Το σύνολο των οικονομικών παρεμβάσεων που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης παρουσιάστηκε αναλυτικά τη Δευτέρα 7 Σεπτεμβρίου από την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης παρουσίασε το συνολικό πλαίσιο των παρεμβάσεων, δίνοντας έμφαση στη δημοσιονομική σταθερότητα, την ενίσχυση των εισοδημάτων και τη στήριξη διαφορετικών κοινωνικών και επαγγελματικών ομάδων.
“Σε πολλές μεγάλες οικονομίες η συζήτηση είναι αντιστρόφως ανάλογη αυτής που θα κάνουμε: Από το πού θα περικοπούν δαπάνες. Στην Ελλάδα έχουμε δημιουργήσει συνθήκες για μια διαφορετική συζήτηση: πώς αξιοποιούμε τη δυναμική που έχει αναπτύξει η οικονομία ενισχύοντας την παραγωγή τις οικογένειες χωρίς να διακινδυνεύσουμε τη δημοσιονομική σταθερότητα”.
Συγχρόνως, αναφερόμενος στο εύρος των νέων μέτρων, υπογράμμισε:
“Το πακέτο αγγίζει σχεδόν κάθε κοινωνική και επαγγελματική ομάδα. Λαϊκισμός είναι να τάζεις χρήματα που δεν υπάρχουν και να στέλνεις τον λογαριασμό στο μέλλον. Σοβαρότητα είναι να δημιουργείς τις προϋποθέσεις και το να μετατρέπεις τη βελτίωση αυτή σε όφελος για κάθε πολίτη δεν συνιστά παροχή αλλά συνιστά ενσυναίσθηση”.
Στο επίκεντρο της οικονομικής πολιτικής, όπως ανέφερε, βρίσκονται τρεις βασικές κατευθύνσεις:
- “Μειώνουμε το βάρος του δημόσιου χρέους, δεν μεταφέρουμε το βάρος στις επόμενες γενιές”.
- “Δίνουμε εργαλεία για το ιδιωτικό χρέος”.
- “Στηρίζουμε το εισόδημα την οικογένεια την εργασία την παραγωγική διαδικασία”.
Οι τέσσερις βασικοί άξονες
Ο κ. Πιερρακάκης παρουσίασε τέσσερις κεντρικές προτεραιότητες για την εφαρμογή του κυβερνητικού σχεδιασμού:
- “Ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος για το σύνολο των κοινωνικών ομάδων (ελευθέρων επαγγελματιών, μισθωτών, συνταξιούχων, δημοσίων υπαλλήλων, αγροτών, ατόμων με αναπηρία)”.
- “Ενίσχυση των ιδιωτικών και δημοσίων επενδύσεων”.
- “Κοινωνική πολιτική με έμφαση στο στεγαστικό, το δημογραφικό και την υγεία”.
- “Ενίσχυση ενεργειακής αυτονομίας και μείωση κόστους ηλεκτρικής ενέργειας”.
Παράλληλα, έθεσε συγκεκριμένους στόχους για την επόμενη περίοδο:
“Με παρανομαστή μεγαλύτερη ανάσα για σήμερα, περισσότερη ασφάλεια για το αύριο Στόχος μέχρι το 2030 ο μέσος μισθός να φτάσει τα 1.800 ευρώ, η ανάπτυξη να είναι πάνω από 2% ανά έτος και να έχουμε αύξηση πάνω από 20% επενδύσεις”.
Ελεύθεροι επαγγελματίες
Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται για τους ελεύθερους επαγγελματίες, με την κυβέρνηση να προχωρά σε τροποποίηση του τρόπου υπολογισμού του ελάχιστου εισοδήματος.
“Κάνουμε ένα σημαντικό βήμα για τον συνεπή: Καταργούμε το τεκμαρτό εισόδημα πάνω από το ύψος του κατώτατου μισθού και των 3ετιών”.
Σύμφωνα με τον υπουργό, η αλλαγή αφορά πάνω από 9 στους 10 συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες.
“Αυτή η αλλαγή αφορά καταρχήν πάνω από 9 στους 10 συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες”.
Ειδική πρόβλεψη υπάρχει και για τον κλάδο των ταξί:
“Τώρα θα το κάνουμε και στα ταξί”.
Παράλληλα, για τους ελεύθερους επαγγελματίες προβλέπεται μείωση της προκαταβολής φόρου από 55% σε 50% από το φορολογικό έτος 2027.
Αγρότες και τρίτεκνοι
Για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες προβλέπεται μηδενισμός του φορολογικού συντελεστή για εισόδημα έως 20.000 ευρώ.
“Μηδενίζουμε τον φόρο έως 20.000 ευρώ για κατ’ επάγγελμα αγρότες”.
Το μέτρο αφορά 47.000 αγρότες από σύνολο 245.000, ενώ για αγρότη με ετήσιο εισόδημα 20.000 ευρώ το ετήσιο όφελος υπολογίζεται σε 1.540 ευρώ.
Σε ό,τι αφορά τις τρίτεκνες οικογένειες:
“Για τους τρίτεκνους το μέτρο αφορά 87.000 ανθρώπους. Ένας τρίτεκνος με 20.000 μεικτό εισόδημα κερδίζει 620 ευρώ τον χρόνο και με 30.000 κερδίζει 1800 ευρώ ετησίως”.
Τι αλλάζει για τους συνταξιούχους
Στο μέτωπο των συνταξιούχων, η ετήσια ενίσχυση του Νοεμβρίου αυξάνεται στα 400 ευρώ, ενώ παράλληλα διευρύνεται ο αριθμός των δικαιούχων.
“Ενισχύουμε τους συνταξιούχους αυξάνοντας σε 400 ευρώ την ενίσχυση του Νοεμβρίου με 270.000 επιπλέον συνταξιούχους. Η ετησία ενίσχυση καταβάλλεται καθαρή στην συντριπτική πλειονότητα άρα ξεπερνά σε καθαρούς αριθμούς την εθνική σύνταξη”.
Σύμφωνα με την εξειδίκευση που ακολούθησε, οι συντάξεις θα αυξάνονται με βάση τον πληθωρισμό και την πορεία του ΑΕΠ, χωρίς συμψηφισμό της προσωπικής διαφοράς.
“Οι συνταξιούχοι ευνοούνται με αύξηση συντάξεων με βάση τον πληθωρισμό και το ΑΕΠ, χωρίς τον συμψηφισμό της προσωπικής διαφοράς”.
Δημόσιοι υπάλληλοι και επίδομα Χριστουγέννων
Από το 2027 επανέρχεται, με νέα μορφή, ενίσχυση Χριστουγέννων για τους δημοσίους υπαλλήλους, έπειτα από 15 χρόνια.
“Από το 2027 θεσπίζουμε έπειτα από 15 χρόνια ενίσχυση Χριστουγέννων για τους δημόσιους λειτουργουύς”.
Ο υπουργός διευκρίνισε:
“Είναί μόνιμη ενίσχυση, θα μετρά και για τις συντάξιμες αποδοχές”.
Παράλληλα, προβλέπεται επιπλέον επίδραση από τις αυξήσεις των μισθών. Όπως ανέφερε ο κ. Πιερρακάκης:
“Μαζί με τις ετήσιες αυξήσεις ένας υπάλληλος 40 ετών με 2 παιδιά και καθαρό μισθό 1450 ευρώ θα δεί αύξηση 562 ευρώ καθαρά και 432 ευρώ το 2028”.
Ο Θάνος Πετραλιάς ανέφερε ότι το μέτρο περιλαμβάνει επίδομα Χριστουγέννων 500 ευρώ μικτά από τον Δεκέμβριο του 2027, ενώ οι μισθοί των δημοσίων υπαλλήλων θα ενισχυθούν παράλληλα από την αύξηση του κατώτατου μισθού.
Μείωση ασφαλιστικών εισφορών
Σημαντική παρέμβαση αφορά και τις ασφαλιστικές εισφορές στον ιδιωτικό τομέα.
“Από τον Απρίλιο του 2027 μειώνουμε κατά 0,5% τις ασφαλιστικές εισφορές στον ιδιωτικό τομέα”.
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, η προκαταβολή φόρου μειώνεται από το 55% στο 50%:
“Για ελεύθερους επαγγελματίες από το φορολογικό έτος 2027 η προκαταβολή φόρου μειώνεται στο 50% από το 55%.”
Όπως ανέφερε ο υπουργός:
“Η μείωση της προκαταβολής φόρους έχει 400 εκατ. δημοσιονομικό κόστος για την πρώτη χρονιά εφαρμογής. Κρίναμε ότι τα χρήματα αυτά πρέπει να παραμείνουν στην πραγματική οικονομία”.
Παράλληλα, δρομολογείται η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος στην περιφέρεια:
“Προχωρούμε στην κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος από την περιφέρεια. Το κόστος ξεκινά από τα 82 εκατ. ευρώ και φτάνει τα 201 εκατ. ευρώ το 2030”.
Αναπηρικά επιδόματα και ΕΝΦΙΑ
Στις παρεμβάσεις κοινωνικού χαρακτήρα περιλαμβάνεται η αναπροσαρμογή των επιδομάτων αναπηρίας:
“Τιμαριθμοποιούμε τα αναπηρικά επιδόματα”.
Επιπλέον, από το 2027 καταργείται ο ΕΝΦΙΑ σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους, ενώ για τη Δυτική Μακεδονία το όριο αυξάνεται στους 2.200 κατοίκους.
“Καταργούμε τον ΕΝΦΙΑ από το 2027 σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους που φτάνει τα 2.200 για Δυτική Μακεδονία”.
Ο κατώτατος μισθός, που σήμερα ανέρχεται σε 920 ευρώ, προβλέπεται να αυξηθεί στα 1.000 ευρώ έως τον Ιανουάριο του 2028, ενώ με τις τριετίες μπορεί να φτάσει τα 1.300 ευρώ.
Στόχος ο κατώτατος μισθός στα 1.000 ευρώ
Η αύξηση αναμένεται να πραγματοποιηθεί σε δύο στάδια, τον Απρίλιο του 2027 και τον Ιανουάριο του 2028.
Από το 2021, όταν ο κατώτατος μισθός ήταν 650 ευρώ, η συνολική αύξηση θα διαμορφωθεί σε 54%.
Η άνοδος του κατώτατου μισθού επηρεάζει και σειρά παροχών και επιδομάτων, μεταξύ των οποίων το επίδομα ανεργίας και μητρότητας, καθώς και την αμοιβή υπερωριών.
Στεγαστικό: Νέα μέτρα και «Σπίτι μου ΙΙΙ»
Στο επίκεντρο των παρεμβάσεων βρίσκεται και η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης. Ο Νίκος Παπαθανάσης ανακοίνωσε παράταση μέτρων για τα κενά ακίνητα που επιστρέφουν στην αγορά ενοικίασης, για τις φορολογικές ελαφρύνσεις σε δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων, καθώς και για την απαλλαγή ΦΠΑ στα νέα κτίρια.
“Επεκτείνονται μέτρα όπως η επέκταση απαλλαγής φόρου για τα κενά ακίνητα που ενοικιάζονται από το 2027 έως το 2030, παρατείνεται για την ίδια 3ετια η μείωση του φόρου εισοδήματος για δαπάνες αναβάθμισης κτηρίων, επεκτείνεται η απαλλαγή ΦΠΑ στα νέα κτήρια και περιορίζονται τα νέα Airbnb και για το 2027 σε δημοτικά διαμερίσματα της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης”.
Την ίδια στιγμή, θεσπίζεται το νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ», συνολικού ύψους 2 δισ. ευρώ, με στόχο την ενίσχυση της αγοράς πρώτης κατοικίας μέσω χαμηλότοκων στεγαστικών δανείων.
Από το συνολικό ποσό, 500 εκατ. ευρώ προέρχονται από δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης, άλλα 500 εκατ. ευρώ από τα διαθέσιμα της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας και 1 δισ. ευρώ από τα πιστωτικά ιδρύματα.
Το νέο πρόγραμμα διευρύνει τα όρια σε σχέση με το «Σπίτι μου ΙΙ»:
Το ηλικιακό όριο αυξάνεται στα 55 έτη, από 50 που ίσχυε προηγουμένως.
Παράλληλα, η αξία των επιλέξιμων ακινήτων αυξάνεται από 250.000 σε 300.000 ευρώ, ενώ το ανώτατο ύψος του δανείου διαμορφώνεται από 190.000 σε 230.000 ευρώ, με το δάνειο να μπορεί να καλύπτει έως το 90% της εμπορικής αξίας του ακινήτου.
Αυξάνονται επίσης τα εισοδηματικά όρια των οικογενειών με παιδιά. Για τα ζευγάρια, η βάση ορίζεται στις 35.000 ευρώ και η προσαύξηση για κάθε παιδί ανεβαίνει στις 7.000 ευρώ από 5.000 ευρώ.
Για τις μονογονεϊκές οικογένειες, το όριο ανέρχεται στις 39.000 ευρώ, με επιπλέον 7.000 ευρώ για κάθε παιδί μετά το πρώτο.
Επιπλέον, διευρύνονται τα όρια των τετραγωνικών μέτρων για τις πολύτεκνες οικογένειες. Το υφιστάμενο όριο των 150 τ.μ. αυξάνεται κατά 10 τ.μ. για κάθε παιδί πάνω από το τέταρτο.
Η έναρξη του προγράμματος προβλέπεται για τον Ιανουάριο του 2027.
ΕΝΦΙΑ: 131 ακόμη οικισμοί
Η κατάργηση του ΕΝΦΙΑ επεκτείνεται σε ακόμη 131 οικισμούς, που αντιστοιχούν σε περίπου 62.000 ακίνητα. Με αυτή την προσθήκη, ο συνολικός αριθμός των οικισμών όπου εφαρμόζεται το μέτρο ανέρχεται σε 12.855.
Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο
Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο διαθέτει συνολικό προϋπολογισμό 1,2 δισ. ευρώ.
Οι πόροι θα κατευθυνθούν μεταξύ άλλων στην κατασκευή κοινωνικών κατοικιών, την ενεργειακή αναβάθμιση φοιτητικών εστιών και την αύξηση του επιδόματος θέρμανσης για 780.000 δικαιούχους.
Συγχρόνως, προβλέπεται κοινωνικό leasing ηλεκτρικού αυτοκινήτου για 12.500 νοικοκυριά, καθώς και 100% επιδότηση ατομικών μέσων μετακίνησης για 13.200 ΑμεΑ.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης δράσεις για επαγγελματικά ηλεκτρικά οχήματα, την αντικατάσταση ταξί και τη μεταφορά μαθητών με αναπηρία.
Χρηματοδότηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων
Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις προβλέπεται νέο δανειοδοτικό και εγγυοδοτικό πρόγραμμα ύψους 1,5 δισ. ευρώ.
Ο Νίκος Παπαθανάσης σημείωσε πως “επενδύουμε στις υποδομές, στην πραγματική οικονομία και την πράσινη μετάβαση”, συνδέοντας τη νέα χρηματοδότηση με την ενίσχυση των επενδύσεων και την πράσινη μετάβαση.
Από τα 1,5 δισ. ευρώ των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης που μεταφέρονται στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, τα 1,1 δισ. ευρώ θα διατεθούν μέσω δανειοδοτικού προγράμματος και 400 εκατ. ευρώ μέσω εγγυοδοτικού, με τη συμμετοχή των τραπεζών να ανεβάζει τη συνολική δυνατότητα χρηματοδότησης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στα 5 δισ. ευρώ.
Νέοι κανόνες για υψηλές αμοιβές στελεχών
Νέα φορολογική αντιμετώπιση προβλέπεται για ιδιαίτερα υψηλές αμοιβές που λαμβάνουν μέλη διοικητικών συμβουλίων και ανώτερα στελέχη από τη συμμετοχή στα κέρδη.
Από την 1η Ιανουαρίου 2027, το μέρος αυτών των αμοιβών που υπερβαίνει τα 60.000 ευρώ θα φορολογείται με συντελεστή 15%, αντί της υφιστάμενης φορολόγησης με 5%.
Επενδύσεις και οικονομικοί στόχοι έως το 2030
Ο κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει ότι η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να αναπτύσσεται με ρυθμούς άνω του 2% ετησίως κατά την περίοδο 2027-2030, με στόχο η ανάπτυξη να κινείται σχεδόν στο διπλάσιο του μέσου όρου της Ευρωζώνης.
Το ονομαστικό ΑΕΠ αναμένεται να ξεπεράσει τα 310 δισ. ευρώ το 2030, από 262 δισ. ευρώ που εκτιμάται για το 2026.
Ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης προβλέπεται να αυξηθεί από 1.516 ευρώ το 2025, σε πάνω από 1.700 ευρώ το 2028 και σε πάνω από 1.800 ευρώ το 2030.
Παράλληλα, ο λόγος επενδύσεων προς ΑΕΠ προβλέπεται να ξεπεράσει το 20% έως το 2030, από 16,9% το 2025 και 17,7% το 2026. Σε απόλυτους αριθμούς, οι ετήσιες επενδύσεις εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τα 60 δισ. ευρώ το 2030, έναντι 46 δισ. ευρώ το 2026.
Σε ό,τι αφορά το δημόσιο χρέος, στόχος είναι να υποχωρήσει κάτω από το 120% του ΑΕΠ έως το 2029 και κάτω από 110% έως το 2031, από 137% που προβλέπεται για το 2026.
Το αξιόχρεο της χώρας αναμένεται επίσης να φτάσει στην ανώτερη ενδιάμεση βαθμίδα (Α) έως το 2030.
Το συνολικό κόστος των μέτρων
Το δημοσιονομικό αποτύπωμα των νέων μέτρων που δεν έχουν ακόμη θεσμοθετηθεί υπολογίζεται σε 605 εκατ. ευρώ το 2026 και 2,2 δισ. ευρώ το 2027, ενώ σταδιακά αναμένεται να αυξηθεί στα 3,6 δισ. ευρώ έως το 2030.
Ταυτόχρονα, τα μέτρα που έχουν ήδη θεσμοθετηθεί αλλά δεν έχουν ακόμη αποδοθεί στους δικαιούχους έχουν δημοσιονομικό κόστος που εκτιμάται σε 940 εκατ. ευρώ για το 2026 και 2,8 δισ. ευρώ για το 2027, με το ποσό να φτάνει σταδιακά τα 5,4 δισ. ευρώ το 2030.
Έτσι, το συνολικό ετήσιο κόστος των μέτρων που δεν έχουν ακόμη αποδοθεί, είτε πρόκειται για ήδη θεσμοθετημένες είτε για νέες παρεμβάσεις, υπολογίζεται σε 1,54 δισ. ευρώ το 2026 και 5 δισ. ευρώ το 2027, ενώ προβλέπεται να φτάσει στα 9 δισ. ευρώ έως το 2030.
Συνολικά, ο κυβερνητικός σχεδιασμός για την περίοδο έως το 2030 δίνει έμφαση στην ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος, στη μείωση φορολογικών και ασφαλιστικών επιβαρύνσεων, στην ενίσχυση των επενδύσεων, στην αντιμετώπιση του στεγαστικού και στη δημιουργία ενός πλαισίου με υψηλότερους μισθούς και αυξημένη οικονομική δραστηριότητα.
