Χιλιάδες ασφαλισμένοι διαπιστώνουν κάθε χρόνο λίγο πριν από τη συνταξιοδότηση ότι λείπουν ένσημα ή ολόκληρα διαστήματα ασφάλισης από τα αρχεία του ΕΦΚΑ. Το πρόβλημα αφορά κυρίως τον χρόνο εργασίας πριν από το 2002, καθώς τότε τα ασφαλιστικά στοιχεία τηρούνταν χειρόγραφα και σε πολλές περιπτώσεις δεν μεταφέρθηκαν σωστά στα ηλεκτρονικά συστήματα.
Η έλλειψη ενσήμων μπορεί να επηρεάσει τόσο το δικαίωμα συνταξιοδότησης όσο και το ποσό της σύνταξης. Γι’ αυτό, οι ασφαλισμένοι χρειάζεται να ελέγχουν έγκαιρα το ασφαλιστικό τους ιστορικό, ώστε να διαπιστώνουν αν υπάρχουν κενά.
Ο πρώτος έλεγχος γίνεται ηλεκτρονικά, μέσω των υπηρεσιών του e-ΕΦΚΑ. Από την πλατφόρμα οι ασφαλισμένοι μπορούν να δουν το Συνοπτικό Ιστορικό Ασφάλισης και το Αναλυτικό Ιστορικό Ασφάλισης, όπου εμφανίζονται οι ημέρες εργασίας, οι μήνες ασφάλισης, οι εργοδότες και οι ασφαλιστικές εισφορές που έχουν καταχωρηθεί. Έτσι, εντοπίζονται εύκολα περίοδοι που λείπουν ή φαίνονται ελλιπείς.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για τα χρόνια πριν από το 2002, καθώς αρκετά στοιχεία εκείνης της περιόδου δεν έχουν περαστεί στο ηλεκτρονικό σύστημα.
Αν ο ασφαλισμένος διαπιστώσει ότι δεν εμφανίζεται μέρος του χρόνου εργασίας του, πρέπει να αναζητήσει επιπλέον στοιχεία μέσα από τον Ατομικό Λογαριασμό Ασφάλισης. Η πρόσβαση γίνεται με τη χρήση ΑΜΚΑ και ΑΦΜ.
Σε αρκετές περιπτώσεις, ο χρόνος ασφάλισης υπάρχει ήδη καταχωρημένος στην ΗΔΙΚΑ, αλλά δεν εμφανίζεται άμεσα στις βασικές καρτέλες. Αν τα ένσημα εντοπιστούν εκεί, θεωρούνται ανακεφαλαιωμένα και δεν απαιτείται πρόσθετη διαδικασία.
Όταν όμως ο χρόνος δεν προκύπτει ούτε από τα ηλεκτρονικά αρχεία, τότε ο ασφαλισμένος πρέπει να προχωρήσει σε αίτηση αναγνώρισης χρόνου ασφάλισης.
Η αίτηση υποβάλλεται στην αρμόδια υπηρεσία συντάξεων του ΕΦΚΑ και συνοδεύεται από υπεύθυνη δήλωση απώλειας ασφαλιστικού βιβλιαρίου, εφόσον το βιβλιάριο δεν υπάρχει πλέον. Στη συνέχεια, η υπηρεσία εξετάζει τα στοιχεία και διαβιβάζει το αίτημα στο υποκατάστημα του τόπου απασχόλησης, ώστε να γίνει έρευνα στα αρχεία.
Μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου εκδίδεται σχετική απόφαση, η οποία κοινοποιείται στον ασφαλισμένο. Οι διαδικασίες αυτές συχνά απαιτούν χρόνο, ειδικά όταν πρόκειται για πολύ παλιές περιόδους εργασίας ή για επιχειρήσεις που έχουν κλείσει.
Καθοριστικό ρόλο παίζουν τα αποδεικτικά στοιχεία που διαθέτει ο ασφαλισμένος. Όσο περισσότερα έγγραφα προσκομιστούν, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να αναγνωριστεί ο χαμένος χρόνος ασφάλισης.
Χρήσιμα θεωρούνται τα παλιά ασφαλιστικά βιβλιάρια, τα προηγούμενα ή επόμενα βιβλιάρια από εκείνο που χάθηκε, τα βιβλιάρια υγείας, οι συμβάσεις εργασίας, οι βεβαιώσεις εργοδοτών, τα εκκαθαριστικά μισθοδοσίας και τα φορολογικά στοιχεία που αποδεικνύουν την εργασία.
Ακόμη και αποσπασματικά στοιχεία μπορούν να βοηθήσουν στην τεκμηρίωση της απασχόλησης. Οι ασφαλισμένοι δεν πρέπει να περιμένουν, καθώς ο έλεγχος των ενσήμων πρέπει να γίνεται πολλά χρόνια πριν από την υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης. Με αυτόν τον τρόπο υπάρχει χρόνος για αναζητήσεις, διορθώσεις και αναγνώριση ασφαλιστικού χρόνου χωρίς πίεση.
Σε αρκετές περιπτώσεις, ασφαλισμένοι ανακάλυψαν ελλείψεις όταν είχαν ήδη καταθέσει αίτηση σύνταξης, γεγονός που οδήγησε σε σημαντικές καθυστερήσεις στην απονομή της. Η τακτική παρακολούθηση του ασφαλιστικού ιστορικού είναι αναγκαία για όλους τους εργαζομένους, ιδιαίτερα για όσους έχουν εργαστεί πριν από το 2002 σε διαφορετικούς εργοδότες ή ασφαλιστικά ταμεία.
Η ψηφιοποίηση των αρχείων προχωρά σταδιακά, ωστόσο παραμένουν ακόμη πολλές εκκρεμότητες από παλαιότερες δεκαετίες. Για τον λόγο αυτό, οι ασφαλισμένοι καλούνται να διατηρούν κάθε παλιό ασφαλιστικό ή εργασιακό έγγραφο που μπορεί να αποδεικνύει την επαγγελματική τους διαδρομή.
