Όταν οι επισκέπτες περνούν το κατώφλι του σπιτιού, αρκετοί σκύλοι ενθουσιάζονται τόσο ώστε να πηδούν πάνω τους. Η ήρεμα τους επισκέπτες είναι η συμπεριφορά που μπορεί να καλλιεργηθεί, χωρίς τιμωρίες, ώστε ο χαιρετισμός να είναι ασφαλής για όλους.
Το ζητούμενο δεν είναι να πάψει ο σκύλος να χαίρεται όταν βλέπει ανθρώπους, αλλά να μάθει έναν τρόπο να εκφράζει τον ενθουσιασμό του που να είναι ευχάριστος και ασφαλής για όλους.
Η εκπαίδευση δεν ξεκινά τη στιγμή που ο σκύλος έχει ήδη πηδήξει πάνω στον επισκέπτη
«Το κουδούνι χτυπά, η πόρτα ανοίγει και ο σκύλος μας τρέχει ενθουσιασμένος να υποδεχτεί τους επισκέπτες, πηδώντας πάνω τους. Γιατί συμβαίνει αυτό και πώς μπορούμε να του μάθουμε έναν διαφορετικό τρόπο χαιρετισμού; Είναι μια εικόνα γνώριμη σε πολλούς κηδεμόνες. Ο σκύλος, μόλις αντιληφθεί ότι κάποιος έρχεται στο σπίτι, αρχίζει να κουνά την ουρά του, να γαβγίζει, να τρέχει προς την είσοδο και να πηδά πάνω στους επισκέπτες. Παρότι αυτή η συμπεριφορά μπορεί να φαίνεται χαριτωμένη, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ένα κουτάβι, συχνά γίνεται ενοχλητική ή ακόμη και επικίνδυνη. Ειδικά για μικρά παιδιά, ηλικιωμένους ή ανθρώπους που φοβούνται τους σκύλους», επισημαίνει η εκπαιδεύτρια σκύλων, Έλενα Κούκα.
Το σημαντικό, όμως, είναι, όπως τονίζει, να κατανοήσουμε ότι ο σκύλος δεν συμπεριφέρεται έτσι για να μας δυσκολέψει ή επειδή είναι ανυπάκουος.
Σύμφωνα με την κα Κούκα, το πήδημα του σκύλου αποτελεί συχνά μια συμπεριφορά χαιρετισμού, ενθουσιασμού ή αναζήτησης προσοχής. Ο σκύλος προσπαθεί να πλησιάσει τον άνθρωπο, να αλληλεπιδράσει μαζί του και να αποκτήσει πρόσβαση σε κάτι που επιθυμεί.
Αυτό που πολλές φορές δεν αντιλαμβανόμαστε είναι ότι η δική μας αντίδραση μπορεί, άθελά μας, να ενισχύει τη συγκεκριμένη συμπεριφορά. Για παράδειγμα, όταν ο σκύλος πηδά πάνω μας και εμείς του μιλάμε, τον κοιτάζουμε ή τον χαϊδεύουμε, του προσφέρουμε ακριβώς την προσοχή που αναζητά. Αν αυτή η συμπεριφορά έχει επανειλημμένα οδηγήσει σε κάποιο ευχάριστο αποτέλεσμα, είναι πιθανό να συνεχίσει να την εκδηλώνει.
Τέσσερα πρακτικά βήματα παρουσιάζει η εκπαιδεύτρια σκύλων, Έλενα Κούκα.
1. Προλαμβάνουμε τη συμπεριφορά πριν εμφανιστεί
Η εκπαίδευση δεν ξεκινά τη στιγμή που ο σκύλος έχει ήδη πηδήξει πάνω στον επισκέπτη. Ξεκινά νωρίτερα, από τον τρόπο με τον οποίο οργανώνουμε την υποδοχή. Αρχικά, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ένα λουρί ή ένα προστατευτικό διαχωριστικό, ώστε να αποτρέψουμε την ανεξέλεγκτη προσέγγιση στην πόρτα. Στόχος δεν είναι να περιορίσουμε ή να τιμωρήσουμε τον σκύλο, αλλά να δημιουργήσουμε τις κατάλληλες συνθήκες για να μάθει μια διαφορετική συμπεριφορά. Όσο λιγότερες ευκαιρίες έχει να επαναλαμβάνει το πήδημα, τόσο ευκολότερα μπορούμε να ενισχύσουμε έναν πιο ήρεμο τρόπο χαιρετισμού.
2. Του μαθαίνουμε τι θέλουμε να κάνει αντί να πηδάει
Ένα συνηθισμένο λάθος είναι ότι επικεντρωνόμαστε αποκλειστικά σε αυτό που δεν θέλουμε να κάνει ο σκύλος. Του λέμε «μη», «κάτω» ή «σταμάτα», χωρίς απαραίτητα να του έχουμε διδάξει ποια συμπεριφορά περιμένουμε από εκείνον.
Αντί να προσπαθούμε απλώς να σταματήσουμε το πήδημα, μπορούμε να του μάθουμε να παραμένει με τα τέσσερα πόδια στο έδαφος ή να πηγαίνει σε ένα συγκεκριμένο σημείο όταν έρχονται επισκέπτες.
Ξεκινάμε την εξάσκηση σε ήρεμο περιβάλλον, χωρίς την παρουσία καλεσμένων. Επιβραβεύουμε τον σκύλο με μια λιχουδιά, ήρεμο έπαινο ή κάτι άλλο που του αρέσει κάθε φορά που εκδηλώνει την επιθυμητή συμπεριφορά. Σταδιακά, αυξάνουμε τη δυσκολία, προσθέτοντας ερεθίσματα που προσομοιάζουν σε μια πραγματική επίσκεψη.
3. Ζητάμε τη συνεργασία των επισκεπτών
Η συνέπεια είναι καθοριστική στη διαδικασία της μάθησης. Αν εμείς προσπαθούμε να μάθουμε στον σκύλο να χαιρετά ήρεμα, αλλά οι επισκέπτες τον ενθαρρύνουν να πηδά πάνω τους, του δίνουμε αντικρουόμενα μηνύματα.
Μπορούμε να ζητήσουμε από τους καλεσμένους να αποφεύγουν τις έντονες αντιδράσεις και να προσφέρουν προσοχή όταν ο σκύλος έχει τα πόδια του στο έδαφος. Αν πηδήξει, αποφεύγουμε τις φωνές, διακόπτουμε την αλληλεπίδραση και του δίνουμε μια νέα ευκαιρία να ανταποκριθεί με τον επιθυμητό τρόπο. Είναι σημαντικό, επίσης, να μην απαιτούμε από έναν υπερβολικά ενθουσιασμένο σκύλο να ηρεμήσει αμέσως. Μερικές φορές χρειάζεται περισσότερη απόσταση, καθοδήγηση, αλλά και χρόνος.
4. Εξασκούμαστε σταδιακά και με συνέπεια
Δεν αρκεί να εφαρμόσουμε τις παραπάνω πρακτικές, τονίζει η κα Κούκα, μία ή δύο φορές και να περιμένουμε ότι η συμπεριφορά θα αλλάξει οριστικά. Ο σκύλος χρειάζεται επαναλήψεις, συνέπεια και ευκαιρίες να εξασκηθεί σε συνθήκες όπου μπορεί να ανταποκριθεί με επιτυχία. Μπορούμε αρχικά να κάνουμε σύντομες δοκιμές με ένα οικείο πρόσωπο που γνωρίζει πώς να συνεργαστεί μαζί μας. Καθώς ο σκύλος μαθαίνει, προχωράμε σταδιακά σε πιο απαιτητικές συνθήκες. Κάθε σκύλος, ωστόσο, έχει τον δικό του ρυθμό μάθησης. Η ηλικία, οι προηγούμενες εμπειρίες, η ιδιοσυγκρασία και το επίπεδο ενθουσιασμού επηρεάζουν την πρόοδό του.
Η εκπαίδευση δεν σημαίνει καταπίεση του ενθουσιασμού
Το ζητούμενο δεν είναι, υπογραμμίζει η κα Κούκα, να σταματήσει ο σκύλος να χαίρεται όταν βλέπει ανθρώπους. Αλλά να μάθει έναν τρόπο να εκφράζει τον ενθουσιασμό του που να είναι ευχάριστος και ασφαλής για όλους. Συμπληρώνει ότι, όταν κατανοούμε γιατί εμφανίζεται μια συμπεριφορά και φροντίζουμε να ενισχύουμε εκείνη που επιθυμούμε, δημιουργούμε τις προϋποθέσεις για ουσιαστική και σταθερή αλλαγή.
Κλείνοντας, η κα Κούκα, λέει: «Με συνέπεια, υπομονή και σωστή καθοδήγηση, μπορούμε να βοηθήσουμε τον σκύλο μας να διαχειρίζεται καλύτερα τον ενθουσιασμό του, χωρίς να χάνει τη χαρά που νιώθει όταν υποδέχεται τους αγαπημένους μας ανθρώπους».
Η εκπαιδεύτρια σκύλων, Έλενα Κούκα
● Η κα Έλενα Κούκα, ασχολείται με την εκπαίδευση σκύλων τα τελευταία πέντε χρόνια.
Έχει αναλάβει την επιτυχή προετοιμασία και παρουσίαση σκύλου σε εξετάσεις εργασίας BH/VT.
Η δραστηριότητά της περιλαμβάνει τη διαχείριση προβλημάτων συμπεριφοράς, όπως φοβίες, επιθετικότητες, καθώς και βασική υπακοή, προεκπαίδευση κουταβιών, κοινωνικοποίηση.
Παράλληλα, προετοιμάζει και παρουσιάζει σκύλους σε εκθέσεις μορφολογίας.
