Σε μια λεπτή ισορροπία μεταξύ κοινωνικών πιέσεων και δημοσιονομικών περιορισμών κινείται η κυβέρνηση, καθώς επανέρχεται στο προσκήνιο το ενδεχόμενο μείωσης έμμεσων φόρων – αλλά μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Παρά τις έντονες πιέσεις από την αντιπολίτευση και την αγορά για άμεσες παρεμβάσεις στις τιμές, το Μέγαρο Μαξίμου εξακολουθεί να απορρίπτει τα οριζόντια μέτρα, επιμένοντας στη λογική της «στοχευμένης στήριξης». Η μέχρι τώρα στρατηγική, με παρεμβάσεις όπως το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους σε καύσιμα και βασικά αγαθά, δεν έχει πείσει ως προς την αποτελεσματικότητά της, επαναφέροντας τη συζήτηση για τη φορολογία.
Το «παράθυρο» για μείωση φόρων – αλλά με ευρωπαϊκή έγκριση
Για πρώτη φορά, ωστόσο, διαφαίνεται μια –έστω περιορισμένη– μετατόπιση. Η κυβέρνηση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο παρέμβασης σε έμμεσους φόρους, όπως ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στα καύσιμα, χωρίς όμως να αλλάζει τη βασική της γραμμή.
Το κρίσιμο στοιχείο; Η απόφαση δεν θα είναι εθνική, αλλά ευρωπαϊκή.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε σαφώς τον όρο: μια τέτοια κίνηση μπορεί να εξεταστεί μόνο εάν υπάρξει κοινή ευρωπαϊκή απόφαση που θα επιτρέπει «ρήτρα διαφυγής». Δηλαδή, τη δυνατότητα μείωσης φόρων χωρίς να επιβαρύνονται οι δημοσιονομικοί στόχοι των κρατών-μελών.
Με άλλα λόγια, χωρίς ευρωπαϊκή «ομπρέλα», δεν υπάρχει περιθώριο για εθνικές φοροελαφρύνσεις.
Βρυξέλλες και ενεργειακή κρίση στο επίκεντρο
Το ζήτημα αναμένεται να βρεθεί στο τραπέζι των Ευρωπαίων ηγετών, καθώς η ενεργειακή αστάθεια –με φόντο τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή– πιέζει ολοένα και περισσότερο τις οικονομίες.
Η Αθήνα προσέρχεται στις συζητήσεις ζητώντας έναν κοινό μηχανισμό αντίδρασης, ικανό να ενεργοποιηθεί άμεσα εάν οι τιμές ενέργειας παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα. Το σενάριο αυτό περιλαμβάνει τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μεσοπρόθεσμα μέτρα, με στόχο την προστασία των καταναλωτών σε ευρωπαϊκή κλίμακα.
Σταθερή επιλογή: Στήριξη μόνο στους πιο αδύναμους
Μέχρι να ξεκαθαρίσει το ευρωπαϊκό τοπίο, η κυβέρνηση δεν αλλάζει κατεύθυνση: απορρίπτει τα γενικευμένα μέτρα και επιλέγει παρεμβάσεις με κοινωνικά κριτήρια.
Το επιχείρημα είναι σαφές: δεν υπάρχει λόγος να επιβαρυνθεί ο προϋπολογισμός για να ωφεληθούν και όσοι μπορούν να ανταπεξέλθουν στις αυξήσεις. Αντίθετα, προτεραιότητα δίνεται σε στοχευμένες ενισχύσεις προς τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά, αξιοποιώντας τα ήδη υπάρχοντα εργαλεία.
Το πολιτικό δίλημμα που έρχεται
Η συζήτηση για τους έμμεσους φόρους δεν έχει κλείσει – αντίθετα, μόλις ανοίγει. Και το βασικό ερώτημα παραμένει:
Θα κινηθεί η Ευρώπη συντονισμένα ή κάθε χώρα θα συνεχίσει να διαχειρίζεται μόνη της την πίεση των τιμών;
Μέχρι τότε, η κυβέρνηση κρατά «κλειδωμένη» τη φορολογική της πολιτική, αφήνοντας μόνο ένα μικρό –και αυστηρά υπό όρους– παράθυρο αλλαγών.
