Πανευρωπαϊκή άμυνα ζήτησε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας από τις Βρυξέλλες, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη έχει καθυστερήσει και πρέπει να κινηθεί «πάρα πολύ γρήγορα». Τόνισε επίσης ότι οι προκλήσεις του αύριο είναι «ασύλληπτες» και έθεσε ως στόχο τη δημιουργία ευρωπαϊκών υποδομών και δυνατοτήτων που θα προστατεύονται σε περίπτωση κρίσης.
Ο υπουργός μίλησε στο περιθώριο συζήτησης με θέμα τη Στρατιωτική Κινητικότητα, σήμερα, Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου 2026, στις Βρυξέλλες, στο πλαίσιο της εκδήλωσης Connecting Europe Days – Europe’s Mobility and Transport Flagship Event.
Απαντώντας σε ερώτηση για το αν η Ευρώπη βρίσκεται στο επίπεδο που απαιτείται ως προς τη στρατιωτική κινητικότητα και την άμυνα, ο Νίκος Δένδιας ευχαρίστησε αρχικά τον Έλληνα Επίτροπο Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολο Τζιτζικώστα, και τον Επίτροπο για την Άμυνα και το Διάστημα, Andrius Kubilius, για την πρωτοβουλία. Στη συνέχεια έκανε μια σύντομη ιστορική αναδρομή, λέγοντας ότι τη δεκαετία του 1980 η Ευρώπη θεωρούσε πως την άμυνά της θα την αναλάμβανε το ΝΑΤΟ και, στην πράξη, οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, όπως πρόσθεσε, επικράτησε η αντίληψη του «τέλους της Ιστορίας» και η πεποίθηση ότι η Ευρώπη δεν χρειαζόταν να υπερασπιστεί τον εαυτό της.
Ο κ. Δένδιας σημείωσε ότι η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία λειτούργησε ως «σήμα συναγερμού» και επανέφερε την Ευρώπη στην πραγματικότητα. Η νέα κατάσταση, είπε, επιβάλλει την υπεράσπιση του ευρωπαϊκού χώρου, κάτι που δεν μπορεί να γίνει χωρίς τη δυνατότητα ταχείας μετακίνησης δυνάμεων και μέσων.
Συνδέοντας τη στρατιωτική κινητικότητα με την ιστορική εμπειρία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ο υπουργός ανέφερε ότι η γρήγορη μετακίνηση των λεγεώνων στηριζόταν στο εκτεταμένο οδικό δίκτυο. Σήμερα, όπως είπε, η Ευρωπαϊκή Ένωση, με πληθυσμό πολλαπλάσιο και οικονομία σχεδόν 20 τρισ. ευρώ, διαθέτει λιγότερα χιλιόμετρα σιδηροδρομικών γραμμών από τα χιλιόμετρα δρόμων που διέθεταν οι Ρωμαίοι.
Η Ευρώπη, σύμφωνα με τον Νίκο Δένδια, επιχειρεί τώρα να καλύψει αυτό το κενό, με την προσέγγιση να πρέπει να καλύπτει «το σύνολο των απειλών, σε εύρος 360 μοιρών».
Η στρατιωτική κινητικότητα, τόνισε, δεν αφορά μόνο τη σημερινή απειλή από τη Ρωσία αλλά και τις προκλήσεις του μέλλοντος, ενώ προειδοποίησε ότι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας θα έχει κόστος, το οποίο χαρακτήρισε αναγκαίο.
«Πράττουμε το σωστό. Έχουμε καθυστερήσει, άρα πρέπει να κινηθούμε πάρα πολύ γρήγορα», είπε χαρακτηριστικά.
Σε ερώτηση για το αν υπάρχει επαρκής ευρωπαϊκός συντονισμός ώστε να καλυφθεί το χαμένο έδαφος στις υποδομές στρατιωτικής κινητικότητας, ο κ. Δένδιας απάντησε ότι γίνεται σημαντική δουλειά, αλλά όχι χωρίς προϋποθέσεις. Παράλληλα, αναγνώρισε τις προσπάθειες των δύο Επιτρόπων και στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη να συνυπολογίζεται η άμυνα των υποδομών που δημιουργούνται.
Το κρίσιμο ερώτημα, σύμφωνα με τον υπουργό, είναι ποιος θα είναι υπεύθυνος για την υπεράσπιση των πανευρωπαϊκών υποδομών, εκτιμώντας ότι η συνεργασία είναι ήδη σημαντική, αλλά πρέπει να προχωρήσει περαιτέρω, με δομές που θα ανταποκρίνονται στις σημερινές ανάγκες.
Παράλληλα, απέρριψε την άποψη ότι μια ισχυρότερη ευρωπαϊκή αμυντική δομή θα λειτουργούσε ανταγωνιστικά προς το ΝΑΤΟ. Αντιθέτως, υποστήριξε ότι θα πρέπει να λειτουργεί συμπληρωματικά προς το ΝΑΤΟ, το οποίο, όπως είπε, πρέπει να παραμείνει στην Ευρώπη και να συμμετέχει στην κοινή άμυνα.
Σε αυτό το πλαίσιο, τάχθηκε υπέρ της ενίσχυσης της Στρατιωτικής Επιτροπής και του έργου της, καθώς και της περαιτέρω ενδυνάμωσης των πρωτοβουλιών των δύο Επιτρόπων.
Κληθείς να διευκρινίσει αν τάσσεται υπέρ της δημιουργίας νέων ευρωπαϊκών δομών, ο υπουργός ξεκαθάρισε ότι δεν εισηγείται νέες δομές, αλλά την ενίσχυση των υφιστάμενων. Ειδικότερα, μίλησε για τη μετεξέλιξη της Στρατιωτικής Επιτροπής σε θεσμό με «μεγαλύτερες δυνατότητες και περισσότερες δυνάμεις».
Ερωτηθείς αν η Ευρώπη βρίσκεται στο επιθυμητό επίπεδο ως προς την άμυνα των υποδομών της, ο κ. Δένδιας ήταν κατηγορηματικός: «Όχι, δεν βρισκόμαστε εκεί που θα έπρεπε. Αντιθέτως, απέχουμε πολύ».
Σε αυτό το πλαίσιο, πρότεινε να αξιοποιηθεί η Ελλάδα ως παράδειγμα για την ανάπτυξη των ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων, καθώς, όπως υπογράμμισε, η χώρα αντιμετωπίζει ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον ασφαλείας. Όπως ανέφερε, η απειλή δεν περιορίζεται στη Ρωσία και στον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά αφορά συνολικά τη γειτονιά της Ευρώπης.
«Η Ελλάδα έχει τη γειτονική μας Τουρκία, η οποία συνιστά απειλή για εμάς», είπε ο κ. Δένδιας, προσθέτοντας ότι «το Ιράν βρίσκεται πολύ πιο κοντά μας. Το Σαχέλ, που σήμερα αποτελεί καταφύγιο τρομοκρατών, βρίσκεται πολύ πιο κοντά μας. Η Λιβύη, ένα αποτυχημένο κράτος, βρίσκεται πολύ πιο κοντά μας. Η Συρία ήταν, μέχρι πολύ πρόσφατα, ένα αποτυχημένο κράτος και δεν γνωρίζουμε ποια θα είναι η πορεία της. Ο Λίβανος βρίσκεται, επίσης, πολύ κοντά».
Με βάση αυτή την εικόνα, ο υπουργός περιέγραψε την περιοχή ως «μια εξαιρετικά δύσκολη γειτονιά» και παρουσίασε το ελληνικό σχέδιο «Ασπίδα του Αχιλλέα», ένα σύστημα συνολικής άμυνας που καλύπτει, όπως εξήγησε, πέντε επίπεδα: την ξηρά, τη θάλασσα, τον αέρα, τον κυβερνοχώρο και το Διάστημα.
Ο κ. Δένδιας υποστήριξε ότι αυτή η λογική πρέπει να αποκτήσει πανευρωπαϊκή διάσταση. Έθεσε, μάλιστα, το ερώτημα ποιος θα μπορούσε να αντιμετωπίσει μια βαλλιστική απειλή εναντίον μιας μικρής ευρωπαϊκής χώρας, όπως η Κύπρος, αν το συγκεκριμένο κράτος δεν διαθέτει μόνο του τις απαιτούμενες αντιβαλλιστικές δυνατότητες.
«Πρέπει να το κάνουμε σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος», τόνισε.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι οι προκλήσεις του αύριο μπορεί να είναι ακόμη πιο σύνθετες, καθώς δυνατότητες που σήμερα διαθέτουν μόνο ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις ενδέχεται, μέσω της τεχνητής νοημοσύνης, να περάσουν στα χέρια τρομοκρατικών οργανώσεων και μη κρατικών δρώντων.
Για τον λόγο αυτό, υποστήριξε ότι η προστασία του ευρωπαϊκού εγχειρήματος απαιτεί «μια ολιστική προσέγγιση» και δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί από κάθε χώρα ξεχωριστά. Η συνολική του πρόταση, όπως ανέφερε, υπερβαίνει την ενίσχυση της Στρατιωτικής Επιτροπής της ΕΕ και φτάνει έως τη δημιουργία μιας «πανευρωπαϊκής άμυνας».
«Έτσι οραματίζομαι την Ευρώπη του μέλλοντος», είπε, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα ότι μια τέτοια εξέλιξη δεν μπορεί να γίνει άμεσα και θα έχει σημαντικό κόστος. Εκτίμησε, ωστόσο, ότι πρόκειται για μια συνεκτική ιδέα που θα μπορούσε να υιοθετηθεί από τις νεότερες γενιές της Ευρώπης.
Περνώντας στην ελληνική του ιδιότητα, ο κ. Δένδιας διευκρίνισε ότι, ως υπουργός Άμυνας ενός ευρωπαϊκού κράτους, δεν μπορεί να μιλά εξ ονόματος ευρωπαϊκού θεσμού. Πρότεινε, όμως, να αξιοποιηθεί η Ελλάδα ως παράδειγμα για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής στρατιωτικής κινητικότητας και ανθεκτικότητας.
Όπως ανέφερε, η Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει ως χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς βρίσκεται κοντά στην κύρια σημερινή ευρωπαϊκή αμυντική πρόκληση, τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Στο πλαίσιο αυτό, υπογράμμισε τη στρατηγική σημασία της Αλεξανδρούπολης, την οποία χαρακτήρισε «το πλησιέστερο λιμάνι στο μέτωπο της Ουκρανίας».
Η ενίσχυση της ανθεκτικότητας και των σχετικών δυνατοτήτων στην Ελλάδα, αλλά και κατά μήκος του διαδρόμου που συνδέει τη χώρα με τον Βορρά μέσω Βουλγαρίας, Ρουμανίας και Μολδαβίας, θα μπορούσε, σύμφωνα με τον υπουργό, να δείξει πώς η Ευρώπη μπορεί ταυτόχρονα να αναπτύσσει διασυνδέσεις και διαδρόμους και να εξασφαλίζει την προστασία τους.
Κλείνοντας, ο κ. Δένδιας ευχαρίστησε τους Επιτρόπους Τζιτζικώστα και Κουμπίλιους για την κατανόηση της ανάγκης και τη στήριξη της σχετικής προσπάθειας.
Σημειώνεται ότι οι εργασίες της εκδήλωσης άνοιξαν με χαιρετισμούς της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και του Ευρωπαίου Επιτρόπου Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολου Τζιτζικώστα.
Στη συζήτηση συμμετείχαν, επίσης, ο Ευρωπαίος Επίτροπος για την Άμυνα και το Διάστημα, Andrius Kubilius, ο Αναπληρωτής Πρωθυπουργός, Υπουργός Άμυνας και εκτελών χρέη Υπουργού Μεταφορών και Υποδομών της Ρουμανίας, Radu-Dinel Miruta και ο Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αρμόδιος για τη Στρατιωτική Κινητικότητα, Roberts Zile.
