Στον ιστορικό ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου Μπαλίνου στην Κωνσταντινούπολη ξεδιπλώθηκε η ιστορία των ιδεών που διαμόρφωσαν τα σύγχρονα έθνη της Βαλκανικής. Η διάλεξη «Από τις αυτοκρατορίες στα έθνη-κράτη» έδωσε το πλαίσιο για μια συζήτηση γύρω από τον εθνικισμό και τη μετάβαση της περιοχής στη νεότερη εποχή.
Σε εκδήλωση που διοργάνωσε πρόσφατα ο πρόεδρος της κοινότητας Παναγίας Μπαλίνου, Συμεών Σολταρίδης, σε συνεργασία με το μέλος της Φιλοπτώχου Αδελφότητας, Μαρία Δήμου, στον ιστορικό ναό του 16ου αιώνα, ο καθηγητής Βαλκανικής Ιστορίας και Ιστορίας της Ύστερης Οθωμανικής Περιόδου στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Δημήτρης Σταματόπουλος, μίλησε για τη διαμόρφωση των κρατών-εθνών των Βαλκανίων μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και όχι μόνο.
Η μετάβαση στο εθνικό κράτος τον 19ο αιώνα δεν σήμανε μόνο αλλαγή συνόρων, αλλά και αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνίες αντιλαμβάνονταν την ταυτότητα, την ιστορία και το παρελθόν, ανέφερε ο καθηγητής. Εξήγησε επίσης ότι σε αυτή τη διαδικασία αναπτύχθηκαν οι λεγόμενες Μεγάλες Ιδέες, ως ιδεολογήματα που, με διαφορετικές μορφές, συνέβαλαν στη συγκρότηση και την εξέλιξη των βαλκανικών εθνών-κρατών. «Δεν αφορούσαν μόνο εδαφικές διεκδικήσεις, αλλά και ιστορική συνέχεια. Το ίδιο ιστορικό μοτίβο εμφανίστηκε με διαφορετικές μορφές στα ελληνικά, σερβικά, ρουμανικά, βουλγαρικά και άλλα εθνικά κινήματα».
Σχεδόν ταυτόχρονα διαμορφώθηκε στους λαούς των Βαλκανίων και η εθνική ταυτότητα, η οποία, σύμφωνα με τον Δημήτρη Σταματόπουλο, δεν υπήρχε όσο τα Βαλκάνια βρίσκονταν μέσα σε αυτοκρατορικές δομές. Αντίθετα, οι πόλεμοι και η βία συνέβαλαν καθοριστικά στη δημιουργία νέων συλλογικών συνειδήσεων και ταυτοτήτων.
Η μετάβαση από την αυτοκρατορία στο έθνος-κράτος υπήρξε, έτσι, μια βαθιά πολιτική και κοινωνική ανατροπή, στην οποία η ιστορία, η γεωγραφία, η γλώσσα, η θρησκεία και η γη απέκτησαν νέο πολιτικό περιεχόμενο, ανέφερε ο κ. Σταματόπουλος στη διάλεξή του.
ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ
