Τον «κουμπαρά» της νέας γενιάς φέρνει το νομοσχέδιο του υπουργού Εθνικής Οικονομίας Κυριάκου Πιερρακάκη για τα μέτρα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), το οποίο ψηφίζεται τις ερχόμενες ημέρες στη Βουλή.
Για κάθε παιδί που θα ανοίγει τον νέο Ατομικό Επενδυτικό Λογαριασμό Ανηλίκων, το ελληνικό Δημόσιο θα καταβάλλει το ίδιο ποσό με την οικογένεια, έως 1.200 ευρώ τον χρόνο. Αν οι γονείς βάζουν 100 ευρώ τον μήνα, το κράτος θα προσθέτει άλλα 100 ευρώ τον μήνα και στο τέλος της χρονιάς ο λογαριασμός θα φτάνει τα 2.400 ευρώ, πριν από τα κέρδη των επενδύσεων.
Το ανώτατο όριο της κρατικής συνεισφοράς δεν θα παραμένει σταθερό. Θα αυξάνεται κατά 10% κάθε πενταετία, ακολουθώντας σταδιακά την άνοδο των τιμών και των εισοδημάτων.
Ο νέος Ατομικός Επενδυτικός Λογαριασμός Ανηλίκων (ΑΕΛΑ) θεσπίζεται ως μακροχρόνιο αποταμιευτικό και επενδυτικό εργαλείο για τα παιδιά. Ο λογαριασμός θα μπορεί να ανοίγει από τις αρχές του 2027 από τον νόμιμο εκπρόσωπο του παιδιού και πριν συμπληρώσει τα δύο του χρόνια, άρα στην πρώτη φάση θα αφορά γεννηθέντες από το 2025 και μετά.
Πού μπορεί να ανοίξει ο λογαριασμός
Δικαιούχος πρέπει να είναι ανήλικος έως δύο ετών, με ελληνική ιθαγένεια ή με ιθαγένεια κράτους-μέλους της ΕΕ, εφόσον είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας. Ο λογαριασμός ανοίγει σε πάροχο, δηλαδή σε τράπεζα, εταιρεία διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων, ασφαλιστική επιχείρηση ή άλλον κατάλληλο χρηματοπιστωτικό φορέα.
Στον λογαριασμό μπορούν να καταθέτουν χρήματα οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο: γονείς, παππούδες και γιαγιάδες, συγγενείς, νονοί ή και επιχειρήσεις. Το συνολικό όριο εισφορών ανά παιδί ορίζεται σε 10.000 ευρώ ετησίως.
Το Δημόσιο θα συνεισφέρει από την πλευρά του το ίδιο ποσό, με ανώτατο όριο τα 1.200 ευρώ τον χρόνο στην αρχική φάση. Η κρατική συνεισφορά θα πιστώνεται στον λογαριασμό μέσα σε 30 ημέρες από κάθε καταβολή ιδιώτη.
Έτσι, αν μια οικογένεια καταθέτει 100 ευρώ τον μήνα, στο τέλος του έτους θα έχει βάλει 1.200 ευρώ και το κράτος θα προσθέτει άλλα 1.200 ευρώ. Το συνολικό ποσό της χρονιάς θα φτάνει τα 2.400 ευρώ, πριν από αποδόσεις ή τυχόν χρεώσεις. Αν όμως η οικογένεια καταβάλει 5.000 ευρώ, το κράτος θα προσθέτει έως 1.200 ευρώ και όχι αντίστοιχα 5.000 ευρώ.
Τι επιλέγει η οικογένεια
Το κεφάλαιο του λογαριασμού επενδύεται αποκλειστικά σε επιλέξιμα χρηματοπιστωτικά μέσα και προϊόντα: αμοιβαία κεφάλαια και ETF, καθώς και μετοχές και ομόλογα που διαπραγματεύονται σε ρυθμιζόμενες αγορές της ΕΕ ή του ΕΟΧ. Εξαιρούνται επενδύσεις σε κρυπτοστοιχεία, παράγωγα προϊόντα, προϊόντα μόχλευσης, δομημένα προϊόντα και ορισμένες εναλλακτικές επενδύσεις.
Οι καταθέσεις και τα αμοιβαία χρηματαγοράς θεωρούνται μετρητά και δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 5% του χαρτοφυλακίου, εκτός ορισμένων εξαιρέσεων. Προβλέπονται επίσης κανόνες διασποράς και όρια έκθεσης, ώστε το κεφάλαιο να μην εξαρτάται από μία μετοχή ή μία αγορά.
Ο γονέας ή ο νόμιμος εκπρόσωπος θα επιλέγει το επενδυτικό προφίλ για τον λογαριασμό του παιδιού, δηλαδή έναν συνδυασμό σταθερού εισοδήματος και μετοχών.
Θα υπάρχουν τέσσερα επενδυτικά μοντέλα:
* Συντηρητικό: 100% σε επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 0% σε μετοχές.
* Ισορροπημένο: 70% σταθερό εισόδημα και 30% μετοχές.
* Αναπτυξιακό: 30% σταθερό εισόδημα και 70% μετοχές.
* Δυναμικό: 100% σε μετοχές.
Αν ο γονέας δεν δηλώσει επιλογή, τα κεφάλαια τοποθετούνται από προεπιλογή στο αναπτυξιακό μοντέλο, με κεφαλαιακή προστασία των εισφορών. Τρία χρόνια πριν από την ενηλικίωση, η προεπιλεγμένη επιλογή μεταβαίνει αυτόματα στο ισορροπημένο προφίλ, εκτός αν ο γονέας ή ο εκπρόσωπος του παιδιού δηλώσει διαφορετικά.
Σε κάθε περίπτωση, επιτρέπεται μετάβαση σε προφίλ χαμηλότερου κινδύνου κατά την τελευταία τριετία πριν από τα 18.
Η εγγύηση κεφαλαίου
Η «εγγύηση κεφαλαίου» καλύπτει τις ιδιωτικές εισφορές έως το ετήσιο ποσό που δικαιούται κρατική αντιστοίχιση, δηλαδή αρχικά έως 1.200 ευρώ, αλλά και την αντίστοιχη κρατική συνεισφορά. Στην ενηλικίωση, η αξία των επενδύσεων που αποκτήθηκαν με αυτά τα ποσά δεν πρέπει να υπολείπεται του ονομαστικού τους ποσού.
Δεν προστατεύονται αυτόματα οι εισφορές πάνω από το ετήσιο όριο της κρατικής αντιστοίχισης. Για αυτές μπορεί να επιλεγεί πρόσθετη κεφαλαιακή προστασία, με χωριστή χρέωση για τον ιδιώτη. Η προστασία αυτή παρέχεται με ανέκκλητη δέσμευση από πιστωτικό ίδρυμα της ΕΕ ή ασφαλιστική επιχείρηση και προβλέπεται ότι ισχύει ακόμη και σε περίπτωση αφερεγγυότητας του παρόχου. Το κόστος τιμολογείται χωριστά και εμφανίζεται διακριτά στον ενιαίο δείκτη κόστους.
Κόστος και διαφάνεια
Το συνολικό ετήσιο κόστος της προεπιλεγμένης επιλογής δεν μπορεί να υπερβαίνει το 0,50% της μέσης ετήσιας αξίας του λογαριασμού. Στο όριο δεν περιλαμβάνονται φόροι, τέλη ρυθμιζόμενων αγορών και το κόστος της κεφαλαιακής προστασίας, που τιμολογείται χωριστά.
Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών θα δημοσιεύει κάθε χρόνο συγκριτικό πίνακα κόστους των προεπιλεγμένων επιλογών όλων των παρόχων. Ο πίνακας θα πρέπει να τίθεται υπόψη του γονέα πριν από την υπογραφή της σύμβασης.
Αναλήψεις και προστασία του κεφαλαίου
Τα κεφάλαια δεν μπορούν να αναληφθούν πριν από τη συμπλήρωση του 18ου έτους, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις, όπως ο θάνατος γονέα ή νόμιμου εκπροσώπου, ο θάνατος του δικαιούχου ή σοβαροί λόγοι υγείας του παιδιού.
Πριν από την ενηλικίωση δεν επιτρέπεται ενεχυρίαση, εκχώρηση ή κατάσχεση των δικαιωμάτων του δικαιούχου, με την επιφύλαξη ειδικών διατάξεων αναγκαστικού δικαίου. Ο λογαριασμός δεν ανήκει στην πτωχευτική περιουσία του γονέα ή κηδεμόνα.
Αν γίνει ανάληψη κατά παράβαση των περιορισμών, επιστρέφεται στο Δημόσιο το σύνολο της συνεισφοράς που έχει ως τότε καταβάλει το κράτος, μαζί με τις αντίστοιχες αποδόσεις της. Ο λογαριασμός, ωστόσο, δεν κλείνει και συνεχίζει να λειτουργεί με το τυχόν υπόλοιπο. Η κρατική συνεισφορά μπορεί να επανεκκινήσει, μόλις πιστωθούν νέες ιδιωτικές εισφορές.
Φορολογικά κίνητρα
Οι εισφορές έως 10.000 ευρώ ετησίως δεν θεωρούνται εισόδημα του ανηλίκου και δεν λαμβάνονται υπόψη σε εισοδηματικά ή κοινωνικά κριτήρια. Το ίδιο ισχύει και για την κρατική συνεισφορά.
Οι εισφορές εξαιρούνται από τον φόρο δωρεών και γονικών παροχών, ενώ απαλλάσσονται από φόρο εισοδήματος τα μερίσματα, οι τόκοι και οι υπεραξίες που πιστώνονται στον λογαριασμό.
Σημαντική αλλαγή σε σχέση με τη διαβούλευση είναι ότι αφαιρέθηκε η ρητή εξαίρεση των εισφορών από τα τεκμήρια του πόθεν έσχες. Επομένως, δεν προβλέπεται απαλλαγή των εισφορών από τον έλεγχο προέλευσης των χρημάτων.
Τι ισχύει στα 18 έτη
Με τη συμπλήρωση του 18ου έτους του παιδιού, ο λογαριασμός μετατρέπεται σε προσωπικό περιουσιακό δικαίωμα του δικαιούχου. Το παιδί μπορεί να κάνει ολική ανάληψη, να μεταφέρει τα κεφάλαια σε καταθετικό λογαριασμό, σε επενδυτικό λογαριασμό ή σε επενδυτικό ασφαλιστικό προϊόν, ή να προχωρήσει σε μερική ανάληψη.
Η ανάληψη ή μεταφορά του ποσού που θα έχει συγκεντρωθεί δεν θα φορολογείται. Σε περίπτωση μεταφοράς σε επενδυτικό λογαριασμό, διατηρείται το ιστορικό των επενδύσεων και δεν θεωρείται νέα εισφορά.
Τι μπορεί να επιλέξει ο γονέας
Πέρα από τα έτοιμα επενδυτικά μοντέλα που θα προσφέρουν οι πάροχοι, όπως τράπεζες και ασφαλιστικές, υπάρχει και η επιλογή της αυτοδιαχείρισης, αν ο γονέας ή ο νόμιμος εκπρόσωπος έχει γνώση των αγορών και θέλει να επιλέγει ο ίδιος τις επενδύσεις του παιδιού.
Στην αυτοδιαχείριση, οι άμεσες μετοχές και τα ομόλογα δεν μπορούν να ξεπερνούν το 30% της συνολικής αξίας του χαρτοφυλακίου. Ο γονέας μπορεί να επιλέξει και αμοιβαία κεφάλαια ή ETF, εφόσον τηρούνται τα όρια του επιλεγμένου προφίλ.
Ωστόσο, η διαχείριση δεν είναι πλήρως ελεύθερη. Πριν εκτελέσει κάθε επενδυτική εντολή που λαμβάνει από τον γονέα ή τον εκπρόσωπο του παιδιού, ο πάροχος την ελέγχει και δεν εκτελεί όσες παραβιάζουν τους κανόνες του νομοσχεδίου. Παρακολουθεί επίσης αν το χαρτοφυλάκιο τηρεί το επιλεγμένο προφίλ και τους κανόνες διασποράς, με έλεγχο τουλάχιστον ανά τρίμηνο.
Τι προβλέπεται αν σταματήσουν οι καταβολές
Αν σταματήσει η καταβολή εισφορών, δεν προβλέπεται ποινή, κατάσχεση ή κλείσιμο του λογαριασμού. Σε αυτή την περίπτωση:
* το υπάρχον κεφάλαιο παραμένει επενδυμένο.
* οι αποδόσεις συνεχίζουν να πιστώνονται στον λογαριασμό.
* το κράτος δεν προσθέτει νέα συνεισφορά, επειδή δεν υπάρχει νέα επιλέξιμη ιδιωτική εισφορά.
Αν αργότερα μπουν ξανά χρήματα, επανεκκινεί η κρατική αντιστοίχιση, εντός των ετήσιων ορίων.
Πόσο αυξάνεται η κρατική καταβολή
Η κρατική συνεισφορά ξεκινά από έως 1.200 ευρώ ετησίως για κάθε παιδί και αυξάνεται κατά 10% κάθε πενταετία.
Κλιμακωτά, δηλαδή, η ανώτατη ετήσια κρατική συνεισφορά θα ανεβαίνει από 1.200 ευρώ την αρχική περίοδο σε 1.320 ευρώ μετά την πρώτη πενταετία, σε 1.452 ευρώ μετά τη δεύτερη πενταετία και σε 1.597,20 ευρώ μετά την τρίτη πενταετία.
Η αύξηση αφορά το ανώτατο όριο της κρατικής συνεισφοράς και όχι υποχρεωτική καταβολή της οικογένειας. Η οικογένεια μπορεί να καταθέτει ό,τι θέλει και μπορεί, από 10 ή 100 ευρώ τον χρόνο έως 10.000 ευρώ ετησίως, ενώ το Δημόσιο θα αντιστοιχίζει μόνο έως το εκάστοτε όριο.
Για παράδειγμα:
* Αν μια οικογένεια καταθέτει 1.200 ευρώ τον χρόνο στην αρχική περίοδο, δηλαδή 100 ευρώ τον μήνα, το κράτος θα προσθέτει άλλα 1.200 ευρώ. Το ετήσιο κεφάλαιο πριν από αποδόσεις θα είναι 2.400 ευρώ σε έναν χρόνο.
* Αν μετά από πέντε χρόνια το όριο της κρατικής συνεισφοράς έχει αυξηθεί σε 1.320 ευρώ, για να λάβει το παιδί το μέγιστο ποσό κρατικής επιδότησης η οικογένεια πρέπει να καταθέσει τουλάχιστον 1.320 ευρώ μέσα στη χρονιά. Τότε το ετήσιο κεφάλαιο πριν από αποδόσεις γίνεται 2.640 ευρώ.
* Αν η οικογένεια καταβάλει μόνο 600 ευρώ σε μια χρονιά, το κράτος προσθέτει 600 ευρώ, ανεξάρτητα από το ανώτατο όριο.
ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ
