Το Θεατρικό Φεστιβάλ Ιθάκης συνεχίζεται με έντονο ενδιαφέρον στο νησί του Οδυσσέα, καθώς διανύει την 5η χρονιά του. Η φετινή θεματική, «Τοπίο – Σώμα», εξερευνά τη σχέση τους μέσα από το τοπίο ως δραματουργικό πεδίο, χώρο μνήμης, εμπειρίας και έκφρασης, αλλά και ως ζωντανό σώμα που κουβαλά ίχνη χρόνου, ιστορίας και ανθρώπινης παρουσίας.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάχθηκαν δράσεις που συνομιλούν άμεσα με το φετινό Θεατρικό Φεστιβάλ Ιθάκης, όπως η βιντεοσκοπημένη χορογραφία της Ασημίνας Μιχελάκου «Η μάντρα», που παρουσιάστηκε στις 22/9 και κέρδισε το κοινό, ταξιδεύοντάς το στον κόσμο του χορού και στην εποχή που κυριαρχούσε το ρεμπέτικο. «Είχε μια δυσκολία -και ρυθμικά- να δημιουργήσω χορογραφία χρησιμοποιώντας το ρεμπέτικο. Αναγκαστήκαμε να πατήσουμε πάνω σε ‘τσαχπινιές’ της μουσικής, δηλαδή ζητούσα από τους συμφοιτητές μου, που συμμετείχαν στην παράσταση, να ακούσουν πολύ προσεκτικά τη μουσική, τις αστείες στιγμές που μπορούσε να μας δώσει, να πάρουν ποιότητες από αυτήν. Ήταν ένα πολύ όμορφο ταξίδι, πώς δηλαδή μια μουσική από εκείνες τις εποχές μπορεί τελικά να μεταμορφώσει το σώμα, να σου δώσει απίστευτες ευκαιρίες. Ήταν πολύ δύσκολο, αλλά και πολύ ενδιαφέρον, μας έδωσε πολλές ιδέες», είπε η χορεύτρια και χορογράφος στο τέλος της παρουσίασης, απαντώντας στις ερωτήσεις του κοινού, όπως γίνεται πάντα στο συγκεκριμένο φεστιβάλ.
Προηγήθηκε ένα ιδιαίτερα συγκινητικό φωτογραφικό αφιέρωμα στον Λευτέρη Βογιατζή από τον φωτογράφο Κώστα Ορδόλη, για τον οποίο θεατρικές παραστάσεις όπως εκείνες του σπουδαίου θεατρανθρώπου αποτέλεσαν μέρος μιας προσωπικής φωτογραφικής καταγραφής. «Ως φωτογράφος πιστεύω ότι η φόρμα στα εικαστικά είναι το πιο σημαντικό πράγμα. Όμως, στο θέατρο και στον κινηματογράφο, αν δεν υπάρχει περιεχόμενο, είναι ένα στιλιζάρισμα που δεν έχει κανένα ενδιαφέρον», δήλωσε ο γνωστός φωτογράφος, απαντώντας στις ερωτήσεις του κοινού, κυρίως του νεανικού, που επισήμανε τις διαφορετικές προσεγγίσεις του χθες και του σήμερα. Και το «κενό» που ζητούσε από τους ηθοποιούς του ο Λευτέρης Βογιατζής, όπως ακούστηκε από τους ίδιους στο βίντεο με αποσπάσματα παλαιότερων αφιερωμάτων που ακολούθησε το φωτογραφικό πανόραμα; «Σημαίνει πως ξεχνάω όλα όσα ξέρω, αφήνω τον εαυτό μου απόλυτα πίσω και γίνομαι μέρος του έργου. Δηλαδή, αποκαλύπτω έναν καινούργιο εαυτό μέσα από το κείμενο και το έργο. Το ‘κενό’, με άλλα λόγια, σημαίνει ότι ξεχνάω τι είμαι, τι ξέρω και ξαναρχίζω από την αρχή. Ξεκινάω από το μηδέν», απάντησε ο ίδιος σε σχετική ερώτηση, θυμούμενος μεταξύ άλλων τις πρόβες από τις παραστάσεις του κορυφαίου δημιουργού που είχε φωτογραφήσει.
Η βραδιά ολοκληρώθηκε με την προβολή της ταινίας «No Other Land», των Μπάζελ Άντρα, Χάμνταν Μπαλάλ, Γιουβάλ Άμπραχαμ, Ρέιτσελ Ζορ. Το καθηλωτικό και πολυβραβευμένο ντοκιμαντέρ του 2024 παρουσιάζει την καταστροφή της περιοχής Masafer Yatta στη Δυτική Όχθη, που κατέγραψε για περισσότερα από 5 χρόνια ο Παλαιστίνιος ακτιβιστής Basel Adra με τη βοήθεια του Ισραηλινού δημοσιογράφου Yuval Abraham. Η ταινία απέσπασε το Όσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ (2025), καθώς και σημαντικά βραβεία στο Φεστιβάλ Βερολίνου (Μπερλινάλε). Πριν από την προβολή, διαβάστηκε προς το Θεατρικό Φεστιβάλ Ιθάκης μήνυμα της Μαρίνα Μπάρχαμ (Marina Barham). Η συν-ιδρύτρια και γενική διευθύντρια του Al-Harah Theater, ενός από τους πιο σημαντικούς μη κερδοσκοπικούς θεατρικούς οργανισμούς στην Παλαιστίνη, ανέφερε ότι εκπροσωπεί όχι μόνο το συγκεκριμένο θέατρο, αλλά και τη «φωνή του λαού της Παλαιστίνης, οι ιστορίες του οποίου αντηχούν μέσα στους αιώνες».
Συγκλονιστικές ήταν και οι δύο παραστάσεις που παρουσιάστηκαν την προηγούμενη ημέρα, στις 21/9. Το «Κοιμούνται τα ψάρια;», ο βαθιά συγκινητικός μονόλογος του Γενς Ράσκε, που ερμήνευσε μοναδικά η Ευγενία Δημητροπούλου, αφορά ένα δεκάχρονο κορίτσι, τη Γέτε, που προσπαθεί να διαχειριστεί τον θάνατο του μικρού αδερφού της. Η τρυφερότητα, η αφοπλιστική ειλικρίνεια και το χιούμορ δεν λείπουν από τον θεατρικό μονόλογο, ο οποίος φωτίζει το ευαίσθητο και μεγάλο θέμα της απώλειας, του πένθους και τον τρόπο με τον οποίο το αντιμετωπίζουν τα παιδιά.
Την ίδια βραδιά παρουσιάστηκαν και οι «Στρακαστρούκες» του Δημήτρη Σαμόλη, που εντυπωσίασαν το κοινό, το οποίο συμμετείχε ενεργά με ερωτήσεις και τοποθετήσεις στην ενότητα του καθιερωμένου Q&A, όπως συνέβη και με την παράσταση της Ευγενίας Δημητροπούλου. Οι «Στρακαστρούκες», το πρώτο θεατρικό έργο του Δ. Σαμόλη, πραγματεύονται τη διαφορετικότητα, τον σχολικό και κοινωνικό εκφοβισμό, τα στερεότυπα της «αγίας ελληνικής οικογένειας» και την ασφυκτική ζωή στην επαρχία. Η συζήτηση στράφηκε γύρω από τη βία και τον εκφοβισμό, θέματα που αγγίζουν πολλές πλευρές της κοινωνίας. «Είναι βαθιά κοινωνικό το ζήτημα και ως τέτοιο θα πρέπει να μας απασχολήσει. Ξεκινώντας από το βαθιά προσωπικό, πρέπει να δούμε το βαθιά κοινωνικό… Εμένα τέτοιες παραστάσεις μου δίνουν κουράγιο να συνεχίσω», είπαν κάποιοι από τους νέους ηθοποιούς που παρακολούθησαν την παράσταση, ενώ μία από τις θεατές τόνισε την ανάγκη τέτοιες παραστάσεις να παρουσιάζονται και στα σχολεία. «Πιστεύω ότι θα αποτυπωνόταν πιο πολύ στα παιδιά από ό,τι τα βιντεάκια που προβάλλουν κάθε χρόνο για το bullying», σημείωσε η ίδια.
Όπως έχει ήδη φανεί, το Θεατρικό Φεστιβάλ Ιθάκης φέτος καινοτομεί με την προβολή ταινιών που «συνομιλούν» είτε με τη θεματική του είτε με τις θεατρικές παραστάσεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ποιητικό ντοκιμαντέρ «Mauthausen», των Παναγιώτη Κουντουρά και Αρίσταρχου Παπαδανιήλ, που προβλήθηκε στις 20/9, λίγες ημέρες μετά την επέτειο των πέντε χρόνων από τον θάνατο του Μίκη Θεοδωράκη. Το πολυβραβευμένο μεγάλου μήκους κινηματογραφικό έργο, με μουσική Μίκη Θεοδωράκη και τον προσωπικό αδημοσίευτο μονόλογο του Ιάκωβου Καμπανέλλη, συνδέθηκε με την παράσταση «Κυρίες και Κύριοι, από δω για τα Αέρια», που παρουσιάστηκε στις 19/9 και βασίζεται στο ομώνυμο διήγημα του Tadeusz Borowski, σε σκηνοθεσία του Βασίλη Γεωργοσόπουλου. Μετά την προβολή του «Mauthausen», που είναι γυρισμένο στο ομώνυμο πρώην στρατόπεδο συγκέντρωσης και εξόντωσης στην Αυστρία, οι Παναγιώτης Κουντουράς και Αρίσταρχος Παπαδανιήλ απάντησαν στις ερωτήσεις του κοινού και παρουσίασαν τη δομή του έργου, που είναι «κυριολεκτικά το νέο κινηματογραφικό έργο του Μίκη Θεοδωράκη και του Ιάκωβου Καμπανέλλη».
Το Θεατρικό Φεστιβάλ Ιθάκης 2026 συνδιοργανώνεται από τον Δήμο Ιθάκης, την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων και την Περιφερειακή Ένωση Δήμων Ιονίων Νήσων και τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού.
