Η αγροτική εκπαίδευση περνά σε νέα φάση, με στόχο ένα μοντέλο πιο κοντά στο χωράφι, στις ανάγκες των παραγωγών και στις εξελίξεις του πρωτογενούς τομέα. Στο επίκεντρο βρίσκονται η κατάρτιση, η συμβουλευτική και η έρευνα, μέσα από ένα πιο συνεκτικό πλαίσιο.
Η ανάγκη ενίσχυσης της αγροτικής εκπαίδευσης έχει τεθεί και σε κυβερνητικό επίπεδο. Στην ομιλία του στην 90ή ΔΕΘ, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης συνέδεσε την κατάρτιση των νέων αγροτών με την αύξηση της παραγωγικότητας του πρωτογενούς τομέα, κάνοντας ειδική αναφορά στην ανάγκη για «έμφαση στην εκπαίδευση», καθώς και σε Αγροτικά Λύκεια και νέα αγροτικά εκπαιδευτικά κέντρα.
Το ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο σχετικής συνεδρίασης, στην οποία συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, εκπρόσωποι του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Εκεί παρουσιάστηκε η σημερινή εικόνα της αγροτικής εκπαίδευσης, μαζί με προτάσεις των φορέων για τη μετάβαση από τις διάσπαρτες δράσεις κατάρτισης σε ένα πιο συνεκτικό σύστημα στο πλαίσιο του AKIS.
Μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Αντώνης Φιλιππής, τόνισε ότι «στην Ελλάδα υπάρχει ένα πλούσιο οικοσύστημα εκπαίδευσης και κατάρτισης στον αγροτικό χώρο, το οποίο, ωστόσο, παραμένει κατακερματισμένο», ενώ, όπως είπε, «καταγράφονται αλληλεπικαλύψεις, απουσία εθνικού μηχανισμού συντονισμού και περιορισμένη σύνδεση με την αγορά εργασίας».
Στη συνεδρίαση διαπιστώθηκε ακόμη ότι στο υφιστάμενο σύστημα υπάρχουν κενά, όπως η απουσία συστηματικής διάγνωσης των αναγκών, η ανομοιογένεια στην πρακτική άσκηση, η άνιση πρόσβαση στη διά βίου μάθηση και η αποσπασματική μεταφορά τεχνογνωσίας. Αντίστοιχα προβλήματα καταγράφονται και στην πιστοποίηση, καθώς λείπουν ενιαίο πλαίσιο πιστοποίησης και εθνικό μητρώο δεξιοτήτων, ενώ τα κίνητρα συμμετοχής κρίνονται ανεπαρκή.
Η κατεύθυνση που προκρίνεται, σύμφωνα με τις προτάσεις που κατατέθηκαν, είναι η μετάβαση από τις αποσπασματικές δράσεις σε ένα συνεκτικό εθνικό πλαίσιο αγροτικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, με τη γνώση να μην μένει στη θεωρία αλλά να φτάνει μέχρι την εφαρμογή της στην παραγωγή.
Σε αυτή τη λογική εντάσσεται η προτεινόμενη νέα αρχιτεκτονική του AKIS.
Σύμφωνα με τον γ.γ. του ΥΠΑΑΤ, Κόμβοι Γνώσης θα έχουν κεντρικό ρόλο ως περιφερειακές δομές όπου θα συνδυάζονται εκπαίδευση, συμβουλευτική και πρόσβαση σε εξοπλισμό. Παράλληλα, προτείνονται τα «Living Labs», όπου νέες πρακτικές θα δοκιμάζονται σε πραγματικά αγροκτήματα μαζί με τους ίδιους τους παραγωγούς για μία καλλιεργητική περίοδο, καθώς και οι «Πρέσβεις Γνώσης», εκπαιδευμένοι παραγωγοί και γεωπόνοι που θα μεταφέρουν τεκμηριωμένες πρακτικές σε τοπικό επίπεδο.
Το βάρος πέφτει στη σύνδεση της εκπαίδευσης με την ίδια την παραγωγική διαδικασία. Η πρόταση προβλέπει μικτή μάθηση, με σύντομες ενότητες εξ αποστάσεως εκπαίδευσης και πρακτικές επιδείξεις σε πρότυπους αγρούς και πειραματικούς σταθμούς. Η κατάρτιση θα μπορεί να ακολουθεί το καλλιεργητικό ημερολόγιο, ώστε η γνώση να παρέχεται την περίοδο κατά την οποία ο παραγωγός καλείται να την εφαρμόσει.
Σημαντικό ρόλο σε αυτό το μοντέλο αποκτούν τα πιλοτικά και επιδεικτικά χωράφια. Εκεί προβλέπεται η συγκριτική εφαρμογή νέων και συμβατικών πρακτικών σε πραγματικές συνθήκες, με μέτρηση της απόδοσης, του κόστους εισροών, της ποιότητας της παραγωγής και του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Με αυτόν τον τρόπο, οι παραγωγοί θα έχουν στη διάθεσή τους τοπικά τεκμηριωμένα δεδομένα πριν αποφασίσουν αν θα υιοθετήσουν μια νέα πρακτική.
Ωστόσο, «η συμμετοχή των αγροτών σε ένα τέτοιο σύστημα συνδέεται και με την παροχή κινήτρων», σημείωσε ο κ. Φιλιππής. Στις προτάσεις περιλαμβάνονται η σύνδεση της εκπαίδευσης με τα Οικολογικά Σχήματα, τα Σχέδια Βελτίωσης, τα μέτρα για τους Νέους Γεωργούς και τις δράσεις καινοτομίας, αλλά και οικονομικά και φορολογικά κίνητρα. Προβλέπονται ακόμη κάλυψη του χρόνου συμμετοχής, αποζημίωση για τη διάθεση πιλοτικού αγρού και συγχρηματοδότηση εξοπλισμού.
Μια ακόμη παράμετρος είναι η πιστοποίηση της γνώσης που αποκτά ο παραγωγός. Η πρόταση περιλαμβάνει τη διαμόρφωση Εθνικού Πλαισίου Προσόντων και πιστοποιήσεις σε επιμέρους αντικείμενα, από την εδαφολογία, τη θρέψη και τη φυτοπροστασία έως την άρδευση, τη γεωργία ακριβείας και τη μετασυλλεκτική διαχείριση.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η δημιουργία ενός ψηφιακού «Skills Passport», στο οποίο θα συγκεντρώνονται πιστοποιήσεις, ανανεώσεις, πρακτική άσκηση, ψηφιακά διαπιστευτήρια και το ηλεκτρονικό χαρτοφυλάκιο προσόντων κάθε συμμετέχοντα. Η πιστοποίηση προτείνεται, τέλος, να αποκτήσει πρακτικό αντίκρισμα μέσω της σύνδεσής της με χρηματοδοτικά εργαλεία, μοριοδότηση στα Σχέδια Βελτίωσης, δράσεις καινοτομίας και κριτήρια επαγγελματικής επιλογής.
