Οι εργαζόμενοι, παρά τους αντίθετους ισχυρισμούς κυβερνήσεων και εργοδοτών, δεν είναι το πρόβλημα του κόστους στην Ευρώπη. Οι μελέτες δείχνουν ότι από το 2000 τα κέρδη αυξήθηκαν σχεδόν δύο φορές πιο γρήγορα από τους μισθούς στην ΕΕ, ενώ στην Ελλάδα το 13ωρο στην Ελλάδα και η πολύωρη εργασία δεν φαίνεται να έχουν φέρει τα αποτελέσματα που υποστηρίζει η κυβέρνηση Μητσοτάκη.
Το πιο πρόσφατο παράδειγμα έρχεται από το Βέλγιο, όπου στις 9 Οκτωβρίου εργαζόμενοι από όλη τη χώρα συγκεντρώθηκαν στις Βρυξέλλες για εθνική ημέρα δράσης. Το μήνυμά τους προς την ομοσπονδιακή κυβέρνηση ήταν σαφές: όχι σε παρεμβάσεις στην αυτόματη αναπροσαρμογή των μισθών, που προστατεύει από τον πληθωρισμό, όχι σε αύξηση του ΦΠΑ και όχι στον ετήσιο υπολογισμό του εργασιακού χρόνου, που θα επέτρεπε στους εργοδότες να επιμηκύνουν την εβδομάδα εργασίας.
Η Ευρωπαϊκή Συνδικαλιστική Οργάνωση IndustriAll Europe στηρίζει τα βελγικά συνδικάτα, όπως λέει στο Social Europe η γενική γραμματέας Judith Kirton-Darling, καθώς οι προτάσεις που συζητούνται στις Βρυξέλλες είναι οι ίδιες που προωθούνται σε διοικητικά συμβούλια και υπουργεία Οικονομικών σε όλη την Ευρώπη: ότι οι εργαζόμενοι κοστίζουν πολύ και ότι η ανταγωνιστικότητα μπορεί να αποκατασταθεί κάνοντάς τους φθηνότερους, βάζοντάς τους να δουλεύουν περισσότερο και ζητώντας τους ξανά να σηκώσουν το βάρος της οικονομικής κρίσης της ΕΕ.
Ωστόσο, όπως υπογραμμίζει, τα στοιχεία και η εμπειρία των βιομηχανικών εργαζομένων της Ευρώπης δείχνουν το αντίθετο. Από το 2000, τα συνολικά μικτά κέρδη στον μη χρηματοπιστωτικό τομέα της Ευρώπης αυξήθηκαν σχεδόν δύο φορές πιο γρήγορα από τους μέσους μισθούς. Στον μεταποιητικό τομέα, η προστιθέμενη αξία ανά εργαζόμενο ξεπέρασε τον μισθό ανά εργαζόμενο κατά 16 ποσοστιαίες μονάδες. Οι εργαζόμενοι είναι πιο παραγωγικοί από ποτέ, αλλά δεν έχουν μοιραστεί τον πλούτο που δημιούργησαν οι ίδιοι.
Ούτε το κόστος εργασίας είναι το βάρος που βυθίζει την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Σε πολλούς κλάδους παραμένει σταθερό ως ποσοστό των εσόδων εδώ και 25 χρόνια, ενώ στην αυτοκινητοβιομηχανία και στους προμηθευτές μειώθηκε από 13,9% των εσόδων το 2020 σε 10,7% το 2025.
Στην Ελλάδα, το 13ωρο δεν έκανε πιο ανταγωνιστική την αγορά. Τα εργοστάσια αυτοκινήτων, τα χαλυβουργεία και οι χημικές μονάδες σε όλη την Ευρώπη λειτουργούν ήδη πολύ κάτω από τη δυναμικότητά τους, άρα δεν θα πουληθεί ούτε ένα επιπλέον αυτοκίνητο, ούτε μια ανεμογεννήτρια, ούτε ένα κιλό τσιμέντου επειδή το προσωπικό θα μείνει μία ώρα παραπάνω στη δουλειά.
Σε χώρες όπου έχει αυξηθεί ο χρόνος εργασίας, όπως η Ελλάδα, που ήδη είχε τις περισσότερες ώρες εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τώρα επιτρέπει εξαήμερη εβδομάδα και 13ωρη εργασία, δεν υπάρχει κανένα σημάδι ότι η βιομηχανία έγινε πιο ανταγωνιστική, επισημαίνει η IndustriAll Europe.
Η οργάνωση προσθέτει πως αυτό έχει ξανασυμβεί: μετά την κρίση του 2008-09, η Ευρώπη πάγωσε μισθούς και συλλογικές διαπραγματεύσεις. Το αποτέλεσμα ήταν μια δεύτερη, αυτοπροκαλούμενη ύφεση, επειδή οι εργαζόμενοι δεν μπορούσαν πλέον να αγοράσουν όσα παρήγαγαν. Για αυτό, οι κανόνες αναπροσαρμογής των μισθών που υπερασπίζονται τα βελγικά συνδικάτα λειτουργούν ως προστασία από μια αντίστοιχη εξέλιξη.
Το ερώτημα είναι πώς θα ξεπεράσει η Ευρώπη τη σημερινή οικονομική δυσχέρεια. Ένας τομέας που χρειάζεται περισσότερη προσοχή είναι οι κανόνες εταιρικής διακυβέρνησης, τα κίνητρα για τη διοίκηση και οι δομές ιδιοκτησίας, καθώς η ευρωπαϊκή βιομηχανία ελέγχεται όλο και περισσότερο από παγκόσμιους διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων και ταμεία ιδιωτικών κεφαλαίων που δίνουν προτεραιότητα στα βραχυπρόθεσμα κέρδη και στις άμεσες αποδόσεις.
Έτσι, οι επιχειρηματικοί ηγέτες ακολουθούν στρατηγικές μεγιστοποίησης της αξίας για τους μετόχους και συχνά επιβραβεύονται για περικοπές αντί για ανάπτυξη. Η αξία που παράγεται στα ευρωπαϊκά εργοστάσια καταλήγει στους μετόχους, οι οποίοι συχνά δεν θα βρεθούν ποτέ στους χώρους παραγωγής που τους ανήκουν.
Ως αποτέλεσμα, τα κέρδη δεν κατευθύνονται εκεί όπου θα έπρεπε. Οι επιχειρηματικές επενδύσεις στην ΕΕ μειώθηκαν από το 13,9% του ΑΕΠ το 2019 στο 12,5% το 2024, την ώρα που αυξάνεται η αμοιβή των μετόχων και μειώνεται το ποσοστό των κερδών που επανεπενδύεται.
Γι’ αυτό και οι εναλλακτικές λύσεις που προτείνουν τα βελγικά συνδικάτα έχουν σημασία. Η φορολόγηση της επαναγοράς μετοχών και των εισοδημάτων από κεφάλαιο δεν είναι επίθεση κατά των επιχειρήσεων, αλλά εύλογο αίτημα ώστε όσοι έχουν αποκομίσει το μεγαλύτερο μερίδιο των κερδών να συνεισφέρουν περισσότερο στις κοινές προσπάθειες, αντί να πληρώνουν ξανά οι εργαζόμενοι το τίμημα.
Ανάλογες προτάσεις έχουν τα συνδικάτα και τα κόμματα της αντιπολίτευσης στην Ελλάδα: πλήρη επαναφορά των συλλογικών διαπραγματεύσεων και των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, αύξηση και προστασία των μισθών και αυστηρούς ελέγχους της αγοράς εργασίας.
Η ίδια λογική, τονίζει η οργάνωση, πρέπει να καθοδηγεί ολόκληρη την Ευρώπη. Η δημόσια στήριξη της βιομηχανίας, από τον Νόμο για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας έως τον επόμενο προϋπολογισμό της ΕΕ, πρέπει να συνοδεύεται από δεσμευτικούς κοινωνικούς όρους: εγγυημένες ποιοτικές θέσεις εργασίας, δικαιώματα συλλογικών διαπραγματεύσεων, πρόσβαση στην κατάρτιση και προστασία από τη μετεγκατάσταση, χωρίς δημόσιο χρήμα για μερίσματα ή επαναγορές μετοχών.
Όλοι αυτοί οι όροι, καταλήγει, είναι τρόποι για να κατευθυνθεί το κεφάλαιο πίσω στην ευρωπαϊκή βιομηχανία και στην παραγωγική ικανότητα, συμβάλλοντας παράλληλα στην επίτευξη κρίσιμων κοινωνικών και περιβαλλοντικών στόχων. Ο Νόμος για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας θα μπορούσε να δώσει προτεραιότητα στα προϊόντα ευρωπαϊκής κατασκευής στις δημόσιες συμβάσεις και να στηρίξει στρατηγικούς τομείς, αξιοποιώντας μια σημαντική πηγή ζήτησης για την άμεση ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και τη διατήρηση των ευρωπαϊκών αλυσίδων αξίας.
Οι βιομηχανικοί εργαζόμενοι της Ευρώπης βρίσκονται σε σταυροδρόμι, τονίζει η IndustriAll Europe. Υπάρχουν όλα τα απαραίτητα συστατικά για να ευημερήσει η ήπειρος: εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό, η μεγαλύτερη ενιαία αγορά, ερευνητικά ιδρύματα παγκόσμιας κλάσης, ανταγωνιστικές επιχειρήσεις και πολιτική σταθερότητα. Κανένα από αυτά δεν απαιτεί να πληρώσουν οι εργαζόμενοι το τίμημα για δεκαετίες υποεπένδυσης.
