Η τουρκική Βουλή ενέκρινε χθες Δευτέρα νόμο για την κοινωνική επανένταξη των μαχητών του PKK, σε μια κίνηση που πολιτικοί παρατηρητές χαρακτηρίζουν ιστορική και που συνδέεται με τη διαδικασία για τον τερματισμό του πολέμου των τελευταίων τεσσάρων δεκαετιών.
Το κείμενο, με επίσημο τίτλο «Νόμος για την ενίσχυση της εθνικής αλληλεγγύης και της κοινωνικής ένταξης», πέρασε χθες το βράδυ με ευρεία πλειοψηφία, καθώς 468 από τα 562 μέλη της τουρκικής Βουλής το υπερψήφισαν έπειτα από μαραθώνια συζήτηση δώδεκα ωρών.
Ο νόμος καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο μέρος των μαχητών του PKK που θα καταθέσουν τα όπλα μπορεί να επιστρέψει στην πολιτική ζωή.
Δεν προβλέπει, ωστόσο, γενική αμνηστία και δεν αποσαφηνίζει την τύχη του Αμπντουλά Οτζαλάν, ιδρυτή και ιστορικού ηγέτη του ένοπλου κουρδικού αυτονομιστικού κινήματος, ο οποίος εκτίει ποινή ισόβιας κάθειρξης σε απομόνωση από το 1999.
Η τουρκική κυβέρνηση, γνωρίζοντας τις επιφυλάξεις της κοινής γνώμης, σε μια χώρα που έχει σημαδευτεί από τον πόλεμο με τουλάχιστον 50.000 νεκρούς —κατά τις πιο συντηρητικές εκτιμήσεις— από το 1984, επέμεινε ότι στο κείμενο που διαμορφωνόταν τις τελευταίες εβδομάδες δεν θα υπήρχε γενική αμνηστία.
Η αντιπολίτευση στήριξε επίσης τον νόμο, ευθυγραμμιζόμενη στο συγκεκριμένο ζήτημα με τα κόμματα της συμπολίτευσης.
Η τουρκική προεδρία μίλησε για ένα «σημαντικό βήμα» στη διαδικασία που, σύμφωνα με την ίδια, θα οδηγήσει την Τουρκία να απαλλαγεί από την «τρομοκρατία».
Ο διευθυντής επικοινωνίας της τουρκικής προεδρίας, Μπουρχανετίν Ντουράν, ανέφερε μέσω X ότι η εξέλιξη θα ενισχύσει «την ειρήνη», «την ενότητα» και την «ακεραιότητα της χώρας μας», θα έχει «σημαντικά οφέλη» για την Τουρκία και θα την «απαλλάξει οριστικά από τη μάστιγα της τρομοκρατίας», ευχαριστώντας όσους συνέβαλαν.
Ο επικεφαλής του εθνικιστικού κόμματος MHP, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, σύμμαχος της κυβέρνησης και πρόσωπο που πιστώνεται την πρωτοβουλία για την έναρξη της τρέχουσας ειρηνευτικής διαδικασίας στα τέλη του 2024, καταγράφηκε να ανταλλάσσει χειραψίες με στελέχη του κόμματος DEM, που εκφράζει την κουρδική μειονότητα, μετά την ψηφοφορία.
10.000 φυλακισμένοι
Ο νόμος, που κατατέθηκε από το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP, ισλαμική δεξιά) του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και υποστηρίχθηκε από το DEM, προβλέπει αναστολή των ποινικών διώξεων και της εκτέλεσης των ποινών για παραβιάσεις της τουρκικής νομοθεσίας, για διάστημα πέντε έως δέκα ετών.
Σύμφωνα με Τούρκους κοινοβουλευτικούς, περίπου 3.500 πρώην μέλη του αντάρτικου κινήματος, ανάμεσα στους σχεδόν 10.000 φυλακισμένους στις τουρκικές φυλακές, αναμένεται να αφεθούν ελεύθερα σε πρώτη φάση.
Αν δεν υπάρξει υποτροπή και αφού λήξει η προβλεπόμενη προθεσμία, οι έρευνες θα τίθενται στο αρχείο και οι ποινές θα θεωρείται πως έχουν εκτιστεί.
Όσοι έχουν καταδικαστεί για κακουργήματα, κυρίως για ανθρωποκτονίες, εξαιρούνται από τον μηχανισμό αυτό. Στην κατηγορία αυτή εμπίπτει και ο Αμπντουλά Οτζαλάν, για τον οποίο το κείμενο δεν περιλαμβάνει καμία ονομαστική αναφορά.
Ο αντιπρόεδρος της Τουρκίας, Τζεβντέτ Γιλμάζ, είχε δηλώσει πριν από λίγες ημέρες ότι η τύχη του 77χρονου ιστορικού ηγέτη των ανταρτών, ο οποίος βρίσκεται στη φυλακή εδώ και 27 χρόνια, δεν «καλύπτεται από αυτόν τον νόμο». Την περασμένη εβδομάδα, όμως, πρόσθεσε ότι ο Αμπντουλά Οτζαλάν θα εξακολουθήσει να μπορεί «να συνεισφέρει» στην ειρηνευτική διαδικασία.
Στη συζήτηση για τον νόμο, που μεταδόθηκε σε μεγάλο μέρος της από το κρατικό τηλεοπτικό δίκτυο TRT χθες, δεν έλειψαν οι εντάσεις.
«Αληθινή και αυθεντική ισότητα»
«Πώς είναι δυνατόν να διαπραγματεύεστε με τους τρομοκράτες (…); Μας λέγατε πως θα κατέθεταν τα όπλα άνευ όρων», φώναξε ο Τουρχάν Τσεμέζ, από το κόμμα Iyi, την εθνικιστική αντιπολίτευση.
Ο Οζγκιούρ Εζέλ, από το Yeni Parti («Νέο Κόμμα»), τη μεγαλύτερη παράταξη της αντιπολίτευσης, τάχθηκε υπέρ του νομοσχεδίου, υποστηρίζοντας ότι μόνο «η ειρήνη, η δημοκρατία και η δικαιοσύνη» μπορούν να φέρουν «γιατρειά» στην Τουρκία.
«Πρόκειται για ιστορικό όριο. Το ότι 468 μέλη του κοινοβουλίου ψήφισαν υπέρ αυτού του νομοσχεδίου δείχνει ότι η συμμαχία στην εξουσία μπορεί να προτείνει αλλαγές που θα βελτιώσουν τη ζωή όλων και θα εξασφαλίσει στήριξη», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο η βουλεύτρια του DEM Τζεϊλάν Ακτς.
«Απόψε μπορούμε όλοι να πάρουμε βαθιά ανάσα. Αυτό είναι το πρώτο βήμα σε μια μακρά πορεία προς απόλυτη, αληθινή και αυθεντική ισότητα» της κουρδικής μειονότητας στην Τουρκία, πρόσθεσε. «Επιλέγω να είμαι αισιόδοξη (…) και γεμάτη ελπίδα», συμπλήρωσε.
Ο κ. Οτζαλάν, που κρατείται σε απομόνωση σε νησί-φυλακή ανοικτά της Κωνσταντινούπολης, κάλεσε το 2025 το PKK να καταθέσει τα όπλα, ύστερα από πρωτοβουλία του συμμάχου του προέδρου Ερντογάν.
Η ηγεσία του PKK ανακοίνωσε στη συνέχεια τη διάλυσή της, πριν προχωρήσει λίγες εβδομάδες αργότερα σε συμβολική τελετή κατάθεσης των όπλων, τον Ιούλιο του 2025, στο βόρειο Ιράκ, όπου, σύμφωνα με την Άγκυρα, διατηρεί βάσεις μετόπισθεν «περιορισμένος αριθμός» μαχητών.
Προχθές Κυριακή, όμως, στελέχη της ηγεσίας του υπό διάλυση κινήματος επέκριναν τα «σοβαρά λάθη» και τα «κενά» του νομοσχεδίου, υποστηρίζοντας ότι το κείμενο δεν θα επιτρέψει να λυθεί το κουρδικό ζήτημα στην Τουρκία «στην ολότητά του».
Το PKK συνεχίζει επίσης να ζητά την αποφυλάκιση του Αμπντουλά Οτζαλάν και την ανάθεση σε αυτόν ρόλου «συντονιστή της ειρηνευτικής διαδικασίας». Διαφορετικά, προειδοποίησε το κίνημα, «πολλές από τις διατάξεις του νόμου θα παραμείνουν νεκρό γράμμα», χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ
