Η υγεία των φυτών δεν απασχολεί μόνο παραγωγούς και επιστήμονες, αλλά συνδέεται άμεσα με την τροφή που φτάνει στο τραπέζι μας, το περιβάλλον, τη βιοποικιλότητα και την οικονομική σταθερότητα. Αυτό είναι το μήνυμα της ευρωπαϊκής εκστρατείας #PlantHealth4Life, που ολοκληρώνει τον τέταρτο χρόνο δράσεων με στόχο την ενημέρωση και την ενεργή συμμετοχή των πολιτών στην προστασία των φυτών.
Ο προϊστάμενος της Διεύθυνσης Προστασίας Φυτικής Παραγωγής του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Χρήστος Αραμπατζής, μιλώντας στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, αναφέρει ότι η τετραετής πορεία της εκστρατείας έδειξε το ενδιαφέρον των πολιτών για το θέμα, αλλά και την ανάγκη για πιο σαφή ενημέρωση.
«Το κοινό, μέσα από την αλληλεπίδραση που είχαμε μαζί του σε αυτά τα τέσσερα χρόνια που διαρκεί η εκστρατεία, μας έκανε να συνειδητοποιήσουμε πόσο το ενδιαφέρει και το ανησυχεί η υγεία των φυτών. Είναι ένα θέμα για το οποίο η πληροφόρηση δεν φτάνει πάντα σωστά στο κοινό ή δεν είναι απολύτως κατανοητή από αυτό, με αποτέλεσμα οι ευαισθητοποιημένοι πολίτες, που είναι αρκετοί, να μην ξέρουν πού να απευθυνθούν, πχ. για να δηλώσουν ένα δέντρο σε ένα πάρκο που είναι άρρωστο».
Όπως σημειώνει ο κ. Αραμπατζής, η ενημέρωση των πολιτών είναι βασικό εργαλείο για την προστασία των φυτών.
«Συνειδητοποιήσαμε ότι υπάρχει ανάγκη να μεταδώσουμε στους πολίτες τη γνώση που υπάρχει πάνω στην υγεία των φυτών με απλό και κατανοητό τρόπο και, κυρίως, να τους κάνουμε αρωγούς μας στην προσπάθεια για την προστασία των φυτών με όποιον τρόπο είναι εφικτό».
Από τους ταξιδιώτες έως τους ερασιτέχνες κηπουρούς
Η εκστρατεία επικεντρώθηκε σε ομάδες που μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην πρόληψη της εξάπλωσης επιβλαβών οργανισμών: ταξιδιώτες που φέρνουν φυτά ή σπόρους από ταξίδια, ερασιτέχνες κηπουροί που αγοράζουν και ανταλλάσσουν φυτά, αλλά και νέοι γονείς που ενδιαφέρονται για ασφαλή τρόφιμα, περιβάλλον και βιοποικιλότητα.
Όπως αναφέρει ο κ. Αραμπατζής, αξιοποιήθηκαν διαφορετικά μέσα ενημέρωσης και δράσεις για την προσέγγιση αυτών των ομάδων.
«Σε αυτά τα τέσσερα χρόνια αξιοποιήσαμε ποικίλα μέσα ενημέρωσης και δράσεις για να προσεγγίσουμε τις βασικές ομάδες-στόχος: ταξιδιώτες που φέρνουν φυτά ή σπόρους από ταξίδια, ερασιτέχνες κηπουρούς που αγοράζουν και ανταλλάσσουν φυτά, και νέους γονείς που ενδιαφέρονται για ασφαλή τρόφιμα, περιβάλλον και βιοποικιλότητα».
Στο πλαίσιο της εκστρατείας έγιναν συνεργασίες με μέσα ενημέρωσης, δημιουργούς περιεχομένου στα κοινωνικά δίκτυα, εκπαιδευτικούς, επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται στον φυτικό τομέα και ταξιδιωτικούς πράκτορες.
«Κάναμε συνεργασίες με ΜΜΕ, ώστε να ενημερώσουμε το ευρύ κοινό, κάναμε συνεργασίες με νέους ανθρώπους που κάνουν περιεχόμενο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ώστε να προσεγγίσουμε πιο νεαρές ηλικίες, μιλήσαμε με εκπαιδευτικούς, τους οποίους κατά κάποιο τρόπο εκπαιδεύσαμε πάνω στα θέματά μας ώστε να μπορούν να μεταφέρουν τη γνώση μετά στους μαθητές τους».
Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν δράσεις ενημέρωσης σε μέσα μαζικής μεταφοράς και αεροδρόμια, με στόχο την ενημέρωση των ταξιδιωτών.
«Η ανάδραση έδειξε ενδιαφέρον από όλο το εύρος του κοινού αλλά κυρίως έδειξε ανάγκη για πρακτική καθοδήγηση, για συγκεκριμένα βήματα ως προς το τι μπορούν να κάνουν οι πολίτες μόνοι τους, στην καθημερινότητά τους».
Γιατί η υγεία των φυτών αφορά όλους
Η σημασία της υγείας των φυτών ξεπερνά τον αγροτικό τομέα, καθώς συνδέεται με την οικονομία, την επισιτιστική ασφάλεια και το περιβάλλον.
«Η ευαισθητοποίηση των πολιτών της ΕΕ σχετικά με τους κινδύνους για την υγεία των φυτών παραμένει χαμηλή, παρότι μπορεί να επηρεάσουν σοβαρά την οικονομία, την επισιτιστική μας ασφάλεια και το περιβάλλον».
Όπως επισημαίνει ο κ. Αραμπατζής, «τα φυτά αποτελούν περίπου το 80% της τροφής που καταναλώνουμε, τρέφουν τα ζώα εκτροφής, καθαρίζουν τον αέρα και απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα, συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής» και «παράλληλα, στηρίζουν τη βιοποικιλότητα, συγκρατούν το έδαφος, προστατεύουν τα οικοσυστήματα και αποτελούν βάση για την αγροτική παραγωγή και την οικονομική σταθερότητα».
Για τον λόγο αυτό, όπως τονίζει, η ενημέρωση των πολιτών είναι κρίσιμη.
«Γι’ αυτό η ενημέρωση είναι κρίσιμη: βοηθά τους πολίτες να αναγνωρίζουν κινδύνους, να αποφεύγουν πρακτικές που τους μεταφέρουν και να συμμετέχουν ενεργά στην προστασία των φυτών, σήμερα και για τις επόμενες γενιές» λέει.
Οι απειλές για την ελληνική φυτική παραγωγή
Η εξάπλωση επιβλαβών οργανισμών και ασθενειών, ιδιαίτερα όσων χαρακτηρίζονται ως οργανισμοί καραντίνας, είναι ένας από τους σοβαρότερους κινδύνους για τη φυτική παραγωγή.
«Η εξάπλωση οργανισμών και ασθενειών επιβλαβών για τα φυτά, ειδικά αυτών που χαρακτηρίζονται ως καραντίνας μπορεί να έχει καταστροφικές οικονομικές και περιβαλλοντικές συνέπειες».
«Υπάρχουν καταγεγραμμένοι στην Ενωσιακή νομοθεσία πάνω από 250 επιβλαβείς οργανισμοί που μπορεί να προκαλέσουν ζημιές στο φυτικό κεφάλαιο αλλά 20 από αυτούς έχουν χαρακτηριστεί ως πιο σημαντικοί λόγω της μεγαλύτερης οικονομικής και περιβαλλοντικής ζημίας που μπορεί να επιφέρουν», υποστηρίζει ο κ. Αραμπατζής.
Για την προστασία της χώρας πραγματοποιούνται κάθε χρόνο επίσημοι έλεγχοι.
«Στην χώρα μας, διενεργούνται ετησίως επισκοπήσεις: επίσημοι έλεγχοι που περιλαμβάνουν μακροσκοπικούς ελέγχους και αποστολή κατάλληλων δειγμάτων στο επίσημο εργαστήριο της χώρας (Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο) προκειμένου να διαπιστώνεται ότι η Χώρα είναι απαλλαγμένη ειδικά από επιβλαβείς οργανισμούς καραντίνας».
Η Διεύθυνση Προστασίας Φυτικής Παραγωγής έχει κεντρικό ρόλο στην προστασία του φυτικού κεφαλαίου της χώρας.
«Η Διεύθυνση Προστασίας Φυτικής Παραγωγής του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων έχει βασικό ρόλο στην προστασία της φυτικής παραγωγής στη χώρα μας. Στόχος της είναι να προστατεύει το φυτικό κεφάλαιο, να στηρίζει την παραγωγή ποιοτικών προϊόντων, να συμβάλλει στη μείωση του κόστους για τους παραγωγούς και, ταυτόχρονα, να προστατεύει τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον» δηλώνει .
Όπως εξηγεί, η υπηρεσία αναπτύσσει δίκτυα ελέγχου, ενισχύει τις εργαστηριακές υποδομές και, όπως τονίζει, «για να το πετύχει αυτό, αναπτύσσει σε συνεργασία με τους επιστημονικούς φορείς της χώρας και το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, εργαλεία γρήγορης διάγνωσης εχθρών και ασθενειών, παρέχει τεχνική υποστήριξη, οργανώνει δίκτυα ελέγχου και πληροφόρησης, προωθεί ολοκληρωμένες και βιολογικές μεθόδους αντιμετώπισης και ενισχύει τις εργαστηριακές υποδομές και τη διαπίστευση των εργαστηρίων».
Ο ρόλος των πολιτών ξεκινά από το σπίτι
Η προστασία των φυτών δεν είναι αποκλειστικά υπόθεση των ειδικών.
«Ναι, φυσικά μπορούμε να βοηθήσουμε, ακόμη κι αν δεν έχουμε επιστημονικές γνώσεις. Η προστασία της υγείας των φυτών δεν είναι υπόθεση μόνο των ειδικών· ξεκινά και από απλές, καθημερινές επιλογές που κάνει ο καθένας μας».
Όπως επισημαίνει ο κ. Αραμπατζής, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη μεταφορά φυτικού υλικού από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
«Όταν ταξιδεύουμε εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, καλό είναι να μη φέρνουμε μαζί μας φυτά, λουλούδια, σπόρους, φρούτα ή λαχανικά. Μπορεί να φαίνονται ακίνδυνα, όμως συχνά μεταφέρουν έντομα ή ασθένειες που δεν υπάρχουν στην Ευρώπη και μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή ζημιά».
Παράλληλα, τονίζει «αν προέρχονται από χώρες εκτός ΕΕ, πρέπει να βεβαιωνόμαστε ότι συνοδεύονται από πιστοποιητικό φυτοϋγείας. Αυτό σημαίνει ότι έχουν ελεγχθεί και ότι δεν φέρουν επιβλαβείς οργανισμούς ή ασθένειες».
Και καταλήγει πως «εξίσου σημαντικό είναι να μιλάμε στα παιδιά για την αξία των φυτών. Όσο πιο νωρίς καταλάβουν ότι τα φυτά συνδέονται με την τροφή μας, το περιβάλλον και την ποιότητα της ζωής μας, τόσο πιο υπεύθυνη στάση θα αναπτύξουν απέναντι στη φύση».
