Σε εξέλιξη βρίσκονται οι συζητήσεις ανάμεσα στη διοίκηση του Οργανισμού Λιμένος Θεσσαλονίκης (ΟΛΘ ΑΕ) και τα υπουργεία Οικονομίας και Ναυτιλίας για το πώς μπορεί το ελληνικό δημόσιο να συμβάλει στη διαχείριση του ζητήματος με τα μη εκραγέντα πυρομαχικά που εντοπίστηκαν στον βυθό του Θερμαϊκού. Τα ευρήματα ανιχνεύτηκαν με μαγνητική έρευνα κατά τις εργασίες για την επέκταση της 6ης προβλήτας και πρέπει να απομακρυνθούν με ασφάλεια, ώστε να συνεχιστούν οι εκσκαφές για τη βαθύτερη πρόσβαση του λιμανιού και την υποδοχή μεγαλύτερων πλοίων.
Σύμφωνα με τη διοίκηση της ΟΛΘ ΑΕ, υπάρχει τρόπος να γίνει αυτό, αλλά με κόστος σε χρόνο, καθώς θα προστεθούν τουλάχιστον έξι μήνες στην ήδη εξάμηνη καθυστέρηση του έργου, και σε χρήμα, αφού το επιπλέον κόστος παραμένει άγνωστο. Πρώτη προτεραιότητα της διοίκησης, όπως αποτυπώνεται και σε επιστολή προς τα συναρμόδια υπουργεία τον περασμένο Οκτώβριο, είναι να αναγνωριστεί από την κυβέρνηση ότι η διευθέτηση των «απρόβλεπτων ευρημάτων» αφορά το ελληνικό δημόσιο και όχι την ΟΛΘ ή τον ανάδοχο, την κοινοπραξία ΜΕΤΚΑ-ΤΕΚΑΛ, επειδή η έκταση του προβλήματος δεν μπορούσε να είναι γνωστή κατά την παραχώρηση του λιμανιού. Παράλληλα, πρέπει να συμφωνηθεί ο τρόπος κάλυψης του πρόσθετου κόστους και των πιθανών καθυστερήσεων.
Τα παραπάνω έγιναν γνωστά σήμερα, με αφορμή ξενάγηση στο εργοτάξιο της 6ης προβλήτας, από όσα ανέφεραν ο διευθύνων σύμβουλος της ΟΛΘ ΑΕ, δρ Ιωάννης Τσάρας, και ο διευθυντής του έργου, Δημήτρης Μουτσάκης. Ο κ. Τσάρας είπε ότι η κυβέρνηση έχει πλέον αντιληφθεί το μέγεθος του προβλήματος και δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο οι συζητήσεις να έχουν ολοκληρωθεί έως τις αρχές του 2027. «Δεν είναι εύκολο θέμα, χρειάζεται να δούμε, παραδείγματος χάριν, αν χρειάζεται ή όχι τροποποίηση της σύμβασης», ανέφερε, διευκρινίζοντας πάντως ότι μέχρι στιγμής δεν έχει κατατεθεί αίτημα για τροποποίηση με στόχο να δοθεί παράταση στον χρόνο ολοκλήρωσης της επένδυσης.
Έως τον Φεβρουάριο η τοποθέτηση και των 21 caissons
Εν αναμονή των εξελίξεων, οι εργασίες στην 6η προβλήτα συνεχίζονται με στόχο να ολοκληρωθεί, όπως έχει ήδη ανακοινωθεί, έως τον Φεβρουάριο η τοποθέτηση των 21 caissons, δηλαδή των κιβωτίων από οπλισμένο σκυρόδεμα που αποτελούν δομικό στοιχείο του έργου, όπως είπε ο κ. Μουτσάκης. Η τοποθέτησή τους γίνεται ανεξάρτητα από το ζήτημα των πυρομαχικών, καθώς δεν επηρεάζεται από την ύπαρξή τους. Όταν όμως τοποθετηθούν όλα στα νερά του Θερμαϊκού, θα περιοριστούν οι δυνατότητες να αξιοποιηθεί ο κενός χρόνος με άλλες εργασίες μέχρι να διευθετηθεί το θέμα των πυρομαχικών και να ξεκινήσει η εκσκαφή για την εκβάθυνση. Ο κ. Μουτσάκης διευκρίνισε ακόμη ότι το Πολεμικό Ναυτικό μπορεί να παρέμβει αφού αποκαλυφθεί ένα εύρημα, για την εξουδετέρωσή του, άρα ο εντοπισμός και η διαχείριση των ευρημάτων συνδέονται άμεσα με τη διαδικασία της εκσκαφής.
Για το πρόσθετο κόστος που θα απαιτήσει η απομάκρυνση των ευρημάτων, ο κ. Τσάρας είπε ότι δεν θα ήθελε να δεσμευτεί σε συγκεκριμένο αριθμό, καθώς τα απαιτούμενα κεφάλαια θα καθοριστούν από ανεξάρτητο μηχανικό, αφού υπάρξει βεβαιότητα για την τιμή μονάδας ανέλκυσης κάθε αντικειμένου, η οποία διαφέρει ανάλογα με το μέγεθος και το είδος του ευρήματος, ώστε να προκύψει ο μέσος όρος. «Σε κάθε περίπτωση, εμείς δεν θέλουμε να σταματήσει το έργο», τόνισε ο κ. Τσάρας, προσθέτοντας ότι, αν και τα ευρήματα φαίνεται να είναι ακίνδυνα επειδή τα βλήματα είναι παλαιά και οξειδωμένα, χρειάζονται οπωσδήποτε μέτρα ασφαλούς απομάκρυνσης για κάθε ενδεχόμενο.
Ο κ. Μουτσάκης εξήγησε πώς ξεκίνησε να αποκαλύπτεται το ζήτημα με τα ευρήματα, λέγοντας ότι ο βυθός στο σημείο της επέκτασης είναι στην ουσία ένας αργιλώδης βούρκος ιζημάτων χωρίς φέρουσα ικανότητα και δεν μπορεί να στηρίξει ένα μεγάλο λιμενικό έργο. Με την έναρξη των εργασιών για την 6η προβλήτα αποκαλύφθηκαν εκεί, με τη βοήθεια δυτών και «δράγας», περίπου 100 πραγματικοί στόχοι, ανάμεσά τους και κιβώτια με πυρομαχικά μη εκραγέντα ή εγκαταλελειμμένα, τα οποία το Πολεμικό Ναυτικό περισυνέλεξε. Ακολούθησε νέα έρευνα τον Αύγουστο και τα πρώτα αποτελέσματα, στα τέλη Σεπτεμβρίου και τις αρχές Οκτωβρίου, έδειξαν την ύπαρξη άνω των 1000 αντικειμένων, ανάμεσά τους πιθανότατα μεγάλο αριθμό μη εκραγέντων πυρομαχικών, που βρίσκονται κάτω από τον πυθμένα και δεν μπορούν να ταυτοποιηθούν πλήρως στη σημερινή φάση, καθώς θα μπορούσαν για παράδειγμα να είναι μπαταρία μολύβδου ή βόμβα.
Πρωτοφανής εικόνα
«Δεν τα παρατήσαμε ποτέ όμως, είμαστε εδώ και συνεχίζουμε το έργο, με ό,τι μπορεί να γίνει χωρίς να επηρεάζεται από την ανεύρεση των πυρομαχικών, δηλαδή με την τοποθέτηση των caissons», ανέφερε ο κ. Μουτσάκης και πρόσθεσε: «Σε κάθε περίπτωση αυτό αλλάζει τα οικονομικά και χρονικά δεδομένα. Υπάρχει τρόπος να συνεχίσουμε το έργο, αλλά με άλλο κόστος και χρόνο. Το δημόσιο εξετάζει το αίτημά μας (…) Αυτή τη στιγμή έχουμε ήδη έξι μήνες καθυστέρησης, γιατί δεν σκάβουμε για πρόδρομες εργασίες. Κανονικά η εκσκαφή θα κρατούσε τρεις μήνες, με τα νέα δεδομένα ο απαιτούμενος χρόνος θα είναι λίγο παραπάνω από το διπλάσιο». Είπε ακόμη ότι ο ειδικός μελετητής που έκανε τη μαγνητική έρευνα χαρακτήρισε την εικόνα των ευρημάτων πρωτοφανή για την Ελλάδα, που προσομοιάζει με την κατάσταση σε λιμάνια της Πολωνίας, τα οποία βομβαρδίστηκαν τόσο από τους Γερμανούς όσο και από τους συμμάχους. Ο διευθυντής του έργου σημείωσε επίσης ότι πριν από την αποστολή της επιστολής στα αρμόδια υπουργεία είχε προηγηθεί τον Ιούλιο ενημέρωση των αρμόδιων υπουργείων για τα ευρήματα.
Πέρα από το ζήτημα των πυρομαχικών, το έργο της 6ης προβλήτας αντιμετωπίζει και ένα ακόμη θέμα: την προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας για την ακύρωση της απόφασης του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας με την οποία εγκρίθηκε η αμμοληψία 4.000.000 κυβικών μέτρων από τον πυθμένα του ακρωτηρίου Επανομής, ώστε να υποστηριχθεί τεχνικά η κατασκευή της επέκτασης. Η αμμοληψία έχει παγώσει, καθώς έγινε δεκτό το αίτημα αναστολής που κατέθεσε ο δήμος Θερμαϊκού. Όπως διευκρίνισε ο κ. Τσάρας, έχουν υποβληθεί νέα στοιχεία στη Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης από τον ΟΛΘ ΑΕ, ώστε να ληφθεί υπόψη ευρύτερο φάσμα επιστημονικών τεκμηρίων για την αμμοληψία. Στη συνέχεια και μετά τη νέα Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, που υποβλήθηκε στο υπουργείο το καλοκαίρι, στόχος είναι να εκδοθεί νέα Άδεια Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ). Κατά τον δρ Τσάρα, ο ΟΛΘ άκουσε τις παρατηρήσεις κατοίκων και επιστημόνων, καθώς και ζητήματα που αναδείχθηκαν σχετικά με την προηγούμενη αδειοδότηση.
