Ο πρόεδρος των ΗΠΑ αναμένεται να φτάσει αύριο στην τουρκική πρωτεύουσα, συνοδευόμενος από πολυμελή αμερικανική αντιπροσωπεία που έχει ήδη αναλάβει τον επιχειρησιακό σχεδιασμό και τα μέτρα ασφαλείας της επίσκεψης.
Σύμφωνα με το πρόγραμμα, πρώτη επίσημη στάση του Ντόναλντ Τραμπ θα είναι το Ανίτκαμπιρ, το μαυσωλείο του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, όπου θα αποτίσει φόρο τιμής. Στη συνέχεια θα μεταβεί στο Προεδρικό Μέγαρο, όπου θα τον υποδεχθεί επισήμως ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Αμέσως μετά την τελετή υποδοχής θα ακολουθήσει κατ’ ιδίαν συνάντηση των δύο ηγετών, με την ατζέντα να περιλαμβάνει σειρά διμερών και περιφερειακών ζητημάτων. Μετά το πέρας των συνομιλιών εξετάζεται το ενδεχόμενο κοινών δηλώσεων, ενώ δεν αποκλείεται και η υπογραφή συμφωνιών συνεργασίας.
Η επίσκεψη πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία εξακολουθεί να αποτελεί σημείο τριβής εντός του ΝΑΤΟ, λόγω ζητημάτων όπως η αγορά του ρωσικού συστήματος S-400, οι επιχειρήσεις κατά κουρδικών δυνάμεων στη Συρία και η ένταση γύρω από την ένταξη της Σουηδίας στη Συμμαχία. Το ερώτημα που θέτουν αρκετοί αναλυτές είναι κατά πόσο αυτές οι εντάσεις έχουν πλέον αμβλυνθεί ή απλώς έχουν μετατεθεί χρονικά.
Πολλοί Ευρωπαίοι εκτιμούν ότι αυτή τη συγκυρία την αξιοποιεί κυρίως η Άγκυρα. Ο Ντόναλντ Τραμπ, προβάλλοντας τη στενή του σχέση με τον Τούρκο πρόεδρο, έχει αφήσει να εννοηθεί ότι η παρουσία του στη σύνοδο συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τον Ερντογάν, γεγονός που τροφοδοτεί περαιτέρω συζητήσεις για τις σχέσεις του με τους Ευρωπαίους συμμάχους. Την ίδια ώρα, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, επιχειρώντας να διατηρήσουν ενιαίο μέτωπο, αποφεύγουν σε μεγάλο βαθμό δημόσιες αιχμές για την κατάσταση των δημοκρατικών θεσμών στην Τουρκία, ενώ ταυτόχρονα αναγνωρίζουν τη σημασία της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας στο νέο ευρωπαϊκό περιβάλλον ασφάλειας.
«Η διεθνής προβολή της Άγκυρας θα αυξηθεί περισσότερο από ποτέ και η πρωτεύουσά μας θα καθιερωθεί ως κέντρο της παγκόσμιας διπλωματίας», είχε δηλώσει πρόσφατα ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, υπογραμμίζοντας τις φιλοδοξίες του για τον ρόλο της Τουρκίας στη διεθνή σκηνή.
Για τον Τούρκο πρόεδρο, η σύνοδος αποτελεί ευκαιρία περαιτέρω αναβάθμισης του διεθνούς του προφίλ, καθώς επιχειρεί να παρουσιαστεί ως αναγκαίος σύμμαχος τόσο για την Ευρώπη όσο και για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η στρατηγική αυτή εντάσσεται σε μια μακρόχρονη επιδίωξη ανάδειξης της Τουρκίας σε περιφερειακή και παγκόσμια δύναμη, ιδιαίτερα σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων.
Παράλληλα, η Άγκυρα έχει ενισχύσει τον ρόλο της ως διαμεσολαβητής σε κρίσιμες διεθνείς συγκρούσεις, όπως αυτή μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, διατηρώντας σχέσεις και με τις δύο πλευρές. Η τουρκική πλευρά έχει συμβάλει τόσο στη συνέχιση εμπορικών ροών όσο και σε διπλωματικές πρωτοβουλίες, όπως ο διάδρομος στη Μαύρη Θάλασσα για τις ουκρανικές εξαγωγές σιτηρών.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι ευρωπαϊκές χώρες βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα σύνθετο δίλημμα: από τη μία πλευρά η ανησυχία για πιθανή αποστασιοποίηση των ΗΠΑ από τις ευρωπαϊκές ανάγκες ασφαλείας και από την άλλη η αυξανόμενη εξάρτηση από την Τουρκία ως περιφερειακή στρατιωτική δύναμη με τον μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη.
Η αμερικανική πολιτική προσέγγιση εμφανίζει επίσης διαφοροποιήσεις, καθώς έχουν ήδη διαρρεύσει πληροφορίες για πιθανές εξαγωγές στρατιωτικού εξοπλισμού προς την Τουρκία, αλλά και για συζητήσεις επανένταξης στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35, παρά τις εκκρεμότητες που παραμένουν στο ζήτημα των S-400. Η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει αντιδράσεις στο Κογκρέσο, το οποίο εξακολουθεί να διατηρεί επιφυλάξεις για τη μεταφορά ευαίσθητης τεχνολογίας.
Σε αυτό το πλαίσιο, η επικείμενη σύνοδος στην Άγκυρα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς δεν περιορίζεται σε μια διμερή συνάντηση, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό παζλ που αφορά τις σχέσεις ΗΠΑ–Ευρώπης–Τουρκίας και τις ισορροπίες ισχύος στην ευρύτερη περιοχή. Για τον Ερντογάν, πέρα από τα διπλωματικά οφέλη, η παρουσία του Αμερικανού προέδρου συνιστά και μια ισχυρή εσωτερική πολιτική ενίσχυση, με πιθανές συνέπειες και στο ευρύτερο περιφερειακό σκηνικό.
