Σφοδρή κριτική στην τουρκική κυβέρνηση για όσα έχει καταφέρει η Ελλάδα απέναντί τους άσκησε ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης και πρόεδρος του Νέου Κόμματος, Οζγκιούρ Οζέλ, βάζοντας στο στόχαστρο τους χειρισμούς της Άγκυρας απέναντι στην Αθήνα, την Ανατολική Μεσόγειο και τις σχέσεις της Τουρκίας με τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στη συνεδρίαση των προέδρων των επαρχιακών οργανώσεων του κόμματος, κατηγόρησε την κυβέρνηση Ερντογάν για λανθασμένες επιλογές, λέγοντας ότι η συμφωνία Ελλάδας-Αιγύπτου έχει διεθνή αποδοχή, η Ελλάδα διαθέτει πιο σύγχρονα μαχητικά από την Τουρκία και η Άγκυρα μένει εκτός κρίσιμων ευρωπαϊκών αμυντικών προγραμμάτων.
Παράλληλα, επιτέθηκε προσωπικά στον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, υποστηρίζοντας ότι οι τοποθετήσεις του για τα 12 ναυτικά μίλια, το casus belli και την πόντιση ηλεκτρικών καλωδίων στο Αιγαίο συνιστούν υποχώρηση από τις πάγιες τουρκικές θέσεις.
Οζγκιούρ Οζέλ αναφέρθηκε πρώτα στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, τονίζοντας πως, παρότι είναι σημαντικό για τα τουρκικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο, η κυβέρνηση Ερντογάν δεν μπόρεσε να εξασφαλίσει την αντίστοιχη διεθνή αποδοχή. Απέδωσε αυτή την εξέλιξη στους χειρισμούς της Άγκυρας απέναντι στην Αίγυπτο και στις επιλογές της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.
«Δίνουμε μεγάλη σημασία στη συμφωνία με τη Λιβύη. Ο βουλευτής που εκείνη την ημέρα είπε “φέρτε την στη Βουλή να την περάσουμε, καταθέστε την στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών για να αποκτήσουμε το πλεονέκτημα της πρωτοβουλίας κινήσεων” ήμουν εγώ. Η Συμφωνία με τη Λιβύη δεν αρκεί όμως για την προστασία των δικαιωμάτων μας στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι διαταραγμένες σχέσεις με την Αίγυπτο οδήγησαν τον Ερντογάν να περιμένει στην πόρτα του Σίσι. Η συμφωνία που υπέγραψε η Αίγυπτος με την Ελλάδα γίνεται αποδεκτή από όλους, ενώ η συμφωνία μας με τη Λιβύη -η οποία υπεγράφη από δύο κυρίαρχα κράτη- επικρίνεται, καταδικάζεται και δεν γίνεται αποδεκτή από αυθάδεις Ευρωπαίους. Σε αυτή την κατάσταση μας έφερε το AKP που στερείται διορατικότητας και οι παράλογοι ελιγμοί της εξωτερικής πολιτικής του».
Ο πρόεδρος του CHP στάθηκε επίσης στην αδυναμία της Άγκυρας να εξασφαλίσει συμμετοχή στο ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα SAFE, ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ. Υποστήριξε ότι η Τουρκία, παρότι συμβάλλει στην ευρωπαϊκή ασφάλεια και στο ΝΑΤΟ, έμεινε εκτός ενός σημαντικού χρηματοδοτικού μηχανισμού, αποδίδοντας την ευθύνη στην κυβέρνηση.
«Υπάρχει ένα ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα, το SAFE. Ένα πρόγραμμα ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ. Σε κάθε συνάντηση στο εξωτερικό λέμε: “Η ασφάλεια της Ευρώπης δεν γίνεται χωρίς την Τουρκία”. Με τα λάθη που διέπραξαν μας οδήγησαν στον αποκλεισμό από αυτό. Η Τουρκία, που τρέχει όποτε καλείται για θέματα ασφάλειας και στέλνει τα F-16 της για την προστασία του εναέριου χώρου στις Βαλτικές Χώρες, δεν κατάφερε να συμπεριληφθεί σε αυτό το τεράστιο πρόγραμμα εξαιτίας των προσωπικών σχέσεων και της ανίκανης διαχείρισης του AKP».
Στο οικονομικό σκέλος της κριτικής του, ο Οζέλ συνέδεσε την αδυναμία αναθεώρησης της Τελωνειακής Ένωσης Τουρκίας-ΕΕ με τον κίνδυνο η τουρκική βιομηχανία να μείνει έξω από τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες ενίσχυσης της παραγωγής. Προειδοποίησε ότι, αν εφαρμοστούν οι σχετικές ρυθμίσεις, θα πληγεί ιδιαίτερα ο κλάδος της αυτοκινητοβιομηχανίας.
«Δεν μπορέσαμε να αναθεωρήσουμε ούτε τη Συμφωνία Τελωνειακής Ένωσής μας. Αποκλειστήκαμε και από το πρόγραμμα “Made in Europe”. Πραγματοποιούμε 70% των εξαγωγών μας στην Ευρώπη. Η Ευρώπη θα επιβάλει δασμούς στα τουρκικά προϊόντα, με αποτέλεσμα να επηρεαστεί αρνητικά ολόκληρη η εφοδιαστική μας αλυσίδα. Η Γερμανία και η Γαλλία συμφώνησαν. Αν το νομοσχέδιο περάσει ως έχει από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η τουρκική αυτοκινητοβιομηχανία θα δεχθεί συντριπτικό πλήγμα. Μεταχειρίζονται την Τουρκία σαν να είναι η Κίνα».
Οι σχέσεις Ερντογάν-Τραμπ βρέθηκαν επίσης στο επίκεντρο, με τον Οζέλ να υποστηρίζει ότι η τουρκική κυβέρνηση απέτυχε να πετύχει την άρση των αμερικανικών κυρώσεων CAATSA και την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35. Παράλληλα, συνέκρινε την κατάσταση της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας με τους εξοπλισμούς της Ελλάδας και του Ισραήλ, κατηγορώντας την Άγκυρα ότι έκανε σημαντικές οικονομικές παραχωρήσεις στις ΗΠΑ χωρίς αντίστοιχο αντάλλαγμα.
«Για να κλειστεί ένα ραντεβού με τον Τραμπ αγοράσαμε 250 Boeing, αγοράσαμε υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) σε υπέρογκες τιμές, μηδενίσαμε τους δασμούς στα αμερικανικά προϊόντα, ενώ ο Ερντογάν βρισκόταν εν πτήσει και αυξήσαμε τους δασμούς στα κινεζικά προϊόντα πριν καν προσγειωθεί. Μάλιστα, υποσχεθήκαμε στον Τραμπ ακόμα και τις σπάνιες γαίες μας, οι οποίες βρίσκονται ως επί το πλείστον στο Εσκισεχίρ. Και ποιο ήταν αντάλλαγμα; Ο φίλος σας ο Τραμπ, ενώ το επαναλάμβανε επί δύο χρόνια, δεν μπόρεσε να άρει τις κυρώσεις CAATSA. Τώρα τα κοινοβούλια των ΗΠΑ έκλεισαν και μπήκαν σε προεκλογική περίοδο. Εν τω μεταξύ όμως, ο Τραμπ ήρε την απαγόρευση πώλησης όπλων που είχε επιβληθεί στη “Νότια Κύπρο”. Δηλαδή, ενώ δεν ήρε τις κυρώσεις CAATSA, ήρε τις κυρώσεις για τη “Νότια Κύπρο”. Μας πέταξαν έξω από το πρόγραμμα των F-35, για τα οποία η Τουρκία είχε πληρώσει. Μάλιστα στα έξι από αυτά είχε ζωγραφιστεί η ημισέληνος και το αστέρι, ενώ είχαν σταλεί και οι πιλότοι μας για εκπαίδευση. Κράτησαν τα χρήματά μας. Έστειλαν τα F-35 σε άλλους. Τώρα ο Τραμπ λέει: “Μπορεί να έχω μια έκπληξη στο μέλλον”. Λένε νυχθημερόν: “Έρχεται έκπληξη με τα F-35”. “Θα βγει μήπως κινητήρας για το KAAN από το μεταγωγικό αεροσκάφος;” Ούτε κινητήρας βγήκε για το KAAN, ούτε F-35 ήρθαν. Σαν να μην έφταναν τα F-35 που πουλήθηκαν στο Ισραήλ και την Ελλάδα, τα πιο εκσυγχρονισμένα F-16 βρίσκονται επίσης στα χέρια της Ελλάδας και του Ισραήλ. Ο Τραμπ έδωσε υποσχέσεις για όλα αυτά. Ούτε μία δεν υλοποιήθηκε».
Ο πρόεδρος του CHP επανήλθε και στο ζήτημα των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400, αμφισβητώντας τη σκοπιμότητα της αγοράς τους και λέγοντας ότι η Τουρκία εξακολουθεί να πληρώνει το κόστος της απόφασης, χωρίς να τα αξιοποιεί επιχειρησιακά.
«Πού είναι οι S-400; Άνοιξαν το καπάκι τους μόνο μία φορά για δοκιμή και παραμένουν στο υπόστεγο. Τώρα μάς λένε: “Αν οι S-400 δεν απομακρυνθούν από την Τουρκία, οι CAATSA δεν πρόκειται να αρθούν, μην κάνετε όνειρα”. Λέω λοιπόν σε όσους εκείνες τις μέρες έπεσαν θύματα των εθνικών τους συναισθημάτων: Τι απέγινε το παραμύθι των S-400;».
Στο επίκεντρο της κριτικής του Οζέλ βρέθηκε και ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, με αφορμή συνέντευξή του σε ελληνική εφημερίδα. Ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης υποστήριξε ότι ο Τούρκος υπουργός, με τις διατυπώσεις του για τα χωρικά ύδατα και το casus belli, φάνηκε να υιοθετεί θέσεις που, κατά τον ίδιο, αποκλίνουν από την πάγια τουρκική πολιτική στο Αιγαίο.
«Ο Υπουργός Εξωτερικών, ο TikToker κύριος Χακάν, πήγε και έδωσε συνέντευξη σε ελληνική εφημερίδα, είπε μια φράση: “Η επέκταση στα 12 μίλια δεν συνιστά casus belli, αιτία πολέμου”. Με μια πρόταση έκανε δύο πράγματα:
Πρώτον, εμείς δεν αναφερθήκαμε σε 12 μίλια, είπαμε “πάνω από τα έξι μίλια”. Η τουρκική θέση λέει: “Δεν μπορούν τα ελληνικά χωρικά ύδατα να ξεπεράσουν τα έξι μίλια ούτε κατά μία οργιά”. Αυτός λέει ουσιαστικά: “Μέχρι τα 11,9 μίλια δεν λέω κουβέντα”. Σκεφτείτε, είναι δυνατόν κάποιος που διατέλεσε Διοικητής της ΜΙΤ να μην το γνωρίζει αυτό; Τέτοια άγνοια είναι δυνατή μόνο με κακή πρόθεση.
Δεύτερον: “Το casus belli δεν σημαίνει αιτία πολέμου” είπε. Αυτή όμως μπορεί να είναι κουβέντα μόνο Έλληνα διπλωμάτη. Τότε, το 1995, εμείς είπαμε: “Το θεωρούμε casus belli”. Οι Έλληνες διπλωμάτες τώρα, για να το αμβλύνουν, λένε: “Casus belli δεν σημαίνει κήρυξη πολέμου”. Κι εμείς λέμε: “Το τι σημαίνει casus belli είναι ξεκάθαρο”. Οι διπλωμάτες δεν τα λένε ξεκάθαρα. Ούτε κι εγώ λέω να αντιπαρατεθούμε σε πόλεμο. Αλλά άλλο αυτό κι άλλο να λέει ο ίδιος ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών λόγια Έλληνα διπλωμάτη, ενώ και για τα έξι μίλια να λέει: “Δείχνω ανοχή μέχρι τα 12 μίλια”».
Ο Οζέλ επέκρινε, τέλος, τους χειρισμούς της τουρκικής διπλωματίας γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση που προωθεί η Ελλάδα στην Ανατολική Μεσόγειο. Υποστήριξε ότι η διατύπωση της Άγκυρας περί ενημέρωσης αντί άδειας για την πόντιση καλωδίων αποδυνάμωσε τη θέση της, αφήνοντας την ελληνική πλευρά να απορρίπτει ακόμη και την υποχρέωση προηγούμενης ενημέρωσης.
«Επιπλέον, θα ποντίσουν καλώδιο από την Ελλάδα, για ηλεκτρικό ρεύμα. Ποια είναι η θέση της Τουρκίας; Γίνεται καλώδιο 2.000 χιλιόμετρα; Ας δώσουμε εμείς το ρεύμα από τα 70 χιλιόμετρα. … Είναι μια στρατηγική κίνηση. Επίσης λέει: “Για την πόντιση καλωδίου δεν ζητάμε άδεια, αλλά ενημέρωση”. Κι έτσι έκτοτε η Ελλάδα λέει: “Είμαστε αντίθετοι ακόμα και στην ενημέρωση”. Αυτά είναι τα αποτελέσματα εξωτερικής πολιτικής ξεπουλήματος και υποχωρήσεων. …».
Μ. Ζαχαράκη
ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ
