Παραμονή 28ης Οκτωβρίου 1940, στην Ελλάδα παιζόταν ακόμη ποδόσφαιρο λίγες ώρες πριν το τελεσίγραφο του Ιταλού πρεσβευτή Μανουέλε Γκράτσι στις 3 τα ξημερώματα. πόλεμος και γήπεδα: το περίφημο πρωτάθλημα των πόλεων, δηλαδή των Ενώσεων Αθήνας, Πειραιά και Μακεδονίας, διακόπηκε αμέσως, όπως και κάθε αθλητική δραστηριότητα, ενώ οι περισσότερες ομάδες ανέστειλαν τη λειτουργία τους και περιορίστηκαν σε φιλικά ματς.
Τα περισσότερα γήπεδα μετατράπηκαν σε νοσοκομεία και αποθήκες, την ώρα που δεν υπήρχε χώρος ούτε χρόνος για μπάλα. Ο πόλεμος διέλυε κάθε πλουτοπαραγωγικό πόρο, συρρίκνωνε τον πληθυσμό, αφάνιζε ολόκληρα χωριά και η οσμή θανάτου από τον λιμό της Αθήνας απλωνόταν σε ολόκληρη την επικράτεια.
Κι όμως, στη ρημαγμένη χώρα, οι Έλληνες αντιστάθηκαν όσο κανένας λαός στην Ευρώπη, στις πόλεις, στα βουνά αλλά και στα γήπεδα. οι Έλληνες αντιστάθηκαν και μέσα από τον αθλητισμό, με δράσεις που ξεπέρασαν τα όρια του αγωνιστικού χώρου.
Δύο χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου, οι Έλληνες αθλητές οργανώθηκαν στην Ένωση Ελλήνων Αθλητών, με στόχο να βοηθήσουν φυλακισμένους και φυματικούς αθλητές που στοιβάζονταν στα δωμάτια του νοσοκομείου «Σωτηρία».
Στην Ιστορία, όμως, έχει μείνει ένα παιχνίδι που δεν έγινε ποτέ και μετατράπηκε σε διαδήλωση, μια από τις πρώτες -αν όχι η πρώτη- αντικατοχικές διαδηλώσεις στην Ελλάδα. Άνοιξη του 1942, ο Παναθηναϊκός προγραμματίζει φιλικό με την ΑΕΚ στην επιταγμένη από τους Γερμανούς Λεωφόρο Αλεξάνδρας, με σκοπό τα έσοδα να διατεθούν στο νοσοκομείο της Σωτηρίας.
Τα 15.000 εισιτήρια εξαντλήθηκαν αμέσως, όμως λίγο πριν από τη σέντρα έγινε γνωστό ότι τα έσοδα δεν θα πήγαιναν για το νοσοκομείο της Σωτηρίας. Η εξέλιξη αυτή βρήκε αντίθετους τον αρχηγό του Παναθηναϊκού, Τάσο Κρητικό, και της ΑΕΚ, Κλεάνθη Μαρόπουλο, όπως και όλους τους παίκτες, που αποφάσισαν να μην αγωνιστούν.
Οι δύο ομάδες βγήκαν στον αγωνιστικό χώρο, χαιρέτησαν τους φιλάθλους, ανέβηκαν στις εξέδρες και εξήγησαν τι είχε συμβεί. Οι φίλαθλοι αγανάκτησαν, όρμησαν στον αγωνιστικό χώρο, ξήλωσαν τις ξύλινες εξέδρες, ξερίζωσαν τα δοκάρια και φώναζαν συνθήματα υπέρ των ποδοσφαιριστών.
Τα επεισόδια γενικεύθηκαν και γρήγορα σχηματίστηκε αντιφασιστική διαδήλωση, που έφτασε μέχρι την Ομόνοια και διαλύθηκε μόνο με την εμφάνιση των γερμανικών δυνάμεων Κατοχής. «Αν παίζαμε, θα ήταν σαν να συμφωνούσαμε με τους κατακτητές», θα πει αργότερα ο Κλεάνθης Μαρόπουλος.
Η συγκεκριμένη ιστορία είναι χαρακτηριστική, αλλά σίγουρα όχι η μόνη. Ο Πανιώνιος, για παράδειγμα, έδωσε όλα τα έσοδα από φιλικό παιχνίδι για την επισκευή του αντιτορπιλικού «Έλλη».
Αθλητές έστηναν και δικές τους ομάδες αντίστασης, όπως εκείνη του αθλητή του Ηρακλή Θεσσαλονίκης, Γιώργου Ιβάνωφ, του οποίου το όνομα δόθηκε στο γήπεδο μπάσκετ των «κυανόλευκων». Σε αυτή συμμετείχε και ο Μιχάλης Παπάζογλου του Παναθηναϊκού.
Έδιναν πληροφορίες στους Άγγλους και οργάνωναν σαμποτάζ, ενώ με συνεργάτες στο ναύσταθμο κατάφεραν να καταστρέψουν 30 αεροπλάνα των Γερμανών και να βυθίσουν με νάρκες τρία ελαφρά πολεμικά πλοία.
Ο τερματοφύλακας του Ολυμπιακού Αχιλλέας Γραμματικόπουλος πολεμούσε δίπλα στον επιθετικό του Παναθηναϊκού, Μίμη Πιερράκο, που θάφτηκε μαζί με χιλιάδες άλλους Έλληνες στρατιώτες στην Αλβανία. Ο Σπύρος Κοντούλης της ΑΕΚ σκοτώθηκε στην προσπάθειά του να δραπετεύσει, ενώ τον πήγαιναν στον τοίχο της Καισαριανής τον Ιούνιο του ’44.
Ο Νίκος Σωτηριάδης σκοτώθηκε στην Κλεισούρα τον Γενάρη του 1941, όπως και ο Γιώργος Βατίκης, παίκτες του ΠΑΟΚ και οι δυο τους. Κυριάκος Μαυραντζούλης, Νίκος Μαλαβέτας και Φάνης Σωτηρίου, από τον Ολυμπιακό Βόλου, βρήκαν τον θάνατο στη διάρκεια της Κατοχής, σε ιστορίες που καταγράφηκαν στην «Αθλητική Ηχώ» της εποχής.
