Τη συμφωνία για την προμήθεια ρωσικού ντίζελ υπερασπίστηκε ο Ντόναλντ Τραμπ, παρά τις αντιδράσεις που έχουν εκδηλωθεί στο αμερικανικό Κογκρέσο.
Ρεπουμπλικανοί και Δημοκρατικοί εκφράζουν ανησυχίες για τη νομιμότητα της απόφασης, αλλά και για το ενδεχόμενο να ενισχυθούν οικονομικά τα ταμεία της Μόσχας, χωρίς να υπάρξουν δεσμεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστηρίζει ότι η προσωρινή χαλάρωση των κυρώσεων και η αύξηση των ρωσικών εξαγωγών καυσίμων μπορούν να συμβάλουν στην αποκλιμάκωση των τιμών. Ωστόσο, αναλυτές αμφισβητούν το κατά πόσο οι συγκεκριμένες ποσότητες θα έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο στην αγορά, δεδομένης της παγκόσμιας ζήτησης και των προβλημάτων στην παραγωγή και τη διύλιση.
Σύμφωνα με το Reuters, η συμφωνία έχει αποκτήσει και διπλωματική διάσταση, καθώς η Ουάσινγκτον φέρεται να επιδιώκει να αξιοποιήσει την ενεργειακή συνεργασία ως μέσο για να επαναφέρει τη Ρωσία στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Το ενεργειακό deal ως διπλωματικό εργαλείο
Κατά τη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στο Μαϊάμι την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ φέρονται να εξήγησαν σε Ουκρανούς αξιωματούχους ότι η συμφωνία για το ντίζελ εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια επανεκκίνησης των συνομιλιών για τον πόλεμο.
Το Reuters, επικαλούμενο τρεις πηγές με γνώση των συζητήσεων, μεταδίδει ότι οι Αμερικανοί αναγνώρισαν πως ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν εμφανίζεται επί του παρόντος έτοιμος να διαπραγματευτεί τον τερματισμό της σύγκρουσης. Εκτίμησαν, ωστόσο, ότι η οικονομική συμφωνία θα μπορούσε να δημιουργήσει προϋποθέσεις για την επανέναρξη τριμερών συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας και Ουκρανίας.
Μία από τις πηγές ανέφερε ότι η Ουάσινγκτον παρουσίασε τη συμφωνία ως τρόπο να γίνει πιο διαλλακτική η Μόσχα, στέλνοντας παράλληλα το μήνυμα ότι ο Τραμπ είναι διατεθειμένος να προχωρήσει σε συνεννοήσεις με τη ρωσική πλευρά.
Η προσέγγιση αυτή, πάντως, δεν συνοδεύεται μέχρι στιγμής από σαφείς ενδείξεις ότι η Ρωσία προτίθεται να μεταβάλει τη στάση της ως προς τον πόλεμο.
Οι ποσότητες ντίζελ και οι επιφυλάξεις για τις τιμές
Ο Τραμπ ανακοίνωσε στις 9 Οκτωβρίου ότι η Ρωσία θα προμηθεύσει άμεσα περισσότερους από 300.000 μετρικούς τόνους ντίζελ, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 2,25 εκατομμύρια βαρέλια. Παράλληλα, έκανε λόγο για επιπλέον παραδόσεις τους επόμενους μήνες, οι οποίες θα εξαρτηθούν και από την κατάσταση των ρωσικών διυλιστηρίων.
Η αμερικανική κυβέρνηση προχώρησε σε προσωρινή χαλάρωση των κυρώσεων που είχαν επιβληθεί στα ρωσικά καύσιμα μετά την εισβολή στην Ουκρανία, με στόχο να περιορίσει την άνοδο των τιμών.
Οι ειδικοί, ωστόσο, εμφανίζονται επιφυλακτικοί ως προς την αποτελεσματικότητα του μέτρου. Οι ποσότητες που ανακοινώθηκαν θεωρούνται περιορισμένες σε σχέση με τις συνολικές ανάγκες της αγοράς, ενώ οι διαταραχές στην ενεργειακή τροφοδοσία συνδέονται και με την ευρύτερη γεωπολιτική αστάθεια, μεταξύ άλλων με τον πόλεμο στο Ιράν και τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι η συμφωνία θα ωφελήσει τους Αμερικανούς αγρότες και κτηνοτρόφους. Οι τιμές του ντίζελ, που χρησιμοποιείται ευρέως στις μεταφορές, στη γεωργία και στη θέρμανση, έχουν αυξηθεί σημαντικά, εντείνοντας την πολιτική πίεση στον Λευκό Οίκο ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου.
Διακομματικές αντιδράσεις για τη χαλάρωση των κυρώσεων
Η απόφαση προκάλεσε αντιδράσεις και από τις δύο πλευρές του πολιτικού φάσματος στις ΗΠΑ. Ορισμένοι νομοθέτες υποστηρίζουν ότι η χαλάρωση των περιορισμών ενδέχεται να συγκρούεται με την αμερικανική νομοθεσία, η οποία απαγορεύει τις εισαγωγές ρωσικής ενέργειας όσο συνεχίζεται η ρωσική επιθετικότητα κατά της Ουκρανίας.
Την Κυριακή, ομάδα γερουσιαστών κάλεσε τον Τραμπ να αναθεωρήσει τη στάση του, προειδοποιώντας ότι η απόφαση μπορεί να αποδυναμώσει την πίεση προς τη Μόσχα και να υπονομεύσει την αξιοπιστία των ΗΠΑ απέναντι στους συμμάχους τους.
Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Τζέρι Μοράν εξέφρασε την αντίθεσή του με ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ θα έπρεπε να ενισχύουν τις κυρώσεις αντί να επιτρέπουν την εισαγωγή ρωσικού ντίζελ.
Ο Τραμπ, από την πλευρά του, απέρριψε τις επικρίσεις ακόμη και από στελέχη του δικού του κόμματος. Αναχωρώντας τη Δευτέρα από τον Λευκό Οίκο για το Οχάιο, δήλωσε σε δημοσιογράφους: «Λοιπόν, νομίζω ότι αυτοί οι Ρεπουμπλικανοί δεν μπορεί να μιλούν σοβαρά».
Στη συνέχεια πρόσθεσε: «Μπορούμε να επιβάλουμε περιορισμούς στο πετρέλαιο, αλλά ο υπόλοιπος κόσμος θα επηρεαζόταν σε πολύ μεγάλο βαθμό αν το κάναμε».
Ο Αμερικανός πρόεδρος επιρρίπτει, παράλληλα, μέρος της ευθύνης για την άνοδο των τιμών στις ουκρανικές επιθέσεις κατά ρωσικών διυλιστηρίων. Σε ανάρτησή του υποστήριξε ότι η απόφασή του εξυπηρετεί τα συμφέροντα των ΗΠΑ, γράφοντας: «Έκανα τη σωστή επιλογή για τον αμερικανικό λαό — ΠΑΝΤΑ, ΠΡΩΤΑ Η ΑΜΕΡΙΚΗ! Πρόεδρος ΝΤΟΝΑΛΝΤ ΤΖ. ΤΡΑΜΠ».
Τραμπ και Ζελένσκι σε διαφωνία για τις ενεργειακές υποδομές
Οι διαφορετικές προσεγγίσεις της Ουάσινγκτον και του Κιέβου έγιναν εμφανείς και το περασμένο Σαββατοκύριακο, όταν ο Τραμπ και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι διαφώνησαν για τις ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια.
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι η Ουκρανία χρειάζεται νέο ηγέτη, ενώ ο Ζελένσκι δήλωσε διατεθειμένος να προκηρύξει εκλογές, εφόσον η Ρωσία συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός διάρκειας 60 ημερών.
Την Κυριακή, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν να σταματήσουν τις επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές η μία της άλλης. Ωστόσο, παρέμενε ασαφές αν και με ποιον τρόπο θα εφαρμοζόταν η συμφωνία.
«Λοιπόν, συμφώνησαν. Συμφώνησαν επειδή είπα ότι συμφώνησαν. […] Αυτός ο πόλεμος πρέπει να τελειώσει», δήλωσε ο Τραμπ.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, επιβεβαίωσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές για το ενδεχόμενο ενεργειακής εκεχειρίας, χωρίς να διευκρινίσει αν αυτή θα αφορά αποκλειστικά τα διυλιστήρια πετρελαίου.
Ζελένσκι: Η άνοδος των τιμών συνδέεται με τα Στενά του Ορμούζ
Ο Ουκρανός πρόεδρος επανέλαβε ότι το Κίεβο υποστηρίζει την κατάπαυση του πυρός, τονίζοντας ότι προϋπόθεση είναι να την τηρήσουν και οι δύο πλευρές. Παράλληλα, υποστήριξε ότι η Ρωσία δεν δείχνει διατεθειμένη να αποδεχθεί μια τέτοια συμφωνία, επικαλούμενος επιθέσεις σε έξι ουκρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις τη Δευτέρα.
Σε συνέντευξή του στην εκπομπή «America’s Newsroom» του Fox News, ο Ζελένσκι αμφισβήτησε ότι οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια αποτελούν την κύρια αιτία της ανόδου των τιμών των καυσίμων.
«Όλοι καταλαβαίνουν ότι οι τιμές του ντίζελ δεν εξαρτώνται από τις επιθέσεις μας στο ρωσικό ντίζελ. Όλοι καταλαβαίνουν ότι αυτό εξαρτάται από τον αποκλεισμό […] των Στενών του Ορμούζ», δήλωσε.
Η συμφωνία για το ρωσικό ντίζελ βρίσκεται, έτσι, στο επίκεντρο μιας ευρύτερης αντιπαράθεσης: από τη μία πλευρά, ο Λευκός Οίκος επιδιώκει να περιορίσει το ενεργειακό κόστος και να δημιουργήσει διπλωματικό δίαυλο με τη Μόσχα· από την άλλη, επικριτές της συμφωνίας προειδοποιούν ότι η χαλάρωση των κυρώσεων μπορεί να προσφέρει στη Ρωσία οικονομικά οφέλη χωρίς αντίστοιχες παραχωρήσεις στο μέτωπο της Ουκρανίας.
