Μεγάλη, ειλικρινής και διακομματική ήταν η συγκίνηση για τον θάνατο του Σπύρου Χαλβατζή. Υπερέβη τα τυπικά όρια των συλλυπητηρίων για έναν πρώην βουλευτή και δεν περιορίστηκε στο ΚΚΕ, με το οποίο συνέδεσε την ύπαρξή του. Το έβλεπε κανείς και στους ανθρώπους που βρέθηκαν στο παλιό ΕΑΤ-ΕΣΑ για την τελετή του αποχαιρετισμού, όπως και στον ξεχωριστό σεβασμό με τον οποίο τον αντιμετώπισαν όλοι.
Καταρχάς, η στράτευσή του δεν ήταν ποτέ απλώς μια πολιτική επιλογή. Ήταν μια απόφαση που γεννήθηκε από την ίδια την ιστορία, η οποία καλούσε τον καθένα να πάρει θέση. Όπως είχε συμβεί και με τον πατέρα του, που πολέμησε με τον ΕΛΑΣ και ανταμείφθηκε με εξορία στη Μακρόνησο. Έτσι κι εκείνος στρατεύτηκε στην ΕΔΑ και στη Νεολαία Λαμπράκη, σε μια ελληνική επαρχία όπου κυριαρχούσε το αυταρχικό μετεμφυλιακό πνεύμα. Και όταν ήρθε η Χούντα ακολούθησε πρώτη εξορία, ύστερα στρατιωτική θητεία ως χαρακτηρισμένος επικίνδυνος κομμουνιστής και νέα εξορία στη Γυάρο αμέσως μετά το Πολυτεχνείο, για να απολυθεί μαζί με τους άλλους κρατούμενους μετά την πτώση της Χούντας. Όσοι έχουν δει το φιλμ με την άφιξη των απελευθερωμένων κρατούμενων μπορούν να τον διακρίνουν.
Η διαδρομή του στη συνέχεια είναι γνωστή: στέλεχος της ΚΝΕ και του ΚΚΕ, ο Χαλβατζής βρέθηκε γραμματέας της ΚΝΕ στην εποχή που γνώρισε τη μεγαλύτερη οργανωτική ανάπτυξή της. Και δεν ήταν μόνο ότι επρόκειτο για μια πολύ μεγάλη οργάνωση, με μεγέθη πρωτόγνωρα για τα σημερινά δεδομένα. Ήταν και το ότι για όσους συμμετείχαν υπήρξε σχολείο ζωής, συλλογικότητας και κοινού αγώνα, μια εμπειρία που σημάδεψε όσους πέρασαν από εκεί και που σήμερα θυμούνται με συγκίνηση τον γραμματέα τους.
Στη συνέχεια πέρασε από διάφορες θέσεις, με σημαντική παρουσία στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, στη Βουλή και φυσικά στο ίδιο του το κόμμα. Πάντα με συνέπεια, προσήλωση σε αρχές αλλά και μια προσήνεια που εξηγεί και τον σεβασμό με τον οποίο τον αντιμετώπισαν όσοι βρέθηκαν σε άλλους χώρους, ξεκινώντας από τους συντρόφους του που έκαναν άλλες επιλογές.
Σε όλα αυτά διέθετε μια ιδεολογική συνέπεια που δεν απέπνεε φανατισμό νεοφώτιστου ή καιροσκόπου, αλλά ώριμη απόφαση που είχε παρθεί καιρό πριν και είχε γίνει υπαρξιακή συνθήκη. Μαζί με τη χαρακτηριστική σεμνότητα και την απουσία οποιασδήποτε έπαρσης ή εμμονής στο εγώ, ακριβώς γιατί την ιστορία τη φτιάχνουν τα μεγάλα εμείς. Και με την πειθαρχία που φέρνει η βαθύτερη επίγνωση ότι κανείς πρέπει να εμπιστεύεται τη συλλογική σοφία ενός πολιτικού οργανισμού.
Όλα αυτά ίσως μοιάζουν ξένα και ανοίκεια σε μια εποχή όπου η επαγγελματική πολιτική έχει ταυτιστεί με τις ατομικές στρατηγικές, την προβολή, τον κυνισμό, τις παρασκηνιακές διεργασίες, την αντιμετώπιση της εξουσίας ως αυτοσκοπού και τη διαρκή συναλλαγή με την πολιτική και κοινωνική εξουσία. Μια εποχή όπου έννοιες όπως ιδεολογική στράτευση, πολιτικές αξίες και ηθική αντιμετωπίζονται, στην καλύτερη περίπτωση, ως αναπόφευκτες σάλτσες στις πολιτικές ομιλίες.
Κι όμως, αν το σκεφτούμε καλύτερα, ένας λόγος που οι πολίτες απομακρύνονται από την πολιτική είναι ακριβώς επειδή βλέπουν την πολιτική να μεταλλάσσεται σε μια τέτοια διαρκή συναλλαγή. Και αν υπήρχε τρόπος να τη δουν ξανά με ενδιαφέρον, θα ήταν να δουν ανθρώπους που στρατεύονται σε αρχές και αξίες, που στρατεύονται σε συλλογικά οράματα, που δεν έχουν εμμονή με την ατομική προβολή και που από την πολιτική εισπράττουν κόστος και όχι όφελος.
Άλλες οι εποχές, άλλες οι διαδρομές και άλλα τα οράματα που οδήγησαν ανθρώπους σαν τον Σπύρο Χαλβατζή στις επιλογές τους. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει ανάγκη για μια πολιτική και μια σχέση με την πολιτική που να πατάει σε αρχές, αξίες και ιδανικά, που να θέλει να αλλάξει τον κόσμο και να θεωρεί τη στράτευση όχι χαμένο χρόνο, αλλά πραγματική πολιτική αρετή.
Και ο Σπύρος Χαλβατζής, με το παράδειγμα, τη στάση, την ανιδιοτέλεια, το ήθος, τη σεμνότητα και την προσήλωση στα ιδανικά του, αυτή την πολιτική αρετή δίδαξε.
