Στην Επιτροπή της Βουλής ξεκίνησε η συζήτηση για το νομοσχέδιο του υπουργείου Εσωτερικών σχετικά με το βαθμολόγιο, τις προαγωγές και την επιλογή προϊσταμένων στο Δημόσιο, με τον Θεόδωρο Λιβάνιο να μιλά για μίγμα κριτηρίων αξιολόγησης που θα οδηγήσει στη διαφανή επιλογή των καταλληλότερων στελεχών. Το σχέδιο νόμου προβλέπει επίσης αναδιοργάνωση και εκσυγχρονισμό του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης, καθώς και άλλες ρυθμίσεις.
Ο κ. Λιβάνιος ανέφερε ότι το νομοσχέδιο έρχεται να δώσει απάντηση σε δύο υπαρκτά ζητήματα: αφενός στην απουσία διεξαγωγής κρίσεων προϊσταμένων στο Δημόσιο και αφετέρου στον τρόπο με τον οποίο πρέπει να γίνονται.
Ο υπουργός τόνισε ότι ο ρόλος του προϊσταμένου στο Δημόσιο είναι κρίσιμος, επειδή πρέπει να λειτουργεί ως μοχλός για την καλή λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών. Επισήμανε πως τα τυπικά προσόντα, όπως οι ακαδημαϊκές σπουδές και ο χρόνος εμπειρίας, είναι αντικειμενικά κριτήρια, όχι όμως και ευθέως αξιοκρατικά, και πρόσθεσε ότι ο προϊστάμενος πρέπει να διαθέτει και άλλες προϋποθέσεις, όπως σεβασμό προς τον πολίτη, συνεργατικότητα και ανάληψη πρωτοβουλιών.
Με το νομοσχέδιο, είπε ο κ. Λιβάνιος, επιχειρείται να βρεθεί η βέλτιστη ισορροπία μεταξύ τριών κατηγοριών κριτηρίων: των τυπικών προσόντων, της εργασιακής εμπειρίας και ιδίως της εμπειρίας σε θέσεις ευθύνης, αλλά και των ουσιαστικών δεξιοτήτων του υποψηφίου. Όπως σημείωσε, όλα αυτά πρέπει να ανιχνεύονται με αντικειμενικό τρόπο και με διαδικασίες που ακολουθούνται διεθνώς.
Ειδικότερα, ανέφερε ότι δημιουργείται Μητρώο στο οποίο θα εγγράφεται όποιος θέλει να γίνει προϊστάμενος. Στη συνέχεια θα υποβάλλεται στη γραπτή δοκιμασία που διεξάγει το ΑΣΕΠ και αμέσως μετά θα γίνεται η μοριοδότηση όλων των υπόλοιπων προσόντων του. Κατά τον υπουργό, αυτή η διαδικασία δημιουργεί ένα σύστημα με αρχή, μέση και τέλος, με ελέγξιμα βήματα από όλους.
Ο κ. Λιβάνιος απέδωσε το γεγονός ότι για χρόνια δεν προχώρησαν οι κρίσεις στο Δημόσιο στην, όπως είπε, υπερβολικά χρονοβόρα διαδικασία που ίσχυε. Εξήγησε ότι μέχρι να ολοκληρωθούν οι κρίσεις των γενικών διευθυντών για να ξεκινήσουν εκείνες των διευθυντών, έληγε η θητεία των πρώτων και η διαδικασία άρχιζε ξανά από την αρχή. Παράλληλα, πρόσθεσε, υπήρχε ατέρμονη συλλογή αξιολογήσεων, πιστοποιήσεων, πτυχίων και επαναμοριοδοτήσεων. Πλέον, όπως είπε, οι κρίσεις περνούν κεντρικά και βγαίνουν από την αρμοδιότητα των εκάστοτε διοικήσεων των οργανισμών.
Για τις διατάξεις που αφορούν τον εκσυγχρονισμό του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης, ο υπουργός σημείωσε ότι πρέπει να εκπαιδεύει τα στελέχη του Δημοσίου όχι τυπικά, αλλά με βάση τις νέες εξελίξεις και τις προκλήσεις του μέλλοντος. Πρόσθεσε ότι η εισαγωγή στο ΕΚΔΔΑ θα γίνεται μέσω διαγωνισμού του ΑΣΕΠ.
Ο υπουργός ανέφερε ακόμη ότι με άλλη διάταξη του νομοσχεδίου αποσαφηνίζεται τι θα ισχύει με τις καταβολές των μηνιαίων εξόδων παράστασης των προέδρων των δημοτικών κοινοτήτων, ώστε να μην υπάρχει ζήτημα ερμηνείας. Τέλος, μίλησε για τη δυνατότητα που θεσπίζεται για τη διευκόλυνση της προσβασιμότητας των Ατόμων με Αναπηρία ή με κινητικά προβλήματα στα εκλογικά τμήματα κατά τη διεξαγωγή των εκλογών.
Απευθυνόμενος στα κόμματα της Αντιπολίτευσης, δήλωσε ανοικτός να συζητήσει κάθε πρόταση για την καλύτερη αξιολόγηση και τον τρόπο επιλογής των προϊσταμένων, ζητώντας η συζήτηση να μη μείνει μόνο σε γενικές αναφορές και διακηρύξεις.
Στη συνέχεια παρουσιάστηκαν οι θέσεις των κομμάτων της Αντιπολίτευσης.
Ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ- ΚΙΝΑΛ Παύλος Χρηστίδης υποστήριξε ότι η ΝΔ νομοθετεί παράθυρα αδιαφάνειας και αναξιοκρατίας στο Δημόσιο. Χαρακτήρισε το σχέδιο νόμου ως κείμενο που αλλάζει τη βαθμολογική διάρθρωση και το σύστημα βαθμολογικών προαγωγών των δημοσίων υπαλλήλων, ανατρέποντας εκ βάθρων τη διαδικασία επιλογής προϊσταμένων οργανικών μονάδων. Είπε ακόμη ότι οι μεταβατικές διατάξεις για την ένταξη στο Μητρώο των υποψηφίων έχουν αντιφάσεις και δημιουργούν αποκλεισμούς, ενώ διαφώνησε με τη μικρή βαρύτητα που δίνεται στα τυπικά προσόντα στο νέο σύστημα μοριοδότησης. Επίσης, διαφώνησε με τον ενιαίο τρόπο υπολογισμού του χρόνου ευθύνης, είτε αυτή προέκυψε από κανονική διαδικασία αξιολόγησης είτε από αναπλήρωση προϊσταμένου. Ο κ. Χρηστίδης επισήμανε ακόμη ότι δεν κατοχυρώνεται ρητά η επιλογή του πρώτου της κατάταξης, καθώς η τελική τοποθέτηση παραμένει θέμα διακριτικής ευχέρειας της διοίκησης. Πρόσθεσε ότι η πρώτη πρόσκληση του ΑΣΕΠ για τη διεξαγωγή της εξέτασης πρέπει να εκδοθεί μέσα στο 2027, χωρίς όμως να προσδιορίζεται ο μήνας, ενώ για το ΕΚΔΔΑ ανέφερε ότι προβλέπεται η έκδοση περίπου 35 εξουσιοδοτικών διατάξεων, με αποτέλεσμα η Βουλή να καλείται να ψηφίσει ένα πλαίσιο του οποίου το πραγματικό περιεχόμενο θα καθοριστεί αργότερα. Διαφώνησε επίσης με την πρόβλεψη η προφορική εξέταση να έχει υψηλό συντελεστή 34% και σημείωσε ότι στο νομοσχέδιο περιλαμβάνονται και στοχευμένες διατάξεις που δεν συνδέονται με το κύριο αντικείμενό του.
Ο ειδικός αγορητής του ΚΚΕ Γιάννης Δελής δήλωσε αντίθετος με το νομοσχέδιο και κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι κάνει ακόμα πιο ασφυκτικό το πλαίσιο για τους δημόσιους υπαλλήλους, ώστε να υπηρετούν τις απαιτήσεις του κεφαλαίου. Υποστήριξε ότι το σχέδιο νόμου συνεχίζει το τελευταίο αυταρχικότερο πειθαρχικό δίκαιο και συνδέει ακόμη περισσότερο την υπηρεσιακή και μισθολογική εξέλιξη των δημοσίων υπαλλήλων με την αξιολόγηση, αξιοποιώντας το νομοθετικό οπλοστάσιο που κληρονόμησαν και διαμόρφωσαν όλες οι προηγούμενες κυβερνήσεις, οι παλιότερες της ΝΔ, του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ. Για το ΕΚΔΔΑ είπε ότι οι ρυθμίσεις επιχειρούν εκτεταμένη αναδιάρθρωση, με στόχο να γίνει πιο αποτελεσματικό στις απαιτήσεις του κεφαλαίου, στο πλαίσιο του αστικού κράτους που είναι εχθρικό για τις λαϊκές ανάγκες. Πρόσθεσε ότι στο σχέδιο νόμου έχει ενταχθεί και μια πανσπερμία ετερόκλητων ρυθμίσεων, περίπου 40 άρθρων, που αφορούν από το πειθαρχικό σύστημα των δημοσίων υπαλλήλων και τις υπηρεσιακές μεταβολές και προσλήψεις στο Δημόσιο μέχρι νέες τροποποιήσεις στον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης και παρεμβάσεις στην εκλογική νομοθεσία. Κατά τον ίδιο, η κυβέρνηση χτίζει το υπόβαθρο για στελέχη της δημόσιας διοίκησης που θα αποδέχονται όλους τους αντιλαϊκούς σχεδιασμούς του κράτους, όπως την επιχειρηματική λειτουργία των νοσοκομείων, την υποταγή του σχολείου στις ανάγκες της αγοράς και των χορηγών και το συνολικό πλαίσιο της εφαρμοζόμενης πολιτικής.
Ο ειδικός αγορητής της Ελληνικής Λύσης Βασίλης Γραμμένος ανέφερε ότι το νομοσχέδιο φέρει βαρύγδουπο τίτλο και υποστήριξε πως η διοικητική εξέλιξη δεν μπορεί να συνδέεται άμεσα ή έμμεσα με την εύνοια της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας, γιατί τότε δεν οικοδομούνται θεσμοί, αλλά εξαρτήσεις. Για το Μητρώο υποψηφίων είπε ότι μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμο και να βοηθήσει στην οργάνωση και αξιοποίηση στελεχών. Τόνισε, όμως, ότι όταν η εγγραφή, η παραμονή ή η διαγραφή από ένα τέτοιο Μητρώο αποκτούν κρίσιμη σημασία για την υπηρεσιακή εξέλιξη, χρειάζονται απόλυτα σαφείς εγγυήσεις, αντικειμενικά κριτήρια και πραγματικό δικαίωμα προσφυγής, διαφορετικά υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθεί μια κλειστή ομάδα στελεχών, ένα νέο διοικητικό club μέσα στον δημόσιο τομέα, από το οποίο άλλοι θα εισέρχονται εύκολα και άλλοι θα αποκλείονται. Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην αξιοκρατία και στη διαφάνεια.
Ο ειδικός αγορητής του ΣΥΡΙΖΑ Θεόφιλος Ξανθόπουλος άσκησε κριτική στην κυβέρνηση επειδή δεν εφάρμοσε μέχρι σήμερα τις διατάξεις του Ν. 4764 για τις προαγωγές. Είπε ότι το σχέδιο νόμου επαναλαμβάνει μοτίβα για την αναβάθμιση της δημόσιας διοίκησης, τη μέγιστη δυνατή απόδοση των υπαλλήλων και την ανάδειξη των ικανότερων και καταλληλότερων σε θέσεις ευθύνης, τα οποία, όπως σημείωσε, λειτουργούν ως φύλλο συκής για τη βασική στόχευση του νομοσχεδίου.
Ο ειδικός αγορητής της Νίκης Γιώργος Ρούντας επιφυλάχθηκε να τοποθετηθεί μετά την ακρόαση των φορέων.
Η ειδική αγορήτρια της Πλεύσης Ελευθερίας Έλλη Ρούσσου αναγνώρισε ότι σήμερα υπάρχει αδιαφανές σύστημα επιλογής των προϊσταμένων, για το οποίο δεν είναι σαφή τα κριτήρια επιλογής και στο οποίο παρατηρούνται συνεχείς αναβολές και πληρώσεις θέσεων με αναπληρώσεις και μεγάλες καθυστερήσεις. Είπε όμως ότι η αναγνώριση αυτών των προβλημάτων δεν σημαίνει πως κάθε αλλαγή που παρουσιάζεται ως εκσυγχρονισμός οδηγεί και σε αξιοκρατία. Επισήμανε ότι ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα του νομοσχεδίου είναι η σύνδεση των ανώτερων βαθμών με την κατάληψη συγκεκριμένων θέσεων ευθύνης. Σύμφωνα με την ίδια, ο βαθμός παύει να αποτελεί αποκλειστικά την αποτύπωση της συνολικής υπηρεσιακής και επαγγελματικής διαδρομής του υπαλλήλου και συνδέεται στενότερα με το αν έχει καταλάβει διοικητική θέση. Ζήτησε από την κυβέρνηση να εξηγήσει γιατί ένας υπάλληλος με πολυετή υπηρεσία, υψηλή επιστημονική κατάρτιση, σημαντική εμπειρία, καλή αξιολόγηση και αποδεδειγμένη προσφορά δεν θα μπορεί να συνεχίσει αυτοτελώς τη βαθμολογική του εξέλιξη αν δεν έχει επιλεγεί σε θέση διευθυντή ή γενικού διευθυντή. Πρόσθεσε ότι η βαθμολογική εξέλιξη και η άσκηση διοικητικών καθηκόντων είναι δύο διαφορετικές έννοιες και ότι η μεταξύ τους σύνδεση χρειάζεται ισχυρή αιτιολόγηση, ενώ σημείωσε πως δεν είναι λογικό σε ένα σύγχρονο σύστημα ανθρώπινου δυναμικού να θεωρείται ότι η μόνη πραγματική διαδρομή επαγγελματικής επιτυχίας είναι η μετάβαση στη διοικητική ιεραρχία. Με αυτόν τον τρόπο, είπε, υποτιμάται η επιστημονική γνώση και η εξειδίκευση και δημιουργείται λανθασμένο κίνητρο για τους υπαλλήλους να επιδιώκουν θέση προϊσταμένου ακόμη και όταν η μεγαλύτερη αξία τους για τη διοίκηση βρίσκεται στο επιστημονικό τους πεδίο. Για το Μητρώο ζήτησε να υπάρξουν δικλείδες ώστε να μη δημιουργηθεί κλειστός κύκλος στελεχών, ενώ κατέγραψε σοβαρές επιφυλάξεις και για τις αλλαγές που αφορούν το ΕΚΔΔΑ.
Η συζήτηση του νομοσχεδίου θα συνεχιστεί αύριο το πρωί στην Επιτροπή με την ακρόαση φορέων. Την Πέμπτη το πρωί έχει προγραμματιστεί η τρίτη συνεδρίαση, με τις τοποθετήσεις των κομμάτων επί της Αρχής και την κατ’ άρθρον συζήτηση, ενώ η δεύτερη Ανάγνωση του νομοσχεδίου θα γίνει την ερχόμενη Δευτέρα στην Επιτροπή.
