Πολυχρωμία στην αρχαία τέχνη: το 13ο διεθνές συνέδριο στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης

Πολυχρωμία στην αρχαία τέχνη: το 13ο διεθνές συνέδριο στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης

Η πολυχρωμία στην αρχαία τέχνη βρίσκεται στο επίκεντρο του 13ου Διεθνούς Συνεδρίου για την Πολυχρωμία στην Αρχαία Γλυπτική και Αρχιτεκτονική, που ξεκίνησε το πρωί στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης. Οι εργασίες του συνεδρίου επιχειρούν να φωτίσουν πώς έβλεπαν οι αρχαίοι τον κόσμο μέσα από τα χρώματα και τι έχει χαθεί από τη σημερινή εικόνα για την αρχαιότητα.

«Είναι πάρα πολύ σημαντικό αυτό το συνέδριο, αυτή η στρογγυλή τράπεζα, η οποία πραγματοποιείται σε τακτά χρονικά διαστήματα σε διάφορα μέρη του κόσμου. Είναι τιμή για το μουσείο μας να τη φιλοξενεί για πρώτη φορά», επισημαίνει μιλώντας στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η γενική διευθύντρια του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, Ελισάβετ Τσιγαρίδα. Η φετινή διοργάνωση, με κεντρικό θέμα «Η πολυχρωμία και οι αισθήσεις: Συνδυάζοντας επιστημονικές, γνωσιακές και αισθητικές προσεγγίσεις του αρχαίου χρώματος», πραγματοποιείται σε συνδιοργάνωση με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και συγκεντρώνει περισσότερους από 80 ερευνητές από πανεπιστήμια, μουσεία και ερευνητικά ιδρύματα της Ελλάδας και του εξωτερικού.

«Στην πραγματικότητα, τα αρχαία γλυπτά και τα κτήρια δεν ήταν λευκά. Ήταν χρωματισμένα, απλώς τα χρώματα δεν έχουν διασωθεί ή δεν είναι πλέον ορατά. Με την ανάπτυξη των σύγχρονων τεχνολογιών άνοιξε ένα νέο επιστημονικό πεδίο, που συνεχώς εξελίσσεται και μας δίνει εξαιρετικές δυνατότητες να ανιχνεύσουμε την πολυχρωμία. Αυτό αλλάζει συνολικά την οπτική μας για την αρχαιότητα», σημειώνει η κ. Τσιγαρίδα.

Πράγματι, η έρευνα των τελευταίων δεκαετιών, με την αξιοποίηση προηγμένων αναλυτικών μεθόδων και τεχνικών απεικόνισης, επιτρέπει στους επιστήμονες να εντοπίζουν ίχνη χρωστικών και ζωγραφικές λεπτομέρειες που δεν διακρίνονται με γυμνό μάτι. Παράλληλα, το ενδιαφέρον του συνεδρίου επεκτείνεται και στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι της εποχής αντιλαμβάνονταν το χρώμα, το περιέγραφαν με τη γλώσσα τους και του απέδιδαν συμβολικές, συναισθηματικές και αισθητηριακές διαστάσεις. «Το χρώμα δεν ήταν απλώς ένα διακοσμητικό στοιχείο. Είχε συμβολισμούς και αποτελούσε μέρος της αισθητηριακής εμπειρίας του ανθρώπου. Αναζητήσαμε, επομένως, όχι μόνο τα υλικά κατάλοιπα, αλλά και τις αναφορές στις αρχαίες πηγές, για να κατανοήσουμε πώς περιέγραφαν τα χρώματα και τι σημασία είχαν γι’ αυτούς», εξηγεί η γενική διευθύντρια του ΑΜΘ.

Διαφορετικές επιστήμες, κοινό πεδίο έρευνας

Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της φετινής διοργάνωσης είναι επίσης η διεπιστημονικότητα, καθώς γύρω από το ίδιο ερευνητικό αντικείμενο συναντώνται επιστήμονες με διαφορετική κατάρτιση και μεθοδολογικά εργαλεία. «Συμμετέχουν άνθρωποι από τον χώρο των φυσικών επιστημών, όπως οι χημικοί, αλλά και από τις ανθρωπιστικές επιστήμες, καθώς και εικαστικοί και φωτογράφοι που ασχολούνται με την αρχαιολογική φωτογραφία. Άνθρωποι με εντελώς διαφορετικό υπόβαθρο συνεργάζονται με έναν κοινό στόχο: να κατανοήσουν το χρώμα στην αρχαιότητα, ο καθένας μέσα από τη δική του επιστημονική προσέγγιση», τονίζει από την πλευρά του ο χημικός, συντηρητής αρχαιοτήτων και έργων τέχνης Χρήστος Κατσίφας.

Σχεδόν 100 ερευνητές, σύμφωνα με τα στοιχεία της διοργάνωσης, εκπροσωπούν σημαντικούς διεθνείς φορείς, όπως το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης, το J. Paul Getty Museum, το Getty Conservation Institute, το Art Institute of Chicago, το Βρετανικό Μουσείο, το Μουσείο του Λούβρου και τη Ny Carlsberg Glyptotek, καθώς και πανεπιστήμια της Οξφόρδης, της Πενσιλβάνιας, της Φλωρεντίας και της Πάντοβας. Σημαντική είναι και η ελληνική παρουσία, με τη συμμετοχή πανεπιστημίων, ερευνητικών ιδρυμάτων και υπηρεσιών του υπουργείου Πολιτισμού.

Η συνάντηση αυτή αναδεικνύει και τον ρόλο της αρχαιομετρίας, δηλαδή της μελέτης των αρχαιοτήτων με εργαλεία της φυσικής και της χημείας. Το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης διαθέτει, μάλιστα, το μοναδικό τμήμα αρχαιομετρίας που λειτουργεί εντός αρχαιολογικού μουσείου στην Ελλάδα, του οποίου προΐσταται ο κ. Κατσίφας. «Η ιδιαιτερότητά μας είναι ότι βρισκόμαστε μέσα στο μουσείο, σε καθημερινή επαφή με τους αρχαιολόγους που διαχειρίζονται τις αρχαιότητες. Έτσι αποφεύγονται οι μεταφορές των αντικειμένων, που είναι συχνά κοστοβόρες και επικίνδυνες, ενώ αναπτύσσεται μια σταθερή κουλτούρα συνεργασίας. Οι σύγχρονοι αρχαιολόγοι έχουν πλέον εντάξει τις φυσικές επιστήμες στη μελέτη τους, καθώς διαπιστώνουν πόσο σημαντικές πληροφορίες μπορούν να τους προσφέρουν», αναφέρει ο ίδιος.

Το επιστημονικό πρόγραμμα του συνεδρίου περιλαμβάνει έντεκα θεματικές συνεδρίες και τρεις κεντρικές διαλέξεις, με αντικείμενα που εκτείνονται από τις αρχαίες θεωρίες για το χρώμα και τις χρωστικές έως τη ζωγραφική σε μέταλλο και γυαλί, τη διακόσμηση γλυπτών, ταφικά και θρησκευτικά συμφραζόμενα, αλλά και τις δυνατότητες των ψηφιακών αναπαραστάσεων και της τεχνητής νοημοσύνης. Ιδιαίτερη θέση έχει η αρχαία Μακεδονία, με ειδική συνεδρία για τη ζωγραφική, τις ταφικές πρακτικές και την προβολή του κοινωνικού κύρους. Στο επίκεντρο θα βρεθούν, μεταξύ άλλων, νέα δεδομένα για τον τάφο της Περσεφόνης στις Αιγές, τους ζωγραφισμένους λίθους της ελληνιστικής Θεσσαλονίκης και τις πολυτελείς ταφικές κλίνες της μακεδονικής αριστοκρατίας.

Παράλληλα με το συνέδριο, το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης εγκαινιάζει αύριο στις 18:00, την περιοδική έκθεση «Βλέποντας το ανείδωτο. Έξι λίθινοι “ πίνακες” μιας αρχαίας ζωγραφιάς», σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και επιστημονικούς φορείς του εξωτερικού.

Οι εργασίες του 13ου Διεθνούς Συνεδρίου για την Πολυχρωμία στην Αρχαία Γλυπτική και Αρχιτεκτονική θα συνεχιστούν στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης έως τις 21 Νοεμβρίου, με επίσημη γλώσσα την αγγλική.

Loading

Play