Στην Παγκόσμια Διάσκεψη του ΟΟΣΑ στην Κωνσταντινούπολη παρουσιάστηκαν οι μεταρρυθμίσεις στην Ελληνική Δικαιοσύνη, με έμφαση στην επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης και στα αποτελέσματα που έχουν ήδη καταγραφεί. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Υπουργείου Δικαιοσύνης, η ελληνική πλευρά έλαβε θετική ανταπόκριση, ενώ εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Παγκόσμιας Τράπεζας μίλησαν για ελληνική εμπειρία με μετρήσιμα αποτελέσματα.
Στη διάσκεψη συμμετείχε αντιπροσωπεία του υπουργείου, με τη Μαρίνα Σκανδάλη, πάρεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας αποσπασμένη στην ειδική νομική υπηρεσία του Υπουργείου Δικαιοσύνης, και τον Ιωάννη Γερμανό, δικηγόρο και νομικό σύμβουλο του υφυπουργού Δικαιοσύνης Ιωάννη Μπούγα.
Στη στρογγυλή τράπεζα με θέμα «Μέτρηση όσων έχουν σημασία – Αποτελέσματα, ποιότητα των υπηρεσιών και παραγωγικότητα της Δικαιοσύνης», η ελληνική αντιπροσωπεία ανέλυσε τις μεταρρυθμίσεις που εφαρμόζονται στη χώρα, ιδίως μετά την εφαρμογή του Δικαστικού Χάρτη, καθώς και τα αποτελέσματα που αποτυπώνονται στην επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης και στη βελτίωση της λειτουργίας των δικαστηρίων.
Αναλυτικότερα, στην ανακοίνωση το Υπουργείο Δικαιοσύνης αναφέρει:
«Κεντρικό σημείο της ελληνικής παρουσίασης αποτέλεσε ο Δικαστικός Χάρτης της Πολιτικής και Ποινικής Δικαιοσύνης, με την ενοποίηση του πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας μέσω της ένταξης των Ειρηνοδικείων στα Πρωτοδικεία. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η μεταρρύθμιση συνέβαλε στην αύξηση του συνολικού αριθμού των πρωτοβάθμιων δικαστών κατά περισσότερο από 75%.
Ειδικότερα, από τον Σεπτέμβριο του 2024 έως τον Ιούνιο του 2026, ο εκτιμώμενος χρόνος έκδοσης απόφασης στις αστικές υποθέσεις των πρωτοβάθμιων δικαστηρίων μειώθηκε σε λιγότερο από το μισό, από περισσότερα από δύο έτη σε λιγότερο από ένα έτος.
Παράλληλα, το ποσοστό εκκαθάρισης υποθέσεων αυξήθηκε από 86% σε 107%, γεγονός που σημαίνει ότι τα δικαστήρια επιλύουν πλέον περισσότερες υποθέσεις από όσες εισάγονται, συμβάλλοντας στη σταδιακή μείωση των εκκρεμοτήτων.
Νομοθετικές παρεμβάσεις και αποσυμφόρηση
Σημαντική συμβολή στην επιτάχυνση των διαδικασιών έχουν οι αλλαγές στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, ο οποίος τροποποιήθηκε το 2025 με την εισαγωγή αυστηρότερων προθεσμιών για τους διαδίκους και χρονικών ορίων για την έκδοση δικαστικών αποφάσεων.
Επιπλέον, η μεταφορά συγκεκριμένων υποθέσεων εκούσιας δικαιοδοσίας σε δικηγόρους και συμβολαιογράφους είχε ως αποτέλεσμα, κατά τον πρώτο χρόνο εφαρμογής, σχεδόν 70.000 υποθέσεις να μην χρειαστεί να εισαχθούν στα δικαστήρια.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η δημοσίευση διαθηκών, η οποία στην Αθήνα και τον Πειραιά ολοκληρώνεται πλέον, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, σε πέντε έως επτά ημέρες, αντί για πολλούς μήνες που απαιτούνταν προηγουμένως.
Παράλληλα, ο νέος Κώδικας Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών ενισχύει τη δυνατότητα επίλυσης διαφορών εκτός της τακτικής δικαστικής διαδικασίας.
Ψηφιακός μετασχηματισμός και ισότιμη πρόσβαση
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός παραμένει βασικός πυλώνας της μεταρρύθμισης, με πρωτοβουλίες όπως ο ηλεκτρονικός φάκελος δικογραφίας, η διεξαγωγή δικών εξ αποστάσεως μέσω τηλεδιασκέψεων και η αξιοποίηση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.
Ταυτόχρονα, συνεχίζονται οι παρεμβάσεις για την ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού και την αναβάθμιση των δικαστικών υποδομών, με στόχο ένα σύστημα δικαιοσύνης ταχύτερο, αποτελεσματικότερο και πιο προσβάσιμο για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις.
Κατά τις παρεμβάσεις της, η ελληνική αντιπροσωπεία τόνισε ότι η μέτρηση της αποτελεσματικότητας της Δικαιοσύνης δεν περιορίζεται στην καταγραφή αριθμητικών δεικτών, αλλά προϋποθέτει την αξιοποίηση δεδομένων για τη λήψη αποφάσεων, την ορθολογική κατανομή των πόρων και τη διασφάλιση λογοδοσίας. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε επίσης στην ανάγκη να συνεκτιμώνται η ποιότητα της δικαστικής προστασίας, το κόστος επίλυσης των διαφορών και η εμπειρία των πολιτών.
Θετική διεθνής αποτίμηση
Τα αποτελέσματα που παρουσίασε η ελληνική πλευρά έγιναν θετικά δεκτά, ενώ εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Παγκόσμιας Τράπεζας αναφέρθηκαν ειδικά στην ελληνική εμπειρία ως παράδειγμα καλής πρακτικής με μετρήσιμα αποτελέσματα.
Αναφορά στην πρόοδο της Ελλάδας περιλαμβάνεται, σύμφωνα με το υπουργείο Δικαιοσύνης, και στην πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ με τίτλο «Justice as a Public Service: Delivering Better Outcomes» («Η Δικαιοσύνη ως Δημόσια Υπηρεσία: Επίτευξη Καλύτερων Αποτελεσμάτων»), η οποία δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2026 και αναδεικνύει την πρόοδο της χώρας στην πρόσβαση στη Δικαιοσύνη και στην ταχύτερη και ποιοτικότερη επίλυση διαφορών».
Παν. Τσιμπούκης
