική διεύθυνση έχει ο Άγγελος Ηλίας.
Το ρεμπέτικο, ως βαθιά λαϊκό τραγούδι που εξέφραζε την ψυχοσύνθεση και τις προσδοκίες των καθημερινών ανθρώπων, λειτούργησε και μέσα στην Κατοχή σαν ζωντανό χρονικό της εποχής. Η πείνα, η μαύρη αγορά, οι σαλταδόροι, οι βομβαρδισμοί, οι φυλακές και η Αντίσταση περνούν στα τραγούδια ανθρώπων που έγραφαν για όσα συνέβαιναν γύρω τους, συχνά την ίδια στιγμή που εκτυλίσσονταν τα γεγονότα.
Από εκείνη την περίοδο προέρχονται, πλάι στις πιο γνωστές δημιουργίες του Τσιτσάνη που όλοι γνωρίζουν καλύτερα, τραγούδια όπως ο «Σαλταδόρος», οι «Μαυραγορίτες» και η «Επιδρομή στον Πειραιά» του Μιχάλη Γενίτσαρη, το «Χαϊδάρι» του Μάρκου Βαμβακάρη, αλλά και το «Να ‘ναι γλυκό το βόλι» του Δημήτρη Γκόγκου, γνωστού ως Μπαγιαντέρα, που είναι αφιερωμένο στην Αντίσταση.
Μέσα από την αμεσότητα του λαϊκού λόγου, το ρεμπέτικο αποτυπώνει μια κοινωνία που προσπαθεί να επιβιώσει, να αντισταθεί και να κρατήσει τη φωνή της. Ιδιαίτερο στοιχείο αυτού του ρεπερτορίου είναι ότι πολλά τραγούδια δεν ηχογραφήθηκαν όταν γράφτηκαν, αλλά πολύ αργότερα, καθώς στα χρόνια της Κατοχής η δισκογραφική δραστηριότητα στην Ελλάδα είχε διακοπεί και τα κομμάτια κυκλοφορούσαν από στόμα σε στόμα και μέσα από τις ζωντανές εμφανίσεις των μουσικών.
Κάποια έφτασαν στον δίσκο μετά τον πόλεμο, ενώ άλλα διασώθηκαν χάρη στη μνήμη των ίδιων των δημιουργών τους και όσων τα τραγούδησαν.
Με αφορμή την επέτειο της απελευθέρωσης της Αθήνας, στις 12 Οκτωβρίου 1944, το Εργαστήρι Ελληνικής Μουσικής του Δήμου Αθηναίων αναδεικνύει αυτό το πολύτιμο μουσικό υλικό.
Γιώργης-Βύρων Δάβος
* Επισυνάπτεται φωτογραφία ΠΗΓΗ: ΟΠΑΝΔΑ
