Με εκατομμύρια αρχεία και τεκμήρια, το ψηφιακό αποθετήριο της Βουλής φέρνει στο φως από την Εξάβιβλο του Αρμενόπουλου έως ιστορικά έγγραφα, εφημερίδες και σπάνιους κώδικες. Η Βιβλιοθήκη της Βουλής συγκεντρώνει υλικό που αποτυπώνει τη μακρά διαδρομή της Θεσσαλονίκης, της Βόρειας Ελλάδας και της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
Γύρω στο 1345, ο νεαρός Κωνσταντίνος Αρμενόπουλος γράφει τις πρώτες λέξεις του κώδικα που θα μείνει βασικό σημείο αναφοράς του ελληνικού αστικού δικαίου έως το 1946. Ο Αρμενόπουλος, γεννημένος στην Κωνσταντινούπολη περί το 1320 και συνδεδεμένος με τη Θεσσαλονίκη, όπου υπηρέτησε ως «Νομοφύλαξ» και «Καθολικὸς Κριτὴς τῶν Ῥωμαίων», συνέταξε το «Πρόχειρον Νόμων», γνωστό ως «Εξάβιβλος».
«Η Εξάβιβλος ήταν, τρόπον τινά, μια μεγάλη κιβωτός της βυζαντινής νομικής γνώσης», σημειώνει η Μαρία Καμηλάκη, αναπληρώτρια προϊσταμένη της Γενικής Διεύθυνσης Ηλεκτρονικής Διοίκησης, Βιβλιοθήκης και Εκδόσεων της Βουλής. Σήμερα, ένα από τα χειρόγραφα τεκμήρια της μακράς πορείας του έργου βρίσκεται στη Συλλογή Χειρογράφων Κωδίκων της Βιβλιοθήκης της Βουλής: ο κώδικας αρ. 33, ένας χαρτώος βυζαντινός κώδικας του 15ου αιώνα, 500 σελίδων και περίπου 19 επί 13,5 εκατοστά.
Το 1835, με βασιλικό διάταγμα ορίστηκε ότι τα πολιτικά δικαστήρια θα ακολουθούσαν τους νόμους της Εξάβιβλου, μέχρι να συνταχθεί ο Αστικός Κώδικας. Η μεταβατική αυτή περίοδος κράτησε έως το 1946, όταν η Εξάβιβλος παρέμεινε βασικό σημείο αναφοράς του ελληνικού αστικού δικαίου και ο Δικηγορικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης έδωσε το όνομα «Αρμενόπουλος» στη νομική επιθεώρησή του.
«Λόγω καταστροφής παρά των Βουλγάρων», δεν είναι δυνατή η έκδοση πιστοποιητικού, αναφέρει μια βεβαίωση του Δήμου Ξάνθης με ημερομηνία 13 Σεπτεμβρίου 1945. Το έγγραφο φωτίζει, μέσα από μια φράση, την ιστορία της βουλγαρικής κατοχής της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης και την αγωνία της μεταπολεμικής ταυτοποίησης, όταν τα αρχεία που πιστοποιούσαν την ταυτότητα ενός ανθρώπου είχαν καταστραφεί.
Μια «μαύρη» ιστορία σε ένα εκλογικό δελτίο αποτυπώνεται σε τεκμήριο της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης, το εκλογικό δελτίο του Μπαρούχ Σιμπή του Ιακώβ, γεννημένου το 1906 και εκδότη της 29ης Μαρτίου 1946. Η συγκεκριμένη κάρτα, με φωτογραφία, υπογραφές, σφραγίδες και μεταγενέστερη ένδειξη αναθεώρησης των εκλογικών καταλόγων το 1950, συνδέεται με την επιστροφή και την ανασυγκρότηση της εβραϊκής κοινότητας της πόλης μετά το Ολοκαύτωμα.
Το 1920, σχέδιο νόμου για τη σύσταση Γραφείου Πληροφοριών στη Γενική Διοίκηση Θεσσαλονίκης προβλέπει προσωπικό που θα γνώριζε δύο βαλκανικές γλώσσες. Η λεπτομέρεια αυτή αποτυπώνει τη γλωσσική πολυμορφία της πόλης και τη σχέση της διοίκησης με έναν πληθυσμό που δεν μπορούσε να θεωρηθεί μονογλωσσικός.
Μετά τις «Νέες Χώρες» του 1913, ένα άλλο τεκμήριο οδηγεί στο Νέο Κυβερνείο στην Καλαμαριά, το σημερινό Παλατάκι, που λειτουργούσε ως επίσημη έδρα και κατοικία του Υπουργού Βορείου Ελλάδος. Στο σχέδιο νόμου της 21ης Σεπτεμβρίου 1962, που ψηφίστηκε τον επόμενο μήνα, ρυθμίζονται ζητήματα οργανικών θέσεων, προσωπικού, δαπανών συντήρησης και καθαριότητας, με υπογραφές υπουργών της κυβέρνησης Κωνσταντίνου Καραμανλή, μεταξύ των οποίων οι Γεώργιος Ράλλης, Σπυρίδων Θεοτόκης και Δημήτριος Μακρής.
Ο ελληνόφωνος «Ερμής», το πρώτο φύλλο του οποίου κυκλοφόρησε τον Μάιο του 1875, μεταφέρει στην οθωμανική Θεσσαλονίκη των τελευταίων δεκαετιών του 19ου αιώνα. Στο τρίτο φύλλο του, της 20ής Μαΐου, καταγράφονται ο θάνατος του ηγουμένου της μονής του αγίου Παντελεήμονος Γεράσιμου σε ηλικία 103 ετών, η δολοφονία του επισκόπου Γάνου και Χώρας, το πολύνεκρο ναυάγιο της οικογένειας Ενώχ στην Κερκινίτιδα λίμνη και η επίθεση συμμορίας σε χωρικούς που επέστρεφαν από την εβδομαδιαία αγορά στη Γευγελή.
Στη στήλη «Τηλεγραφήματα» αναφέρεται ότι «ψιθυρίζεται υπουργική κρίσις» στο Παρίσι και ότι στο Βερολίνο συνελήφθη ο αυτουργός της κατά του Βίσμαρκ προσβολής, ενώ η ετήσια συνδρομή για την εφημερίδα φτάνει τα τρία αργυρά μετζήτια εντός πόλης, τα τέσσερα για την επαρχία και τα έξι για την αλλοδαπή.
Ο Σοφοκλής Γκαρμπολάς, εκδότης του «Ερμή», προερχόταν από οικογένεια με στενή σχέση με την τυπογραφία, το βιβλίο και τις εκδόσεις. Τυπογράφος και εκδότης ο ίδιος, συνδέθηκε τόσο με την ιστορία του Τύπου της Θεσσαλονίκης ώστε η πόλη τον θυμάται ακόμη, μεταξύ άλλων, με την οδό Γκαρμπολά.
Το 1948, μέσα στη σκληρότερη φάση του Εμφυλίου και με βρετανική στρατιωτική παρουσία στη Θεσσαλονίκη, κυκλοφορεί η αγγλόφωνη εφημερίδα Courier. Αρχισυντάκτης και προσωπικό είναι στρατιώτες της 2ης Ομάδας Ταξιαρχίας του Ηνωμένου Βασιλείου, ενώ ο ταξίαρχος C. P. Jones CBE τονίζει στο πρώτο editorial ότι η εφημερίδα πρέπει να στηριχθεί με ειδήσεις, επιστολές, ανταποκρίσεις, φωτογραφίες και αγορές αντιτύπων.
Η βιβλιογραφική εγγραφή της Βιβλιοθήκης της Βουλής καταγράφει την Courier για τα έτη 1948-1949 ως εβδομαδιαία εφημερίδα. Πρόκειται, όπως σημειώνει η κα Καμηλάκη, για ένα σπάνιο τεκμήριο που θυμίζει ότι οι μεγάλες ιστορικές στιγμές κρύβονται συχνά σε μικρά, βραχύβια ή εξειδικευμένα έντυπα.
Στο ίδιο φύλλο της αγγλόφωνης εφημερίδας υπάρχει και η είδηση για τον άντρα που πλήρωσε 5 εκατ. δραχμές για να χτυπήσει πρώτος την καινούργια καμπάνα του ναού του Αγίου Δημητρίου. Τα χρήματα θα κατευθύνονταν στο ταμείο οικονομικής ενίσχυσης του ναού.
Πέρα από τα χειρόγραφα, τα αρχεία και τις εφημερίδες, η Συλλογή Έργων Τέχνης της Βουλής δίνει έναν ακόμη τρόπο ανάγνωσης της ιστορίας της Βόρειας Ελλάδας, μέσα από έργα που ξεκινούν από τη Μακεδονία του Μεγάλου Αλεξάνδρου, περνούν από το Άγιον Όρος και φτάνουν στη σύγχρονη Θεσσαλονίκη. Το Αποθετήριο της Βιβλιοθήκης της Βουλής περιλαμβάνει 799.603 σελίδες κοινοβουλευτικού αρχείου, 14.000.000 σελίδες εφημερίδων και περιοδικών, 479 χειρόγραφους κώδικες, 3.466 χάρτες, 1.250 ώρες ηχητικού αρχείου της Ελληνικής Υπηρεσίας του BBC, 1.300 φωτογραφίες, 71.987 λήψεις από τα προσωπικά αρχεία του Γ. Ψυχάρη, του Ιω. Μεταξά, του Γ. Γεννηματά και 50.030 λήψεις από το αρχείο της Συμβουλευτικής Επιτροπής επί της Καταρτίσεως των Νομοθετικών Διαταγμάτων (1970-1973).
![]()
