Όταν οι τιμές δεν πέφτουν, η επίδειξη ισχύος ανεβαίνει. Η Αμερική του Τραμπ επαναφέρει στο προσκήνιο τις εκτελέσεις διά τυφεκισμού και ανοίγει μια συζήτηση που θυμίζει περισσότερο τον Μεσαίωνα παρά το 2026.
Υποσχέθηκε να ρίξει τις τιμές, να κάνει την Αμερική ξανά πλούσια και να επιστρέψει στους πολίτες την αίσθηση ότι το μέλλον τους ανήκει. Η πραγματικότητα, όμως, δεν ακολουθεί πάντα τα προεκλογικά συνθήματα. Και όταν οι οικονομικές υποσχέσεις αποδεικνύονται δυσκολότερες από όσο παρουσιάζονταν, η πολιτική εικόνα αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Κάπου εδώ εμφανίζεται ένα θέαμα που ελάχιστοι θα περίμεναν να συζητάμε στις Ηνωμένες Πολιτείες του 2026: μια εκτέλεση διά τυφεκισμού, με την προοπτική της δημόσιας προβολής της.
Η Αμερική, η χώρα της Silicon Valley, της τεχνητής νοημοσύνης και της τεχνολογικής πρωτοπορίας, βρίσκεται ξανά αντιμέτωπη με εικόνες που παραπέμπουν σε άλλους αιώνες. Και η αντίφαση δύσκολα περνά απαρατήρητη.
Από πότε η απονομή δικαιοσύνης χρειάζεται κοινό;
Η θανατική ποινή υπάρχει εδώ και δεκαετίες στην αμερικανική έννομη τάξη. Άλλο όμως η εφαρμογή της και άλλο η μετατροπή της σε δημόσιο θέαμα. Είναι η διαφορά ανάμεσα σε ένα κράτος που εκτελεί μια δικαστική απόφαση και σε ένα κράτος που επιλέγει να δείξει την εκτέλεση.
Με αυτή τη λογική, θα μπορούσε κάποιος να προτείνει και κάτι ακόμη πιο εντυπωσιακό. Μια αγχόνη σε δημόσια πλατεία, όπως συμβαίνει στο Ιράν. Οι ιδέες για θεαματικές τιμωρίες δεν έλειψαν ποτέ από την ανθρώπινη ιστορία. Αυτό που θεωρούσαμε ότι είχε αλλάξει ήταν η αντίληψη των σύγχρονων δημοκρατιών για αυτές.
Ασφαλώς, η σκληρή στάση απέναντι στην εγκληματικότητα έχει σταθερή θέση στην πολιτική ατζέντα του Τραμπ και στο κίνημα MAGA. Μια τέτοια απόφαση μπορεί να λειτουργήσει ως μήνυμα αποφασιστικότητας προς όσους ζητούν αυστηρότερη τιμωρία. Αυτό, βέβαια, δεν αποδεικνύει ότι η επιλογή έγινε για λόγους πολιτικού αντιπερισπασμού.
Αλλά η πολιτική δεν αφορά μόνο τις προθέσεις. Αφορά και τις εικόνες που επιλέγει να παράγει μια εξουσία.
Γιατί υπάρχει μια πραγματικότητα που καμία θεαματική κίνηση δεν μπορεί να αλλάξει: το κόστος ζωής, οι λογαριασμοί και το άγχος του οικογενειακού προϋπολογισμού δεν εξαφανίζονται με μια επίδειξη πυγμής. Η καθημερινότητα δεν γίνεται φθηνότερη επειδή η κυβέρνηση εμφανίζεται σκληρότερη.
Το ερώτημα είναι αν οι εικόνες τιμωρίας μπορούν να προσφέρουν πολιτικά αυτό που οι οικονομικοί δείκτες δυσκολεύονται να δώσουν: την αίσθηση ότι κάτι επιτέλους συμβαίνει, ότι η εξουσία δρα, ότι κάποιος πληρώνει.
Ακόμη κι αν αυτή η πληρωμή δεν έχει καμία σχέση με τις τιμές στο σούπερ μάρκετ.
Η δημοκρατία, ωστόσο, δεν κρίνεται από το πόσο εντυπωσιακά μπορεί να τιμωρήσει. Κρίνεται και από το πόση αυτοσυγκράτηση επιδεικνύει όταν έχει την απόλυτη εξουσία πάνω στη ζωή ενός ανθρώπου.
Και κάπως έτσι, το παλιό σύνθημα αποκτά μια σκοτεινή, ειρωνική παραλλαγή: Make America Execute Again.
