Η διαδοχή του Αντόνιο Γκουτέρες αποκτά σαφέστερο φαβορί, χωρίς όμως να έχει κλειδώσει η συμφωνία που χρειάζεται για την ανάδειξη του επόμενου Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ. Η Ρεμπέκα Γκρίνσπαν ενίσχυσε το προβάδισμά της στην όγδοη άτυπη ψηφοφορία του Συμβουλίου Ασφαλείας, στις 5 Νοεμβρίου, συγκεντρώνοντας 12 ψήφους ενθάρρυνσης και τρεις αποθάρρυνσης. Πρόκειται για την καλύτερη επίδοσή της έως τώρα, σύμφωνα με τα αποτελέσματα που δημοσιοποιήθηκαν, καθώς το Συμβούλιο δεν ανακοινώνει επισήμως την κατανομή των ψήφων.
Η βελτίωση της θέσης της πρώην αντιπροέδρου της Κόστα Ρίκα, από τις 11 θετικές ψήφους της προηγούμενης ψηφοφορίας στις 12, ενισχύει την εικόνα συσπείρωσης γύρω από την υποψηφιότητά της. Δεν απαντά, ωστόσο, στο κρίσιμο ερώτημα: αν ανάμεσα στις τρεις αρνητικές ψήφους υπάρχει κάποια από Μόνιμο Μέλος του Συμβουλίου. Η τελευταία ψηφοφορία δεν ξεχώρισε τις ψήφους των πέντε Μονίμων από εκείνες των δέκα εκλεγμένων μελών. Έτσι, το αριθμητικό προβάδισμα δεν αρκεί ακόμη για βεβαιότητα επικράτησης.
Αυτή είναι και η βασική ιδιαιτερότητα της διαδικασίας. Για την επίσημη σύσταση του Συμβουλίου απαιτούνται τουλάχιστον εννέα θετικές ψήφοι και απουσία βέτο από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία, την Κίνα, τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Ο διορισμός ακολουθεί στη Γενική Συνέλευση, σύμφωνα με το άρθρο 97 του Καταστατικού Χάρτη.
Πίσω από την Γκρίνσπαν, η τελευταία αναμέτρηση αποτύπωσε περισσότερο σταθερότητα παρά ανατροπές. Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, Ραφαέλ Γκρόσι, έλαβε εννέα ψήφους ενθάρρυνσης, τέσσερις αποθάρρυνσης και δύο χωρίς διατύπωση γνώμης. Η Κάρολιν Ροντρίγκες Μπιρκέτ, από τη Γουιάνα, συγκέντρωσε οκτώ θετικές, πέντε αρνητικές και δύο χωρίς γνώμη, ενώ η Λάνα Νουσεϊμπέ, από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, έμεινε στις επτά θετικές, έξι αρνητικές και δύο χωρίς γνώμη. Η εικόνα δείχνει ότι οι εναλλακτικές υποψηφιότητες διατηρούν ερείσματα, χωρίς να ανακόπτουν την ενίσχυση της επικεφαλής της κούρσας.
Η αβεβαιότητα γύρω από τις προθέσεις των Μονίμων Μελών έχει συγκεκριμένο προηγούμενο. Στην έκτη άτυπη ψηφοφορία, στις 16 Οκτωβρίου υπό ελληνική προεδρία, χρησιμοποιήθηκαν διαφορετικά ψηφοδέλτια για τα μόνιμα και τα εκλεγμένα μέλη. Καθεμία από τις τρεις τότε επικρατέστερες υποψηφιότητες -Γκρίνσπαν, Γκρόσι και Ροντρίγκες Μπιρκέτ- είχε λάβει δύο ψήφους αποθάρρυνσης από Μόνιμα Μέλη. Οι επόμενοι γύροι, με ενιαία ψηφοδέλτια, δεν επιτρέπουν να διαπιστωθεί αν αυτές οι αντιρρήσεις έχουν υποχωρήσει. Οι αρνητικές ενδείξεις μιας διερευνητικής ψηφοφορίας δεν συνιστούν τυπικό βέτο, αποτυπώνουν όμως ένα ουσιαστικό πολιτικό εμπόδιο.
Στο μεταξύ, η είσοδος νέων υποψηφίων επιβεβαιώνει ότι η αναζήτηση παραμένει ανοιχτή. Ο Φεριντούν Σινιρλίογλου, τον οποίο πρότεινε η Τουρκία την 1η Νοεμβρίου, έλαβε στην πρώτη συμμετοχή του τρεις ψήφους ενθάρρυνσης, οκτώ αποθάρρυνσης και τέσσερις χωρίς γνώμη. Η αρχική αυτή επίδοση τον φέρνει σε σημαντική απόσταση από τους επικρατέστερους.
Η υποψηφιότητα της Γκρίνσπαν συνδέεται παράλληλα με δύο ευρύτερες πολιτικές προσδοκίες: την ανάδειξη της πρώτης γυναίκας επικεφαλής του Οργανισμού και την επιλογή προσώπου από τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική. Οι προσδοκίες αυτές δίνουν πολιτικό βάρος στην κούρσα, χωρίς να αντικαθιστούν τη συμφωνία των μεγάλων δυνάμεων. Η περιφερειακή εναλλαγή παραμένει άτυπη πρακτική και όχι δεσμευτικός κανόνας.
Καθώς η θητεία του Γκουτέρες ολοκληρώνεται στο τέλος Δεκεμβρίου, ο χρόνος για την προετοιμασία της διαδοχής περιορίζεται. Η συνέχιση της εκκρεμότητας επιβαρύνει έναν Οργανισμό που ήδη αντιμετωπίζει οικονομικές πιέσεις και αμφισβήτηση της αποτελεσματικότητάς του. Σύμφωνα με πληροφορίες, η νέα άτυπη ψηφοφορία αναμένεται την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου. Μέχρι τότε, η κούρσα έχει ισχυρό φαβορί, αλλά εξακολουθεί να αναζητεί τον αναγκαίο συμβιβασμό μεταξύ των Μονίμων Μελών.
ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ
