Σήμερα, οι πολίτες του Καζακστάν καλούνται να ψηφίσουν σε ένα κρίσιμο δημοψήφισμα για την αναθεώρηση του Συντάγματος, το οποίο προβάλλεται από την κυβέρνηση ως μια πρωτοβουλία για τον εκδημοκρατισμό της χώρας. Ωστόσο, ο νέος θεμελιώδης νόμος περιέχει διατάξεις που ενισχύουν την εξουσία του προεδρικού γραφείου του Κάσιμ-Τζομάρτ Τοκάεφ.
Αυτό είναι το τρίτο δημοψήφισμα που οργανώνει ο κ. Τοκάεφ, ο οποίος βρίσκεται στην εξουσία από το 2019 και εκπροσωπεί έναν σημαντικό εταίρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και παραδοσιακό σύμμαχο της Ρωσίας και της Κίνας. Μετά τις ταραχές του Ιανουαρίου 2022, όπου τουλάχιστον 238 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ο πρόεδρος έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να δημιουργήσει ένα πιο «δίκαιο» Καζακστάν.
Ο Τοκάεφ διαβεβαιώνει ότι οι μεταρρυθμίσεις θα οδηγήσουν σε μια «προεδρική δημοκρατία με ισχυρό κοινοβούλιο» και θα επιτρέψουν την αναδιανομή των εξουσιών. Ωστόσο, αρκετές από τις τροποποιήσεις φαίνεται να υποδεικνύουν το αντίθετο, καθώς ο πρόεδρος θα έχει την εξουσία να επιλέγει άμεσα τους διορισμούς σε κρίσιμες θέσεις, χωρίς την έγκριση της Γερουσίας.
Η ελευθερία της έκφρασης παραμένει περιορισμένη, με αυστηρούς κανόνες που απαγορεύουν την υπονόμευση της ηθικότητας της κοινωνίας. Η υιοθέτηση του νέου Συντάγματος θεωρείται σχεδόν σίγουρη, καθώς η εκστρατεία για την υποστήριξή του διήρκεσε μόλις ένα μήνα. Οι ψηφοφορίες στο Καζακστάν συχνά φαίνεται να επιβεβαιώνουν τις αποφάσεις του προεδρικού γραφείου, παρά τις δηλώσεις του Τοκάεφ για μεταρρυθμίσεις.
Μια καινοτομία του νέου Συντάγματος είναι η θεσμοθέτηση αξιώματος αντιπροέδρου, που θα μπορούσε να θεωρηθεί ως δυνητικός διάδοχος του Τοκάεφ, ο οποίος πλησιάζει τα 73 του χρόνια. Οι αρχές έχουν κινητοποιήσει διασημότητες και εργαζόμενους σε κρίσιμους τομείς για να διασφαλίσουν την απαιτούμενη συμμετοχή στο δημοψήφισμα, ενώ οι επικριτές των προτάσεων έχουν αντιμετωπίσει αστυνομικές παρεμβάσεις.
