Η ραγδαία τήξη των παγετώνων στην Ελβετία συνεχίζεται με ανησυχητικό ρυθμό, καθώς η φετινή χρονιά χαρακτηρίζεται «καταστροφική» και η απώλεια όγκου φτάνει πλέον σχεδόν το 20% μέσα σε πέντε χρόνια, σύμφωνα με έκθεση που δίνεται σήμερα στη δημοσιότητα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιεί το δίκτυο παρακολούθησης των παγετώνων της Ελβετίας (GLAMOS), μέσα στη φετινή χρονιά χάθηκε ακόμη 5,5% του όγκου τους, έπειτα από το θερμότερο καλοκαίρι που έχει καταγραφεί και έναν χειμώνα με φτωχές χιονοπτώσεις.
Πρόκειται για τη μεγαλύτερη απώλεια όγκου των παγετώνων από το 1950.
Πάνω σε έναν παγετώνα, σε υψόμετρο σχεδόν 3.000 μέτρων, ο Ματίας Χους, επικεφαλής του GLAMOS, κοιτάζει με εμφανή θλίψη το τοπίο και λέει ότι «αυτός ο παγετώνας οδεύει να εξαφανιστεί (…) Μπορεί να μην υπάρχει καθόλου πάγος εδώ σε δέκα ως δεκαπέντε χρόνια».
Ο ίδιος αφαιρεί μια αλουμινένια βέργα τεσσάρων μέτρων που είχε τοποθετήσει το GLAMOS στον παγετώνα. Στα τέλη Ιουλίου μόλις που διακρινόταν στην επιφάνεια, ενώ σήμερα το ορατό τμήμα της ξεπερνά τα τρία μέτρα.
«Δεν εκπλησσόμαστε, γνωρίζουμε πόσο γρήγορα λιώνουν οι παγετώνες. Αλλά το να βλέπεις αυτά τα βουνά χωρίς χιόνι, γυμνά (…) είναι αληθινά κάτι άλλο, είναι απίστευτο», σχολιάζει ο επιστήμονας.
Από το 2022 έως το 2026, οι ελβετικοί παγετώνες έλιωσαν με ρυθμό ταχύτερο από κάθε προηγούμενη πενταετία, χάνοντας το 20% του όγκου τους από το 2021.
Η τήξη τους επιταχύνεται. Τη δεκαετία του 1990 χάθηκε το 10% του όγκου του πάγου, ενώ την περίοδο 2016-2016 χάθηκε το 27%, σύμφωνα με μετρήσεις σε περίπου είκοσι παγετώνες που θεωρούνται αντιπροσωπευτικοί για το σύνολο των σχεδόν 1.300 που εξακολουθεί να διαθέτει η Ελβετία.
Καμιά πιθανότητα επιβίωσης
Η αύξηση της θερμοκρασίας στη χώρα είναι διπλάσια από τον παγκόσμιο μέσο όρο, σύμφωνα με τη MétéoSuisse, την ελβετική μετεωρολογική υπηρεσία.
Οι μήνες από τον Ιούνιο έως τον Αύγουστο ήταν οι θερμότεροι που έχουν καταγραφεί από την έναρξη των μετρήσεων το 1864. Η θερμοκρασία ξεπέρασε το ρεκόρ του καλοκαιριού του 2023, όταν η χώρα δοκιμάστηκε από καύσωνα.
«Το μελλοντικό καλοκαίρι σ’ έναν κόσμο στους +3 βαθμούς θα είναι περίπου 3,6 ° Κελσίου πιο ζεστό από την περίοδο αναφοράς 1991-2020. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2026, η διαφορά ανήλθε σε 3,4 ° Κελσίου», τόνισε η MétéoSuisse, προσθέτοντας πως «το καλοκαίρι του 2026 θα είναι ο μέσος όρος» αν επιβεβαιωθεί η πρόβλεψη για αύξηση της θερμοκρασίας κατά 3 βαθμούς Κελσίου στον πλανήτη.
Στα ελβετικά βουνά, οι μετρήσεις είναι τρομακτικές.
Το χιόνι που προστάτευε τους παγετώνες είχε ήδη λιώσει από τον Ιούνιο και είχε εξαφανιστεί τον Σεπτέμβριο, ακόμη και σε υψόμετρο 3.500 μέτρων.
«Σε τέτοιες συνθήκες, οι αλπικοί παγετώνες δεν έχουν καμιά πιθανότητα επιβίωσης μακροπρόθεσμα», προειδοποιεί το GLAMOS.
Λόγω της μεγάλης φετινής τήξης, οι ερευνητές χρειάστηκε να τοποθετήσουν ξανά πασσάλους μέτρησης, ακόμη και σε υψηλότερα σημεία, καθώς ο πάγος γύρω τους είχε ήδη λιώσει.
Το μέσο πάχος του πάγου σε ορισμένους παγετώνες μειώθηκε κατά 2,5 έως 4 μέτρα, ενώ σε κάποιες από τις λεγόμενες «γλώσσες» των παγετώνων η συρρίκνωση έφτασε ακόμη και τα 10 μέτρα μέσα στο καλοκαίρι.
Παρότι οι θερμοκρασίες ήταν υψηλότερες φέτος, οι απώλειες δεν ξεπέρασαν εκείνες του 2022, καθώς πολλοί παγετώνες είχαν καλυφθεί από λίγο περισσότερο χιόνι σε σχέση με τέσσερα χρόνια πριν.
Επιπλέον, έφτασε λιγότερη σκόνη από τη Σαχάρα και ο πάγος αντανακλούσε περισσότερο το ηλιακό φως, με αποτέλεσμα η ενέργεια να επιστρέφει στην ατμόσφαιρα αντί να απορροφάται από το χιόνι.
Ωστόσο, τέσσερις παγετώνες υπέστησαν φέτος τη μεγαλύτερη τήξη που έχει καταγραφεί ποτέ, ιδιαίτερα ο παγετώνας του Ρον, από τους πιο εμβληματικούς, και ο Αλέτς, ο μεγαλύτερος των Άλπεων.
Καθώς οι παγετώνες λιώνουν, οι επιστήμονες εκφράζουν ανησυχία για τη μελλοντική διαθεσιμότητα υδάτινων πόρων.
Από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο, οι παγετώνες έχασαν συνολικά περίπου 2,2 τρισεκατομμύρια λίτρα νερού, όπως επισημαίνει το δελτίο Τύπου που συνοδεύει την έκθεση.
«Είναι δύσκολο να το φανταστούμε»: η ποσότητα αυτή είναι «τετραπλάσια από την ετήσια κατανάλωση νερού των ελβετικών νοικοκυριών», συνοψίζει ο κ. Χους.
