«Δεν χρειάζεται να μιλάμε για υποχωρήσεις, όλοι είμαστε εξίσου πατριώτες και όλοι θέλουμε να κάνουμε το καλύτερο, αλλά πρέπει να ξέρουμε τα νομικά και τεχνικά ζητήματα, διότι ο ερασιτεχνισμός είναι επικίνδυνος», ανέφερε ο Ευάγγελος Βενιζέλος, πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και ΥΠΕΞ, ερωτηθείς αν η ρηματική διακοίνωση της Γαλλίας ήταν υποχώρηση της κυβέρνησης, όσον αφορά τα ελληνοτουρκικά.
Η συζήτηση για το καλώδιο και η γαλλική ρηματική διακοίνωση, ως ενημέρωση προς την Τουρκία, άνοιξαν ξανά τη συζήτηση για υποχωρητικότητα, ενδοτισμό και πολιτική κατευνασμού. Ακολούθησαν νέοι χαρακτηρισμοί περί προδοτών κ.ά.
Τα ΜΜΕ και στις δύο πλευρές άρχισαν επίσης σενάρια για δυναμική αντίδραση της Τουρκίας στις έρευνες για το καλώδιο, με το ενδεχόμενο να οδηγηθεί η Ελλάδα σε σοβαρή κρίση.
Προηγήθηκε η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, η οποία ελέγχεται από το καθεστώς Χαφτάρ στη Βεγγάζη, ενώ εξακολουθεί να αναμένεται το νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες στην τουρκική Βουλή, γνωστό ευρύτερα ως νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα».
Ο Χακάν Φιντάν κατηγόρησε την Ελλάδα ότι αξιοποιεί τα εθνικά θέματα σε προεκλογική περίοδο και επενδύει μικροπολιτικά στις σχέσεις με την Τουρκία.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης απάντησε, λέγοντας πως στην Τουρκία οργιάζουν τα επιθετικά προς την Ελλάδα δημοσιεύματα.
Η άτυπη αυτή ανταλλαγή επιβεβαιώνει ότι ο Τύπος και στις δύο πλευρές του Αιγαίου τροφοδοτεί έναν φαύλο κύκλο σεναρίων και μεγέθυνσης υπαρκτών προβλημάτων, τα οποία όμως δεν λύνονται με δημοσιεύματα ή θριαμβολογίες.
Σε άρθρο της στο in, η Μαρία Γαβουνέλη, καθηγήτρια διεθνούς δικαίου στη Νομική Σχολή του Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, αναφέρει χαρακτηριστικά:
«Στο πρωτόγονο, οριζόντιο σύστημα του διεθνούς δικαίου δεν έχουμε ένα αυτοματοποιημένο σύστημα επίλυσης διαφορών, καθώς όλα τα κράτη είναι ταυτόχρονα νομοθέτες, εφαρμογές του δικαίου, δικαστές και αστυνόμοι. Θα ήταν εύκολο και εξαιρετικά επικίνδυνο για την Ελλάδα και την Τουρκία να διολισθήσουν σε μια ευθεία αντιπαράθεση στο πεδίο, με τις φρεγάτες παρατεταγμένες ένθεν κακείθεν.
Με τη λογική του στρίβειν δια του αρραβώνος, ο κίνδυνος διαχέεται.
Σε αυτόν τον ρόλο έχει στραφεί η Γαλλία, η οποία κλήθηκε να εμπλακεί με δύο μείζονες επιχειρήσεις της. Παρακάμπτοντας τον άμεσο κίνδυνο των φρεγατών, η γαλλική διπλωματία αναλαμβάνει την “ενημέρωση” όλων των γειτονικών κρατών, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, με τα πατροπαράδοτα εργαλεία της προσωπικής επαφής και των συζητήσεων που αποτυπώνονται σε μια απρόσωπη ρηματική διακοίνωση.
Είναι αυτή η ενημέρωση αναγκαία; Νομικά όχι. Η NAVTEX αρκεί και με το παραπάνω, όμως η νομική είναι κοινωνική επιστήμη και δεν μπορεί να εφαρμόζεται εν κενώ, ερήμην των πραγματικών δεδομένων στο πεδίο. Αν μια πολιτική κίνηση κατευνασμού μπορεί να επιτρέψει την καλή εφαρμογή των κανόνων δικαίου και την ασφαλή υλοποίηση του έργου, χωρίς να απομειώνεται η καθαρότητα των νομικών επιχειρημάτων, δεν βλέπω γιατί θα πρέπει κανείς να την απορρίψει.
Αποτέλεσμα της διαδικασίας αυτής είναι ο απόπλους του πλοίου από το Ηράκλειο, ακολουθώντας τη διαδρομή που ορίζεται στην ελληνική NAVTEX, ενώ λίγες ώρες αργότερα μια νέα τουρκική NAVTEX μιλά για δραστηριότητες θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας που «συντονίστηκαν» με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές και με τη δική τους «συναίνεση» – η «αδειοδότηση» έχει εκλείψει. Στο διεθνές πεδίο, τα προσχήματα είναι συχνά σπουδαιότερα και από την ουσία, καθώς επιτρέπουν στα κράτη να αφομοιώνουν τις αποτυχίες και να επανέρχονται την επόμενη μέρα».
Το καλώδιο, ωστόσο, έχει μετατραπεί από έργο πόντισης σε πολιτικό θρίλερ με διαστάσεις πολύ μεγαλύτερες από όσες του αναλογούν.
Σαν να εξαρτάται από αυτό η επίλυση των ελληνοτουρκικών ζητημάτων και η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ ανάμεσα σε Αθήνα και Άγκυρα.
Προβλήματα που, όπως τόνισε ο Ευάγγελος Βενιζέλος, θα παραμένουν και μετά την ολοκλήρωση του έργου, αν κάποιος δεν αναλάβει πρωτοβουλία, υπογραμμίζοντας πως το καλώδιο δεν πρέπει να τα κρύβει.
Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, έχει τηρήσει χαμηλούς τόνους και δεν έχει αρνηθεί ότι θα μπορούσε να υπάρξει κάποια ενημέρωση προς την Άγκυρα, χωρίς να διευκρινίζει εκ των προτέρων ποιος θα την κάνει, σημειώνοντας μόνο ότι αυτό δεν θα αποτελούσε αίτημα αδειοδότησης του έργου.
Το γεγονός ότι η κυβέρνηση, ενόψει εκλογών, έχει επιχειρήσει πολλές φορές να χαϊδέψει την ακροδεξιά δημιουργεί προβλήματα όταν φτάνουμε στο διά ταύτα. Και το διά ταύτα είναι να ξεμπλοκάρει ένα έργο όπως το καλώδιο, η Ελλάδα να μην εμφανίζεται πλέον ως ο υπαίτιος της αναβολής και η Τουρκία να μην δώσει άδεια μεν, αλλά και να μην αντιδράσει δε.
Αυτό κατέστη δυνατό να γίνει διά της γαλλικής οδού.
Έπειτα ήρθε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, ο οποίος είπε ότι ο Γεραπετρίτης θα ενημερώσει τους πολιτικούς αρχηγούς για τη ρηματική διακοίνωση.
Στην πραγματικότητα, όμως, ακόμη και αν ο Γεραπετρίτης έχει τη ρηματική διακοίνωση, δεν μπορεί να τη δώσει, ακόμη κι αν το θέλει. Πρόκειται για αλληλογραφία μεταξύ δύο άλλων κρατών, έστω και αν αφορά την Ελλάδα. Θα μπορούσε ίσως σε μια άλλη κοινοβουλευτική σύνθεση να τους αφήσει να τη διαβάσουν, εφόσον την έχει. Ίσως. Σε αυτές τις συνθήκες, όμως, αυτό είναι μάλλον επικίνδυνο. Το τι θα επιλέξει πάντως ο Γεραπετρίτης να κάνει και πώς θα φανεί το Σάββατο. Όπως και το πώς θα επιλέξουν να το χειριστούν τα κόμματα.
Και αν η αντιπολίτευση κατηγορείται από την κυβέρνηση ότι μετατρέπεται σε στρατό «τουρκοφάγων», το Μέγαρο Μαξίμου πρέπει να κοιτάξει και τον καθρέφτη του, όταν ψαρεύει στα θολά νερά δεξιότερα της ΝΔ. Όταν ανεβάζει τους τόνους αξιοποιώντας τα εθνικά θέματα και μετά ζητά υπευθυνότητα.
Γιατί η διπλωματία είναι ισορροπίες, το διεθνές δίκαιο επιδέχεται ερμηνειών και, τελικά, κερδισμένος είναι αυτός που πράττει και όχι αυτός που λέει.
Κανένα κόμμα που έχει κυβερνήσει μέχρι σήμερα δεν έχει τολμήσει να αναλάβει πρωτοβουλίες για την επίλυση της ελληνοτουρκικής διαφοράς, ούτε να παραδεχθεί ότι υπάρχει ανάγκη για ένα modus vivendi με την Τουρκία και αυτό δεν συνιστά «υποχώρηση» ή «προδοσία». Ωστόσο, απαιτεί ειλικρίνεια, σταθερή γραμμή, έστω και σκληρή, και υπευθυνότητα στα εθνικά θέματα είτε βρίσκεσαι στην κυβέρνηση είτε στην αντιπολίτευση.
Γιατί κάποιοι θυμούνται και τις δηλώσεις για τη Συμφωνία των Πρεσπών και όχι μόνο.
