Η ελληνική οικονομία έχει σταδιακά μετατοπιστεί την τελευταία δεκαετία σε ένα πιο εξωστρεφές παραγωγικό πρότυπο, με τις εξαγωγές, την ανταγωνιστικότητα και τη μεταποίηση να ενισχύονται παράλληλα με τον τουρισμό. Η νέα μελέτη του Ινστιτούτου του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΙΝΣΕΤΕ) αμφισβητεί με τεκμηρίωση το αφήγημα της μονοκαλλιέργειας και της «οικονομίας του καφέ».
Βασικά ευρήματα της μελέτης περιλαμβάνουν:
– Την αύξηση των εξαγωγών αγαθών ταχύτερα από τις τουριστικές εισπράξεις και το ΑΕΠ μετά το 2015, με μέσο ετήσιο ρυθμό +7,8% για τις εξαγωγές, +4,8% για τις τουριστικές εισπράξεις και +3,4% για το ΑΕΠ.
– Ενίσχυση της μεταποίησης με ρυθμό ανάπτυξης περίπου +3% (2013-2024) και αύξηση απασχόλησης στον τομέα με μέσο ετήσιο ρυθμό +2,3%.
– Ο αγροδιατροφικός τομέας δείχνει πλεόνασμα 460 εκατ. ευρώ το 2023, από έλλειμμα 3 δισ. ευρώ το 2008.
– Βελτίωση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας, με υποτίμηση της Πραγματικής Σταθμισμένης Συναλλαγματικής Ισοτιμίας του ευρώ κατά -32,9% σε σχέση με το δ’ τρίμηνο του 2009.
– Η παραγωγικότητα αυξάνεται με ικανοποιητικούς ρυθμούς ετησίως. Η δημόσια συζήτηση, ωστόσο, έχει εγκλωβιστεί σε στερεότυπα όπως η «οικονομία του καφέ», παραβλέποντας τις σημαντικές αλλαγές στην παραγωγική δομή της χώρας.
Η μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ επανεξετάζει την εικόνα της ελληνικής οικονομίας, υποστηρίζοντας ότι ο τουρισμός είναι συγκριτικό πλεονέκτημα που ενισχύει την παραγωγικότητα και δεν υποκαθιστά άλλους τομείς της οικονομίας. Ειδικότερα, η χώρα προχωρά προς ένα νέο παραγωγικό υπόδειγμα, αναβαθμίζοντας τον τουρισμό ώστε να στηρίζει τη συνολική ανάπτυξη.
Η κριτική για το «παρωχημένο παραγωγικό μοντέλο» συνδέεται με το υψηλό έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου και τις θέσεις εργασίας στους κλάδους καταλυμάτων και εστίασης. Ωστόσο, η μελέτη επισημαίνει ότι η πραγματική εικόνα είναι πιο σύνθετη, με θετικές μεταβολές που πρέπει να αξιοποιηθούν.
Η Ελλάδα πρέπει να στοχεύει σε πλεονάσματα στο Εξωτερικό Ισοζύγιο Αγαθών και Υπηρεσιών με περιορισμό της αύξησης των εισαγωγών. Η στρατηγική αυτή απαιτεί διατήρηση επαρκών επιπέδων δημόσιας αποταμίευσης και αποφυγή μη παραγωγικών επενδύσεων.
Η μελέτη καταλήγει ότι η ανάπτυξη του τουρισμού δεν ήταν εις βάρος της μεταποίησης και της διεθνώς ανταγωνιστικής γεωργίας. Οι τομείς αυτοί αναπτύχθηκαν παράλληλα, καταδεικνύοντας ότι η περαιτέρω αναβάθμιση του τουρισμού αποτελεί στρατηγικό πλεονέκτημα για την Ελλάδα.
