Το Fractional CFO αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις αξιοποιούν την οικονομική διεύθυνση, καθώς ένα στέλεχος μπορεί να συνεργάζεται με περισσότερες από μία εταιρείες και να καλύπτει τις ανάγκες τους ανάλογα με τον χρόνο και τις απαιτήσεις τους. Η λογική του διαμοιρασμού, που έχει ήδη επηρεάσει πολλές υπηρεσίες, περνά πλέον και στα ανώτερα επίπεδα διοίκησης.
Το μοντέλο των fractional στελεχών δεν περιορίζεται στους οικονομικούς διευθυντές. Μπορεί να εφαρμοστεί και σε διευθύνοντες συμβούλους, επικεφαλής λειτουργιών, marketing, τεχνολογίας και ανθρώπινου δυναμικού, όμως μία από τις πιο διαδεδομένες χρήσεις του είναι το Fractional CFO.
Μπορεί, λοιπόν, μια μικρομεσαία επιχείρηση να χρειάζεται οικονομικό διευθυντή χωρίς να χρειάζεται ή να μπορεί να προσλάβει ένα υψηλόβαθμο στέλεχος πλήρους απασχόλησης; Σε αυτή την ανάγκη απαντά το Fractional CFO, ένα μοντέλο που κερδίζει έδαφος και στην ελληνική επιχειρηματική αγορά. Ο όρος σημαίνει ότι μια επιχείρηση αξιοποιεί τις υπηρεσίες ενός Chief Financial Officer, δηλαδή οικονομικού διευθυντή, για μέρος του χρόνου του και σύμφωνα με τις πραγματικές της ανάγκες, αντί να διαθέτει μόνιμο CFO πλήρους απασχόλησης.
Το μοντέλο απευθύνεται κυρίως σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, startups και εταιρείες που βρίσκονται σε φάση ανάπτυξης. Πρόκειται για επιχειρήσεις που έχουν φτάσει σε επίπεδο πολυπλοκότητας όπου η λογιστική και φορολογική παρακολούθηση δεν αρκεί για τις ανάγκες της διοίκησης, αλλά το μέγεθός τους δεν δικαιολογεί ακόμη μια πλήρως στελεχωμένη οικονομική διεύθυνση. Η συγκεκριμένη αγορά παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην Ελλάδα, όπου οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν σχεδόν το σύνολο της επιχειρηματικής βάσης.
Μια τάση που αναπτύσσεται διεθνώς
Η στροφή προς πιο ευέλικτα μοντέλα στελέχωσης των ανώτερων διοικητικών θέσεων δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο. Ενδεικτικά είναι τα ευρήματα της «Executive Survey on Alternative Leadership: Insights & Results». Στις θέσεις που οι συμμετέχοντες θεωρούν πιθανότερο να καλυφθούν μέσω fractional leadership, πρώτη εμφανίζεται εκείνη του CFO με ποσοστό 56,4%. Ακολουθούν ο επικεφαλής ανθρώπινου δυναμικού (CHRO) με 54,6%, ο επικεφαλής marketing (CMO) με 50,9%, ο επικεφαλής νομικών υπηρεσιών (CLO) με 47,3% και οι θέσεις CIO/CTO στον τομέα της τεχνολογίας με 45,5%.
Την τάση προς πιο ευέλικτες μορφές στελέχωσης των οικονομικών διευθύνσεων αποτυπώνουν και άλλα στοιχεία, που αφορούν ευρύτερα την αγορά των interim στελεχών και όχι μόνο τους Fractional CFOs. Σύμφωνα με το «2024 High-End Independent Talent Report» της Business Talent Group, εταιρείας της Heidrick & Struggles, τα αιτήματα για interim CFOs αυξήθηκαν κατά 46% σε ετήσια βάση.
Ακόμη πιο πρόσφατα στοιχεία προέρχονται από το CFO Connect Salary Benchmark 2026, το οποίο βασίζεται σε απαντήσεις 516 επαγγελματιών του χρηματοοικονομικού τομέα από περισσότερες από 40 χώρες. Η έρευνα περιλαμβάνει ξεχωριστή ενότητα για τους Fractional CFOs. Σύμφωνα με τα ευρήματά της, οι Fractional CFOs του δείγματος συνεργάζονται συνήθως με τρεις έως τέσσερις επιχειρήσεις ταυτόχρονα, ενώ η πελατειακή τους βάση επικεντρώνεται κυρίως σε επιχειρήσεις πρώιμου ή αναπτυξιακού σταδίου που δεν είναι ακόμη έτοιμες να προσλάβουν CFO πλήρους απασχόλησης.
Από τον λογιστή στη στρατηγική οικονομική πληροφόρηση
Η βασική διαφορά βρίσκεται στον ρόλο. Ο λογιστής καλύπτει τη λογιστική και φορολογική λειτουργία μιας επιχείρησης. Ο CFO έχει διαφορετική αποστολή: κοιτάζει περισσότερο προς το μέλλον, οργανώνοντας προϋπολογισμούς και προβλέψεις, παρακολουθώντας τις ταμειακές ροές και την κερδοφορία, δημιουργώντας διαφορετικά οικονομικά σενάρια και δίνοντας στη διοίκηση την πληροφόρηση που χρειάζεται πριν λάβει επιχειρηματικές αποφάσεις. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο «τι συνέβη στα οικονομικά της επιχείρησης», αλλά και «τι δείχνουν οι αριθμοί για τους επόμενους μήνες και ποιες αποφάσεις πρέπει να ληφθούν».
Για μια αναπτυσσόμενη μικρομεσαία επιχείρηση αυτό μπορεί να σημαίνει πολύ πρακτικά ζητήματα: αν υπάρχουν επαρκείς ταμειακές ροές για μια νέα επένδυση, ποιο προϊόν ή δραστηριότητα έχει πραγματικά μεγαλύτερο περιθώριο κέρδους, πώς πρέπει να οργανωθεί ο προϋπολογισμός, ποια θα είναι η επίπτωση μιας νέας πρόσληψης ή μιας επέκτασης και πώς μπορεί να προετοιμαστεί καλύτερα η εταιρεία για την άντληση χρηματοδότησης.
Η εμπειρία από την ελληνική αγορά
Την εμπειρία του από την εφαρμογή του συγκεκριμένου μοντέλου στην ελληνική αγορά περιγράφει ο Κωνσταντίνος Σταφυλάς, ιδρυτής της Startfins CFO, η οποία δραστηριοποιείται από το 2021 στην παροχή υπηρεσιών εξωτερικής οικονομικής διεύθυνσης σε αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις. «Όταν ξεκινήσαμε να χρησιμοποιούμε τον όρο, η πρώτη ερώτηση ήταν συνήθως “δηλαδή, είστε λογιστές;”. Στη συνέχεια, χρειαζόταν να εξηγήσουμε την ίδια την υπηρεσία: πώς ένας εξωτερικός συνεργάτης μπορεί να αναλάβει τον ρόλο του οικονομικού διευθυντή, με σταθερή συμμετοχή στον σχεδιασμό και στις αποφάσεις της επιχείρησης, χωρίς να αποτελεί στέλεχος πλήρους απασχόλησης», αναφέρει ο κ. Σταφυλάς. Όπως επισημαίνει στο ΑΠΕ/ΜΠΕ, πέντε χρόνια αργότερα η συζήτηση έχει προχωρήσει και οι επιχειρηματίες μπορούν πλέον να περιγράψουν πιο συγκεκριμένα τις ανάγκες τους. «Καλύτερος έλεγχος της ρευστότητας, αξιόπιστη οικονομική πληροφόρηση, προγραμματισμός της ανάπτυξης ή προετοιμασία για χρηματοδότηση» βρίσκονται, σύμφωνα με τον ίδιο, ανάμεσα στους βασικούς λόγους για τους οποίους μια επιχείρηση στρέφεται σε έναν Fractional CFO.
Η μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα, ωστόσο, δεν σημαίνει αυτόματα και ευρεία υιοθέτηση του μοντέλου. «Ειδικά στις πιο παραδοσιακές επιχειρήσεις, η ένταξη ενός εξωτερικού συνεργάτη σε έναν τόσο ουσιαστικό διοικητικό ρόλο εξακολουθεί να απαιτεί εμπιστοσύνη και αλλαγή νοοτροπίας», σημειώνει.
Ο κ. Σταφυλάς διευκρινίζει ότι η εμπειρία μιας εταιρείας δεν μπορεί να μεταφραστεί σε συνολικό ποσοστό ανάπτυξης για ολόκληρη την ελληνική αγορά. Εκτιμά, πάντως, ότι η οικονομική διοίκηση αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο ως εργαλείο ανάπτυξης και ότι το μοντέλο του Fractional CFO μπορεί να καλύψει σχετικές ανάγκες χωρίς να απαιτείται η πρόσληψη στελέχους πλήρους απασχόλησης.
Ποιες επιχειρήσεις επιλέγουν Fractional CFO
Το μοντέλο βρίσκει ιδιαίτερη ανταπόκριση σε startups, scaleups και μικρομεσαίες επιχειρήσεις που αναπτύσσονται γρήγορα. Πρόκειται συχνά για εταιρείες στις οποίες ο ιδρυτής ή ο διευθύνων σύμβουλος είχε μέχρι πρότινος την ευθύνη και για το μεγαλύτερο μέρος των οικονομικών αποφάσεων, αλλά η αυξανόμενη πολυπλοκότητα της δραστηριότητας αρχίζει να ξεπερνά αυτόν τον τρόπο λειτουργίας. «Στο δικό μας πελατολόγιο συναντάμε επιχειρήσεις τεχνολογίας και λογισμικού, ρομποτικής και βιοτεχνολογίας, αλλά και εταιρείες τεχνικών υπηρεσιών, εμπορίου και ηλεκτρονικού εμπορίου. Το κοινό τους χαρακτηριστικό είναι η ανάγκη να συνδέσουν τα οικονομικά δεδομένα με συγκεκριμένες επιχειρηματικές αποφάσεις», αναφέρει ο κ. Σταφυλάς. Η ανάγκη μπορεί να εμφανιστεί σε μια startup που προετοιμάζει τον επόμενο γύρο χρηματοδότησης, αλλά και σε μια εδραιωμένη επιχείρηση που επεκτείνεται στο εξωτερικό, επενδύει σε νέες υποδομές ή χρειάζεται καλύτερο έλεγχο της κερδοφορίας της. Δεν υπάρχει, πάντως, ένα συγκεκριμένο όριο τζίρου ή αριθμού εργαζομένων που να καθορίζει πότε μια εταιρεία χρειάζεται CFO. «Μια μικρή εταιρεία με παρουσία σε τρεις χώρες, επενδυτές και σύνθετες χρηματοδοτικές ανάγκες μπορεί να τον χρειάζεται νωρίτερα από μια μεγαλύτερη εταιρεία με πιο απλή λειτουργία», εξηγεί ο ιδρυτής της Startfins.
Το καθοριστικό σημείο έρχεται συνήθως όταν οι αποφάσεις για προσλήψεις, επενδύσεις και ανάπτυξη απαιτούν συστηματικές προβλέψεις, συνεχή παρακολούθηση και αξιολόγηση διαφορετικών σεναρίων. Σε αυτό το στάδιο, ο Fractional CFO μπορεί να προσφέρει εμπειρία και σταθερή υποστήριξη, με απασχόληση προσαρμοσμένη στις ανάγκες της εταιρείας. Καθώς η επιχείρηση αναπτύσσεται, ο ρόλος μπορεί επίσης να εξελιχθεί: να συμβάλει στη δημιουργία εσωτερικής οικονομικής ομάδας και, όταν οι συνθήκες το απαιτήσουν, να προετοιμάσει τη μετάβαση σε CFO πλήρους απασχόλησης.
ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ
