Η ΕΕ άνοιξε την πρώτη συζήτηση για μηχανισμό έκτακτης ανάγκης απέναντι στις υβριδικές απειλές της Ρωσίας, μετά το Συμβούλιο Υπουργών Άμυνας στις Βρυξέλλες. Την ανάγκη για συντονισμένη ευρωπαϊκή αντίδραση ανέδειξε η Κάγια Κάλας, συνδέοντας την πρωτοβουλία με το Άρθρο 4 του ΝΑΤΟ.
Έκκληση για ενίσχυση της επιχείρησης «Ασπίδες» από την Κάγια Κάλας με περισσότερα πολεμικά πλοία
Οι υπουργοί Άμυνας είχαν μια πρώτη, προκαταρκτική συζήτηση για το ζήτημα, έπειτα από σειρά περιστατικών που αποδίδονται στη Ρωσία τις τελευταίες εβδομάδες. Η πρωτοβουλία, την οποία είχε ανακοινώσει πρόσφατα η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στοχεύει σε καλύτερο συντονισμό και ταχύτερη αντίδραση των κρατών-μελών απέναντι σε υβριδικές επιθέσεις που κινούνται κάτω από το όριο της ένοπλης επίθεσης.
Η Κάλας σημείωσε ότι αρκετά κράτη-μέλη επέμειναν ο υπό συζήτηση μηχανισμός να λειτουργεί πλήρως συμπληρωματικά προς το ΝΑΤΟ, υπογραμμίζοντας ότι «δεν δημιουργούμε κάτι επιπλέον, αλλά πρέπει να λειτουργούμε σε στενή συνεργασία». Όπως εξήγησε, η συζήτηση θα συνεχιστεί με στόχο να φανεί πώς μπορούν να συνδυαστούν τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά εργαλεία για την αντιμετώπιση τέτοιων απειλών.
Το Άρθρο 4 του ΝΑΤΟ δίνει σε ένα κράτος-μέλος τη δυνατότητα να ζητήσει επείγουσες διαβουλεύσεις με τους συμμάχους του όταν θεωρεί ότι απειλείται η εδαφική του ακεραιότητα, η πολιτική του ανεξαρτησία ή η ασφάλειά του, χωρίς να ενεργοποιείται αυτομάτως στρατιωτική απάντηση.
Για την Ουκρανία, η Κ. Κάλας ανακοίνωσε ότι τα κράτη-μέλη συμφώνησαν στην κατανομή των 6,6 δισ. ευρώ από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό για την Ειρήνη (EPF), ενώ σημείωσε ότι εξετάζεται και η ενίσχυσή του με νέα χρηματοδότηση.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας τόνισε ότι η αντιαεροπορική άμυνα παραμένει η βασική προτεραιότητα για την Ουκρανία, καθώς οι ρωσικές επιθέσεις συνεχίζονται καθημερινά. Όπως ανέφερε, έχουν εγκριθεί σχέδια προμηθειών ύψους 28,3 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του δανείου στήριξης της Ουκρανίας, στα οποία περιλαμβάνεται η αγορά πυραύλων Patriot από μελλοντική αμερικανική παραγωγή. Ωστόσο, αφού η παραγωγή πυραύλων χρειάζεται χρόνο και το Κίεβο έχει άμεση ανάγκη από συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, η Κ. Κάλας είπε ότι «μία από τις επιλογές είναι τα κράτη-μέλη και οι εταίροι να προμηθεύσουν την Ουκρανία με πυραύλους από τα δικά τους αποθέματα, με αντάλλαγμα την αντικατάστασή τους σε μεταγενέστερο χρόνο, η οποία θα χρηματοδοτηθεί από το δάνειο στήριξης της Ουκρανίας».
Στη συνέχεια, η Κ. Κάλας ανέφερε ότι αρκετά κράτη-μέλη ζήτησαν να επισπευσθεί μέρος των 90 δισ. ευρώ του ευρωπαϊκού δανείου που έχουν προβλεφθεί για το 2027. Παράλληλα, πρόσθεσε ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να επωφεληθεί και από τα εναπομείναντα κονδύλια της πρωτοβουλίας SAFE, με έως 20 δισ. ευρώ.
Στην εκπαίδευση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, οι υπουργοί Άμυνας της ΕΕ συμφώνησαν στην παράταση της αποστολής στρατιωτικής συνδρομής της ΕΕ (EUMAM Ukraine) για ακόμη δύο χρόνια και στη δημιουργία συντονιστικού κέντρου στο Κίεβο.
Αναφερόμενη στη χρηματοδότηση του πολέμου από τη Ρωσία, η Κάλας στάθηκε στον λεγόμενο «σκιώδη στόλο». Όπως είπε, η ευρωπαϊκή ναυτική επιχείρηση «Ειρήνη» έχει πραγματοποιήσει τους τελευταίους μήνες έξι νηοψίες σε πλοία για τα οποία υπήρχαν υποψίες, ενώ υπογράμμισε ότι οι εθνικές επιχειρήσεις νηοψίας πρέπει να συνεχιστούν παράλληλα, με στενό συντονισμό και αξιοποίηση του υφιστάμενου νομικού πλαισίου της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Τέλος, η Κάλας αναφέρθηκε στις συνεχιζόμενες πράξεις δολιοφθοράς και εμπρησμών, αλλά και στις παραβιάσεις του εναέριου χώρου, αποδίδοντας τις ενέργειες αυτές στη Ρωσία. Όπως σημείωσε, η ΕΕ έχει ήδη επιβάλει κυρώσεις στους υπευθύνους και έχει προχωρήσει σε απελάσεις Ρώσων διπλωματών, ωστόσο θα πρέπει να εξεταστούν και πρόσθετα μέτρα.
