Οι εικόνες από τη Θέουτα έγιναν μέσα σε λίγες ώρες πεδίο ιδεολογικής σύγκρουσης, καθώς από τον Ντόναλντ Τραμπ και τη Τζόρτζια Μελόνι μέχρι τον Άδωνι Γεωργιάδη και τον Θάνο Πλεύρη στην Ελλάδα, το μήνυμα ήταν σχεδόν ίδιο.
Σύμφωνα με το αφήγημα της Δεξιάς, τα ισπανικά σύνορα δείχνουν ότι οι πολιτικές της Αριστεράς και της Κεντροαριστεράς απέτυχαν και πως μόνο η αυστηρή αποτροπή μπορεί να προστατεύσει τις κοινωνίες.
Η ειρωνεία είναι ότι όσοι μίλησαν γρήγορα για «εισβολή» στην Ευρώπη, παρέλειψαν δύο κρίσιμα στοιχεία της ιστορίας: πρώτον, οι νεκροί είχαν φτάσει τους 57 έως τη στιγμή που γράφονταν αυτές οι γραμμές. Με απλά λόγια, 57 άνθρωποι πνίγηκαν αναζητώντας μια καλύτερη τύχη, καθώς κανείς δεν επιχειρεί να περάσει κολυμπώντας ένα τέτοιο εμπόδιο αν δεν είναι πραγματικά απελπισμένος.
Το δεύτερο στοιχείο αφορά τη δυνατότητα αποτροπής των ισπανικών αρχών. Με βάση τα έως τώρα δεδομένα, η συντριπτική πλειονότητα όσων θέλησαν να περάσουν από το Μαρόκο σε ευρωπαϊκό έδαφος επέστρεψαν ήδη εκεί από όπου ξεκίνησαν. Με άλλα λόγια, η Ισπανία δεν αποδείχθηκε ξέφραγο αμπέλι, όπως θέλησαν να την παρουσιάσουν αρκετοί, με πρώτο και καλύτερο τον Άδωνι Γεωργιάδη.
Η ανάρτηση του Άδωνι Γεωργιάδη στο Χ είναι χαρακτηριστική: «Θυμίζω, αποθέωναν την πολιτική του Ισπανού Πρωθυπουργού στο Μεταναστευτικό», έγραψε, επιχειρώντας να συνδέσει την κρίση στη Θέουτα με την απόφαση του Πέδρο Σάντσεθ να νομιμοποιήσει πριν από λίγο καιρό κάποιες χιλιάδες μεταναστών.
Το οξύμωρο είναι ότι τα λέει αυτά κάποιος που ως υπουργός Εργασίας του ελληνικού κράτους, τον Δεκέμβριο του 2023, υπερασπίστηκε την τροπολογία η οποία έδινε τη δυνατότητα σε παράτυπους μετανάστες που βρίσκονταν ήδη στην Ελλάδα, εργάζονταν και πληρούσαν συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να λάβουν άδεια διαμονής και εργασίας για τρία χρόνια.
Παράλληλα, είχε μιλήσει για την ανάγκη να καλυφθούν τα κενά στην αγορά εργασίας, ειδικά στον πρωτογενή τομέα. Ο ίδιος είχε αναφερθεί και σε διακρατικές συμφωνίες με χώρες όπως η Γεωργία, η Μολδαβία και η Ινδία για την έλευση εργατών γης.
Η Ισπανία, στην πράξη, δεν έκανε κάτι περισσότερο από όσα είχε υποστηρίξει τότε ο κ. Γεωργιάδης. Αναγνωρίζοντας το πρόβλημα εργατικού δυναμικού, κυρίως στον πρωτογενή αγροτικό και τουριστικό τομέα, προχώρησε στη νομιμοποίηση μεταναστών ώστε να στηρίξουν την οικονομία της.
Αντίστοιχα προβλήματα αντιμετωπίζει και η Ελλάδα, μάλιστα σε μεγαλύτερο βαθμό, καθώς οι αμοιβές εργασίας σε χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία ήταν υψηλότερες από τις δικές μας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα πολλοί αλλοδαποί εργάτες γης να προτιμούν αυτές τις χώρες και όχι την Ελλάδα.
Για τον κ. Γεωργιάδη, αλλά και για τη δεξιά-ακροδεξιά ιδεολογία, οι μετανάστες εμφανίζονται ως πρόβλημα όταν μιλάμε για σύνορα, αλλά ως λύση όταν μιλάμε για τα χωράφια, τον τουρισμό και συνολικά την αγορά εργασίας.
Όπως φαίνεται, εδώ περισσεύει η υποκρισία. Πέρα από αυτήν, είναι τουλάχιστον λαϊκισμός η εργαλειοποίηση ενός τόσο σοβαρού ζητήματος με διεθνή χαρακτηριστικά, στο δίλημμα «ασφάλεια ή χάος», όπου η Δεξιά εμφανίζεται ως η μόνη υπερασπιστής της τάξης και η Αριστερά-Κεντροαριστερά ως δύναμη ανίκανη να διαχειριστεί την πραγματικότητα.
Το επιχείρημα που ακολουθεί η δεξιά πλευρά περιλαμβάνει και το αίσθημα της απειλής: «Για να ξέρουμε τι θα πάθουμε και εδώ εάν ποτέ γυρίσουν στην εξουσία», προειδοποίησε ο Άδωνις Γεωργιάδης, ενώ παρόμοιο σχόλιο έκανε και ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, λέγοντας σε συνέντευξή του στο Fox ότι οι ίδιες εικόνες θα επαναληφθούν σε τρία χρόνια στις ΗΠΑ, εάν κερδίσουν τις εκλογές οι Δημοκρατικοί.
Και βέβαια, ο Αμερικανός πρόεδρος έσπευσε να σημειώσει πως όσα συμβαίνουν στην Ισπανία είναι αποτέλεσμα πολιτικών που ο ίδιος χαρακτήρισε αριστερές ή παγκοσμιοποιητικές.
Η σύμπτωση των δύο παρεμβάσεων δεν είναι τυχαία. Παρά τις διαφορετικές συνθήκες σε Ελλάδα και Ηνωμένες Πολιτείες, η βασική πολιτική γραμμή είναι κοινή: το μεταναστευτικό αποτελεί το πεδίο όπου η Δεξιά επιχειρεί να εμφανιστεί ως η δύναμη της τάξης, της ασφάλειας και της προστασίας της εθνικής κυριαρχίας.
Και βέβαια, μόνο τυχαίο δεν είναι το γεγονός, ειδικά για την περίπτωση της Ελλάδας που βρίσκεται σε προεκλογική περίοδο, ότι ο κ. Γεωργιάδης επιχειρεί με τέτοιες τοποθετήσεις να προσελκύσει και πιο συντηρητικό κοινό -έως ακραίο- το οποίο ενδεχομένως στην κάλπη να προτιμήσει το κόμμα Σαμαρά, τη Λατινοπούλου ή τον Κυριάκο Βελόπουλο.
Το πρόβλημα με το δεξιό αφήγημα είναι ότι επιλέγει μόνο ένα κομμάτι της πραγματικότητας. Οι κυβερνήσεις που υιοθετούν σκληρή ρητορική για τα σύνορα συχνά αποφεύγουν να απαντήσουν σε δύσκολα ερωτήματα: ποιος θα εργάζεται σε οικονομίες που γερνούν δημογραφικά, ποιος θα καλύψει ανάγκες σε τομείς όπου υπάρχει έλλειψη εργατικών χεριών, πώς θα αντιμετωπιστούν οι πραγματικές αιτίες που οδηγούν εκατομμύρια ανθρώπους στη μετακίνηση πληθυσμών.
Επιπλέον, την ώρα που η παγκόσμια Δεξιά-Ακροδεξιά μιλά για πρόβλημα, οι οικονομίες της Ευρώπης δείχνουν ότι σε μεγάλο βαθμό χρειάζονται τους μετανάστες εργαζόμενους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταγράψει ότι η μετανάστευση συνέβαλε σημαντικά στην αύξηση της απασχόλησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην κάλυψη ελλείψεων εργατικού δυναμικού, σε μια περίοδο δημογραφικής γήρανσης και μείωσης του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας, ειδικά μετά την πανδημία.
Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει επίσης ότι οι μετανάστες αποτελούν σημαντικό τμήμα του εργατικού δυναμικού στις ανεπτυγμένες οικονομίες και ότι η συμβολή τους αφορά όχι μόνο την απασχόληση, αλλά και τη φορολογία, την επιχειρηματικότητα και την κάλυψη αναγκών σε κρίσιμους κλάδους.
Εν κατακλείδι, είναι γνωστό ότι κανένα κράτος δεν έχει λύσει το μεταναστευτικό απλώς υψώνοντας φράχτες ή ενισχύοντας την αποτροπή. Οι μεταναστευτικές ροές δεν είναι ένα φυσικό φαινόμενο που σταματά στα σύνορα, αλλά αποτέλεσμα πολέμων, φτώχειας, πολιτικής αστάθειας και διεθνών ανισορροπιών.
Αυτό όμως δημιουργεί μια επικίνδυνη απλοποίηση. Γιατί μια δημοκρατική πολιτεία δεν κρίνεται μόνο από το πόσο αποτελεσματικά εμποδίζει την είσοδο ανθρώπων, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζει το διεθνές δίκαιο, προστατεύει τα δικαιώματα και αναζητά βιώσιμες λύσεις.
