Ο καύσωνας που πλήττει τη Δυτική Ευρώπη, με περισσότερους από 40 θανάτους στη Γαλλία, οφείλεται σε ένα καιρικό φαινόμενο γνωστό ως «Εμποδισμός Τύπου Ωμέγα». Αυτό το φαινόμενο έχει δημιουργήσει συνθήκες ακραίας ζέστης, ενώ η Ισπανία, η Ιταλία και η Βρετανία βρίσκονται σε κατάσταση συναγερμού.
Ο «Εμποδισμός Ωμέγα» (Omega Block) ονομάζεται έτσι λόγω του σχήματος του ελληνικού γράμματος Ω, όπου μια θερμή αέρια μάζα εγκλωβίζεται ανάμεσα σε δύο συστήματα χαμηλής πίεσης, διακόπτοντας τον αεροχείμαρρο. Κανονικά, ο αεροχείμαρρος μεταφέρει τα καιρικά συστήματα από τα δυτικά προς τα ανατολικά, αλλά κατά τη διάρκεια του φαινομένου Ωμέγα, αυτή η ροή διαταράσσεται, με αποτέλεσμα ο θερμός αέρας να παραμένει στάσιμος πάνω από μια περιοχή. Οι εμποδισμοί τύπου Ωμέγα διαρκούν συνήθως από 3 έως 10 ημέρες, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να παραμείνουν για εβδομάδες.
Η παρουσία υψηλού βαρομετρικού στο κεντρικό τμήμα προκαλεί θερμές και ξηρές συνθήκες, καθώς εμποδίζει τον σχηματισμό νεφών, οδηγώντας σε καθαρό ουρανό και αύξηση της θερμοκρασίας. Αυτές οι συνθήκες έχουν προκαλέσει έντονη ζέστη στη Γαλλία και την Ισπανία, όπου οι θερμοκρασίες ξεπερνούν τους 40 βαθμούς Κελσίου.
Στις περιοχές που επηρεάζονται από τα συστήματα χαμηλής πίεσης, ο καιρός μπορεί να είναι ψυχρός και βροχερός. Η Βρετανία βρίσκεται στο όριο μεταξύ του συστήματος υψηλής πίεσης και του ψυχρότερου αέρα από τα βορειοδυτικά, με αποτέλεσμα οι νότιες και ανατολικές περιοχές να βιώνουν έντονη ζέστη, ενώ οι βόρειες και δυτικές περιοχές είναι πιο ψυχρές και υγρές, σύμφωνα με την τοπική μετεωρολογική υπηρεσία Met Office.
Η κλιματική αλλαγή μπορεί να επηρεάζει τη συχνότητα εμφάνισης τέτοιων φαινομένων, με την επιστημονική κοινότητα να υποστηρίζει ότι αυξάνει τη συχνότητα και την ένταση των καυσώνων. Οι εκπομπές αερίων από την καύση ορυκτών καυσίμων έχουν ανεβάσει τη θερμοκρασία του πλανήτη κατά περίπου 1,3 βαθμό Κελσίου από την προβιομηχανική εποχή, γεγονός που σημαίνει ότι οι καύσωνες στην Ευρώπη είναι πλέον 2-4 βαθμούς θερμότεροι από ό,τι θα ήταν χωρίς την ανθρωπογενή υπερθέρμανση.
