Οι ανησυχίες για τη διεύρυνση της οικονομικής ανισότητας έχουν ενταθεί τα τελευταία χρόνια, ενώ οι εκκλήσεις για φόρους στον πλούτο έχουν γίνει πλέον σταθερό στοιχείο του πολιτικού διαλόγου και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Όπως σημειώνουν οι Financial Times, μια συνηθισμένη απάντηση σε αυτή τη συζήτηση είναι πως οι περισσότερες μετρήσεις της ανισότητας στον πλούτο δείχνουν ελάχιστη έως καμία μεταβολή.
Σε καθαρά ονομαστικό επίπεδο, το επιχείρημα αυτό μοιάζει λογικό, γράφει η εφημερίδα.
Το μερίδιο του πλούτου που κατέχει το ανώτερο 10% στις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρώπη έχει μείνει σταθερό ή έχει υποχωρήσει τα τελευταία 15 χρόνια.
Ακόμη και αν η προσοχή στραφεί στο ανώτερο 1%, το μερίδιό του στον πλούτο δεν είναι σήμερα υψηλότερο από ό,τι πριν από 15 χρόνια, αν και σε ορισμένες περιοχές είχε αυξηθεί πριν από αυτή την περίοδο.
Ωστόσο, εξίσου σημαντικός, αν όχι σημαντικότερος, για μια πιο αντικειμενική εικόνα της κατανομής και της ανισότητας του πλούτου είναι ο βαθμός στον οποίο κάποιος μπορεί να ανέβει ή να υποχωρήσει μέσα σε αυτήν την κλίμακα.
Αν οι μακροοικονομικές συνθήκες οδηγήσουν σε διπλασιασμό του πλούτου όλων, τα σχετικά μερίδια των ανώτερων και κατώτερων στρωμάτων δεν αλλάζουν.
Αν όμως αυτή η αύξηση του πλούτου δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη άνοδο των μισθών, δηλαδή αν δεν υπάρχει η δυνατότητα να κερδίζει κανείς ανοδικά σε αυτή την κατανομή, τότε τα ίδια σχετικά χάσματα αποκτούν ξαφνικά πολύ μεγαλύτερη σημασία και αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί και γίνεται αισθητή η οικονομία.
Σε μια κοινωνία όπου το κενό ανάμεσα σε εκείνον που ζει άνετα και σε εκείνον που μόλις ξεκινά μπορεί να καλυφθεί μέσα σε μία ή δύο δεκαετίες σκληρής δουλειάς, η επιτυχία μοιάζει εφικτή και τα κίνητρα παραμένουν ισχυρά.
Όταν αυτά τα κενά είναι τόσο μεγάλα ώστε ούτε μια ζωή προσπάθειας να μην προσφέρει την προοπτική ότι κάποιος τα έχει καταφέρει, η ισορροπία αρχίζει να διαλύεται.
Αυτό είναι, ουσιαστικά, ό,τι συμβαίνει σε πολλές χώρες τις τελευταίες δεκαετίες.
Παρότι η ανισότητα στον πλούτο δεν έχει αλλάξει πολύ, η σχετική βαρύτητα του πλούτου σε σύγκριση με το εισόδημα έχει μεταβληθεί.
Η καθαρή διαθέσιμη αξία του μέσου νοικοκυριού, δηλαδή η καθαρή περιουσία και ο χρηματοοικονομικός πλούτος χωρίς τις συντάξεις, στο Ηνωμένο Βασίλειο, τις ΗΠΑ, τη Γερμανία και τη Γαλλία έχει σχεδόν διπλασιαστεί σε πραγματικούς όρους από τα μέσα της δεκαετίας του 1990.
Τα εισοδήματα έχουν αυξηθεί μόνο κατά περίπου 30%.
Το αποτέλεσμα είναι ότι, ενώ πριν από μια γενιά θα χρειάζονταν περίπου 20 χρόνια αποταμίευσης από τον μέσο μισθό για να περάσει κάποιος από το κατώτερο τέταρτο της κατανομής πλούτου του Ηνωμένου Βασιλείου στο ανώτερο τέταρτο, σήμερα απαιτούνται 40.
Παρόμοιες ή και μεγαλύτερες ανοδικές διαφορές υπάρχουν στην οικονομική κλίμακα της κοινωνίας και αλλού.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο επιβαρυντική, καθώς ο αυξανόμενος ρόλος των παθητικών κερδών πλούτου, είτε προέρχονται από την άνοδο των τιμών των περιουσιακών στοιχείων είτε από τους γονείς κάποιου, σε σχέση με το εισόδημα για τον καθορισμό της οικονομικής κατάστασης αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία για τη γενική ευημερία.
Τη δεκαετία του 1990, η θέση στο εισόδημα είχε μεγαλύτερη σημασία από τη θέση στον πλούτο για την ικανοποίηση από τη ζωή ή, τουλάχιστον, για την αποφυγή της δυστυχίας.
Από τότε, ο πλούτος έχει αποκτήσει σταθερά μεγαλύτερη επιρροή και πλέον είναι ο ισχυρότερος παράγοντας.
Η υπεροχή του παθητικά αποκτημένου πλούτου έναντι του κερδισμένου εισοδήματος στον καθορισμό της οικονομικής κατάστασης, την τελευταία γενιά, ακόμη και όταν η ίδια η ανισότητα πλούτου έχει μόλις μειωθεί, χρειάζεται επίσης συζήτηση.
Έχει, σε κάθε περίπτωση, συμβάλει στη συσσώρευση δυσαρέσκειας απέναντι σε όσους βρίσκονται στην κορυφή, είτε πρόκειται για δισεκατομμυριούχους είτε για εκατομμυριούχους που αποκτούν τυχαία ακίνητα.
Δεν θα έπρεπε να παραβλέπεται ούτε ο ρόλος των σημερινών δισεκατομμυριούχων στη διαμόρφωση των δημόσιων απόψεων για τον πλούτο.
Η πολιτική ρελάνς του πλούτου
Ενώ η χρυσή τάξη των ιδιαίτερα πλουτοκρατικών αρχών του 20ού αιώνα επεδείκνυε έντονη φιλανθρωπία και συχνά κρατούσε την πολιτική της συμμετοχή σε περισσότερο οικονομικό παρά φανερό επίπεδο, οι σημερινοί απόγονοί της κινούνται ακριβώς αντίθετα.
Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι ο Έλον Μασκ, οι ηχηρές παρεμβάσεις του οποίου στην πολιτική στο εσωτερικό και στο εξωτερικό έχουν εξοργίσει εκατομμύρια ανθρώπους και έχουν οδηγήσει τη δημοτικότητά του σε πτώση, ενώ οι απότομες περικοπές στις δαπάνες ανάπτυξης των ΗΠΑ στο εξωτερικό θα μπορούσαν, όπως επισημαίνεται, να περιγραφούν ως αντιφιλανθρωπία.
Υπάρχει επίσης το γεγονός ότι τα προϊόντα και οι υπηρεσίες που δημιούργησαν τον πλούτο ορισμένων βαρόνων της τεχνολογίας αποτελούν επαναλαμβανόμενη πηγή άγχους για πολλούς ανθρώπους, εν μέρει επειδή προβάλλουν δυσανάλογα τις ζωές των πιο εύπορων.
Καθώς ο πλούτος ξεπερνά ολοένα περισσότερο το εισόδημα, τα κέρδη ανεβαίνουν ολοένα και πιο μη ρεαλιστικά και οι συχνές εμπρηστικές παρεμβάσεις των πλουσιότερων του κόσμου στην καθημερινή ζωή δεν προκαλεί έκπληξη ότι οι ανησυχίες για τον πλούτο αυξάνονται, ακόμη κι αν οι αριθμοί δεν επιβεβαιώνουν πάντα αυτό το συναίσθημα.
Πηγή: ot.gr
Πηγή περιεχομένου: in.gr
