Πώς επηρεάζει η ψηφιακή εποχή τη γλώσσα μας; Αν η λέξη «ποντίκι» μας φέρνει στο μυαλό τη συσκευή του υπολογιστή και όχι το τρωκτικό, τότε η τεχνολογία έχει ήδη αρχίσει να αλλάζει τον τρόπο που επικοινωνούμε. Αυτό ανέφερε η Νικολέττα Τσιτσανούδη – Μαλλίδη, Κοσμήτορας της Σχολής Επιστημών Αγωγής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, κατά την ομιλία της με τίτλο «Η ελληνική γλώσσα σε εποχές κρίσης και ψηφιακής κυριαρχίας» στο Aristotle Innovation Forum.
Η κ. Τσιτσανούδη – Μαλλίδη ανέλυσε πώς οι κρίσεις, τα μέσα ενημέρωσης και η ψηφιακή κυριαρχία επηρεάζουν τη γλώσσα, επαναστατώντας τις σημασίες των λέξεων και διαμορφώνοντας τον δημόσιο λόγο. Όπως εξήγησε, σε περιόδους κρίσης, η γλώσσα συχνά μετατρέπεται σε εργαλείο που προάγει τη συναίνεση και τη συμμόρφωση, ειδικά όταν κυριαρχεί ο φόβος.
Η γλώσσα του φόβου και οι νέες λέξεις που προκύπτουν από τις κρίσεις, όπως «lockdown» και «κοινωνική αποστασιοποίηση», αναδεικνύουν τη δυναμική της γλώσσας. Οι νεολογισμοί συχνά λειτουργούν ως εργαλεία αντίστασης ή εξουσίας, με τα κοινωνικά δίκτυα να επιταχύνουν τη διαδικασία αυτή, δημιουργώντας νέες εκφράσεις που αντικατοπτρίζουν τα συναισθήματα της κοινωνίας.
Η κ. Τσιτσανούδη – Μαλλίδη παρουσίασε τον όρο «φοβογλώσσα» για να περιγράψει τη γλώσσα του φόβου που αναδύεται σε περιόδους κρίσεων, τονίζοντας ότι οι γλωσσικές μορφές χρησιμοποιούνται για να επιβληθούν συγκεκριμένες στάσεις και συμπεριφορές. Επιπλέον, οι μεταφορές που χρησιμοποιούνται στον δημόσιο λόγο, όπως η «μάχη με τον αόρατο εχθρό», επιδρούν στη δημόσια αντίληψη.
Η τεχνολογία, όπως σημείωσε, αλλάζει τη σημασία λέξεων που σχετίζονται με τη φύση, όπως η λέξη «cloud», που πλέον αναφέρεται στην αποθήκευση δεδομένων. Οι συνεχείς αλλαγές στη γλώσσα επηρεάζουν και την εκπαίδευση, καθώς οι μαθητές δυσκολεύονται να προσεγγίσουν κριτικά τον δημόσιο λόγο. Η γλώσσα του φόβου και η εργαλειοποίησή της επηρεάζουν αρνητικά την εκπαιδευτική διαδικασία.
