Σε δύο δικανικούς λόγους που αποδίδονται στον Δημοσθένη και στρέφονται κατά του Αριστογείτονος, διακρίνεται έντονο πολιτικό υπόστρωμα. Οι λόγοι Κατά Αριστογείτονος Α’ και Κατά Αριστογείτονος Β’ στηλιτεύουν την περιφρόνηση των νόμων από έναν δημαγωγό που, ενώ ήταν οφειλέτης του δημοσίου, εξακολουθούσε να ασκεί τα πολιτικά του δικαιώματα στην Εκκλησία του Δήμου.
Ο Αριστογείτων περιγράφεται στους λόγους που αποδίδονται στον Δημοσθένη ως αδιάντροπος και αλαζόνας, ενώ κατηγορείται για τη φαυλότητά του και την ανηθικότητά του, στοιχεία που παρουσιάζονται ως σοβαρή απειλή για την πόλη. Εναντίον του είχαν στραφεί επίσης ο Λυκούργος και ο Δείναρχος, οι οποίοι μαζί με τον Δημοσθένη περιλαμβάνονται στον περίφημο Κανόνα των αλεξανδρινών φιλολόγων.
Οι δικανικοί λόγοι Κατά Αριστογείτονος αποτελούν, από τη μια, καταγγελία της τάξης των συκοφαντών, που θεωρούνταν πληγή για την Αθήνα των Κλασικών Χρόνων, και, από την άλλη, πολύτιμη μαρτυρία για την αθηναϊκή νομοθεσία και τις πολιτικοκοινωνικές συνθήκες του 4ου αιώνα π.Χ. Το ζήτημα της πατρότητας των δύο έργων, δηλαδή αν πρόκειται για γνήσιους ή νόθους λόγους, είχε τεθεί ήδη από την αρχαιότητα.
Η εμπλοκή του Δημοσθένη στα κοινά και στον πολιτικό βίο της Αθήνας γίνεται πιο καθαρή μέσα από τρεις δικανικούς λόγους του, τον Κατ’ Ανδροτίωνος, τον Κατά Τιμοκράτους και τον Προς Λεπτίνην, που χρονολογούνται στα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ. Την ίδια περίοδο, η Αθήνα βρισκόταν σε κρίση, καθώς οι Αθηναίοι είχαν οδηγηθεί σε αδιέξοδο τόσο στις εσωτερικές υποθέσεις τους όσο και στην εξωτερική πολιτική, μετά την ήττα τους στον Συμμαχικό Πόλεμο των ετών 357-355 π.Χ.
Στον πόλεμο αυτό είχαν συγκρουστεί με τη Χίο, την Κω, τη Ρόδο και το Βυζάντιον, πόλεις που είχαν αποστατήσει από τη Β’ Αθηναϊκή Συμμαχία με τη στήριξη του σατράπη της Καρίας Μαυσώλου. Τα ηγεμονικά σχέδια της Αθήνας και οι ελπίδες για την ανασύσταση της αθηναϊκής θαλασσοκρατορίας είχαν ναυαγήσει, και ο αθηναϊκός λαός όφειλε να αντιμετωπίσει τη δύσκολη αυτή κατάσταση με στωικότητα και σύνεση.
*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, ξενόγλωσση έκδοση έργων του Δημοσθένη, όπου συμπεριλαμβάνονται οι λόγοι Κατά Αριστογείτονος, Κατ’ Ανδροτίωνος και Κατά Τιμοκράτους (μετάφραση J. H. Vince, Harvard University Press, 1935).
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Α’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Β’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Γ’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Δ’)
Πηγή περιεχομένου: in.gr
