Οι καταστροφικές πυρκαγιές που μαίνονται σε Γαλλία και Ισπανία κατακαίνε εκατομμύρια στρέμματα γης, δημιουργούν ακόμη και το δικό τους μικροκλίμα και, σύμφωνα με τους επιστήμονες, σηματοδοτούν μια νέα πραγματικότητα για την Ευρώπη.
Ειδικοί προειδοποιούν ότι φαινόμενα που μέχρι πρόσφατα συνδέονταν κυρίως με περιοχές όπως η Καλιφόρνια, ο Καναδάς και η Αυστραλία εμφανίζονται πλέον με ολοένα μεγαλύτερη ένταση και στη Γηραιά Ήπειρο.
Οι πυρκαγιές που βρίσκονται σε εξέλιξη στη νοτιοδυτική Γαλλία και την Ισπανία χαρακτηρίζονται από εξαιρετικά υψηλή ένταση, με τους επιστήμονες να τις κατατάσσουν στην κατηγορία των «megafires», δηλαδή υπερπυρκαγιών που είναι ικανές να δημιουργούν ακόμη και τα δικά τους καιρικά φαινόμενα.
«Καίνε με την ισχύ πολλών ατομικών βομβών»
«Έχουμε εισέλθει σε μια εποχή πυρκαγιών που δεν μπορούν να σβηστούν», δήλωσε στο CNN ο καθηγητής Δασικής Μηχανικής και Παγκόσμιας Αλλαγής του Πανεπιστημίου της Λέριδα στην Ισπανία, Βίκτορ Ρέσκο ντε Ντιός.
Όπως εξήγησε, πρόκειται για πυρκαγιές που «καίνε με την ένταση πολλών ατομικών βομβών», καθώς η θερμική ενέργεια που εκλύουν είναι τόσο μεγάλη ώστε καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την αντιμετώπισή τους.
Στη Γαλλία, οι φετινές πυρκαγιές έχουν ήδη καταστρέψει περισσότερα από 1.160.000 στρέμματα, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη καμένη έκταση στην ιστορία της χώρας, ενώ η αντιπυρική περίοδος απέχει ακόμη αρκετούς μήνες από την ολοκλήρωσή της.
Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, χαρακτήρισε την κατάσταση «τη δυσκολότερη που έχει αντιμετωπίσει η χώρα από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο», κάνοντας λόγο για «εντελώς πρωτοφανείς πυρκαγιές».
Οι «καταιγίδες φωτιάς» που προκαλούν ανησυχία
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά αλλά και ανησυχητικά φαινόμενα που παρατηρήθηκαν ήταν ο σχηματισμός πυροσωρειτομελανιών (pyrocumulonimbus) πάνω από την περιοχή της Ζιρόντ, κοντά στο Μπορντό.
Τα συγκεκριμένα νέφη δημιουργούνται όταν η τεράστια θερμότητα που παράγει μια ιδιαίτερα ισχυρή πυρκαγιά ωθεί μεγάλες μάζες θερμού αέρα προς τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας, σχηματίζοντας καταιγιδοφόρα νέφη.
Οι λεγόμενες «καταιγίδες φωτιάς» μπορούν να δημιουργήσουν δικά τους συστήματα ανέμων, κεραυνούς αλλά και βροχοπτώσεις, μετατρέποντας μια ήδη επικίνδυνη πυρκαγιά σε ένα εξαιρετικά δύσκολα προβλέψιμο και αυτοτροφοδοτούμενο φαινόμενο.
Αν και το συγκεκριμένο φαινόμενο έχει καταγραφεί αρκετές φορές στην Αυστραλία, τον Καναδά και τις Ηνωμένες Πολιτείες, η εμφάνισή του στη Γαλλία θεωρείται εξαιρετικά σπάνια και ενδέχεται να αποτελεί μία από τις πρώτες καταγεγραμμένες περιπτώσεις.
Πάνω από 300.000 εκτοπισμένοι
Οι φλόγες απειλούν κατοικημένες περιοχές, δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς, αμπελουργικές εκτάσεις αλλά και κρίσιμες στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία, περισσότεροι από 300.000 άνθρωποι σε Γαλλία και Ισπανία έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τις κατοικίες τους.
Παράλληλα, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι πυρκαγιές τέτοιου μεγέθους είναι σχεδόν αδύνατον να τεθούν πλήρως υπό έλεγχο πριν εξαντληθεί η διαθέσιμη καύσιμη ύλη ή σημειωθούν εκτεταμένες βροχοπτώσεις, ανεξάρτητα από τον αριθμό των πυροσβεστικών δυνάμεων που επιχειρούν.
Η κλιματική αλλαγή και το «φαινόμενο του μαστιγίου»
Οι ειδικοί αποδίδουν την ένταση των φετινών πυρκαγιών κυρίως στις ακραίες μεταβολές των καιρικών συνθηκών που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή.
Ο ιδιαίτερα υγρός χειμώνας σε Γαλλία και Ισπανία ευνόησε την ανάπτυξη πυκνής βλάστησης. Ωστόσο, οι διαδοχικοί καύσωνες που ακολούθησαν από τον Μάιο αποξήραναν τη βλάστηση, μετατρέποντάς την σε εξαιρετικά εύφλεκτη καύσιμη ύλη.
Οι επιστήμονες περιγράφουν αυτή τη γρήγορη μετάβαση από έντονα υγρές σε εξαιρετικά ξηρές συνθήκες ως «φαινόμενο του μαστιγίου» (whiplash effect), το οποίο αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα εκδήλωσης ακραίων δασικών πυρκαγιών.
Προειδοποιήσεις για ακόμη πιο ακραία φαινόμενα
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι όσο εντείνεται η υπερθέρμανση του πλανήτη, τόσο συχνότερα θα εκδηλώνονται πυρκαγιές τέτοιου μεγέθους και έντασης.
«Σύντομα δεν θα μπορούμε να αποκλείσουμε “δαντικά” σενάρια, όπως αυτά που έχουμε δει στην Καλιφόρνια ή την Αυστραλία, με πυρκαγιές που θα κατακαίνε εκατοντάδες χιλιάδες ή ακόμη και ένα εκατομμύριο εκτάρια», προειδοποίησε ο Βίκτορ Ρέσκο ντε Ντιός.
