Ένας ακόμη σωζόμενος δικανικός λόγος του Δημοσθένη, που αναγνωρίζεται ως βέβαια γνήσιος και έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, είναι ο Υπέρ Φορμίωνος (Παραγραφή υπέρ Φορμίωνος). Ο λόγος αυτός εκφωνήθηκε περίπου το 350 π.Χ. από ρήτορα υπεράσπισης ή εκπρόσωπο του κατηγορουμένου, δηλαδή συνήγορο κατά την αρχαϊκή ορολογία, χωρίς να αποκλείεται να ήταν ο ίδιος ο Δημοσθένης.
Ο Φορμίων ξεκίνησε ως δούλος και στη συνέχεια έγινε βοηθός και, κατόπιν εκμίσθωσης, διαχειριστής των επιχειρήσεων ενός τραπεζίτη και κατασκευαστή ασπίδων με τεράστια περιουσία, του απελεύθερου Πασίωνος. Μετά τον θάνατο του Πασίωνος, και σύμφωνα με τους όρους της διαθήκης του, ο Φορμίων παντρεύτηκε τη χήρα του ευεργέτη και πρώην αφεντικού του. Η περιουσία που απέκτησε ο ίδιος ύστερα από τον θάνατο της συζύγου του έγινε αντικείμενο διαμάχης με τον ενήλικο γιο του Πασίωνος, τον Απολλόδωρο, για τον οποίο έγινε λόγος και στο τελευταίο άρθρο. Αφού, όπως φαίνεται, προηγήθηκε κάποιος συμβιβασμός ανάμεσα στις δύο πλευρές, ο επίμονος αυτός αντίδικος προσέφυγε έπειτα από μεγάλο χρονικό διάστημα στο δικαστήριο, προβάλλοντας νέα αξίωση κατά του Φορμίωνα. Εκείνος, ως εναγόμενος, απάντησε στον Απολλόδωρο προβάλλοντας ένσταση την οποία υποστήριξε με τον λόγο του ο Δημοσθένης και η οποία είχε θετικό αποτέλεσμα, καθώς επιτεύχθηκε η παραγραφή της αγωγής που είχε ασκήσει ο Απολλόδωρος για σφετερισμό μέρους της πατρικής του περιουσίας.
Ο Απολλόδωρος, όπως ήταν αναμενόμενο, δεν έμεινε ικανοποιημένος από την έκβαση της δίκης και στράφηκε αμέσως μετά εναντίον του Στεφάνου, μάρτυρα υπεράσπισης του Φορμίωνος, τον οποίο μήνυσε για ψευδομαρτυρία. Το παράδοξο της υπόθεσης ήταν ότι αυτήν τη φορά την υποστήριξη του Απολλόδωρου ανέλαβε ο ίδιος ο Δημοσθένης. Γράφοντας για λογαριασμό του τον λόγο Κατά Στεφάνου (Κατά Στεφάνου ψευδομαρτυριών), ο κορυφαίος ρήτορας πέρασε ουσιαστικά στο αντίπαλο στρατόπεδο του πρώην αντιδίκου του Φορμίωνος. Αυτή τη θεαματική και ασφαλώς θλιβερή μεταστροφή του Δημοσθένη καυτηρίαζε και ένα λογοπαίγνιο που είναι γνωστό από τον Πλούταρχο, όπου ο Δημοσθένης παρουσιαζόταν σαν κάποιος που είχε πουλήσει από το οπλοπωλείο του μαχαίρια και στους δύο αντιδίκους.
Μια πιθανή ερμηνεία για αυτή τη στάση του Δημοσθένη μπορεί να αναζητηθεί στο γεγονός ότι ο Απολλόδωρος, με τη στάση του στο ζήτημα της διαχείρισης των λεγόμενων θεωρικών, δηλαδή των χρημάτων που δίνονταν από το δημόσιο ταμείο στους άπορους πολίτες, είχε αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμος για την αντιμακεδονική παράταξη της αθηναϊκής πολιτείας και, με αυτή την έννοια, ήταν δυνητικός σύμμαχος του μεγαλύτερου ρήτορα της αρχαιότητας.
*Στη φωτογραφία του παρόντος άρθρου, έκδοση του λόγου του Δημοσθένη Κατά Στεφάνου (εκδόσεις Γρηγόρη, Αθήνα, 1966).
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Α’)
Δημοσθένης: Παράφορο πάθος και γνήσια τραγικότητα (Μέρος Β’)
Πηγή περιεχομένου: in.gr
