Η φωνή των παιδιών του κόσμου ακούγεται αυτές τις ημέρες στην Ξάνθη μέσα από τα έργα παιδικής ζωγραφικής της Ακαδημίας Παιδικής Τέχνης – Μουσείο «Οικουμένη». Η έκθεση «Η Τέχνη μέσα από τα μάτια των παιδιών» φιλοξενείται έως τις 22 Σεπτεμβρίου 2026 στο ιστορικό κτίριο του παλαιού δημαρχείου.
Πίσω από τις παιδικές ζωγραφιές που παρουσιάζονται στην έκθεση υπάρχει μια διαδρομή 26 ετών. Πρόκειται για ένα εκπαιδευτικό και πολιτιστικό εγχείρημα που ξεκίνησε το 2000 από την Ακαδημία Παιδικής Τέχνης – Μουσείο «Οικουμένη», με στόχο να καταγράψει τον πολιτισμό του κόσμου μέσα από τη ματιά των ίδιων των παιδιών.
Η έκθεση περιλαμβάνει ένα μικρό αλλά ιδιαίτερα σημαντικό μέρος μιας συλλογής που ξεπερνά τα 9.000 έργα παιδικής ζωγραφικής από 150 χώρες. Τα έργα δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο των έντεκα διεθνών Biennale Παιδικής Τέχνης που διοργάνωσε η Ακαδημία, με θεματικές όπως η φιλία, το νερό, η μουσική και η τεχνητή νοημοσύνη.
Την Ακαδημία και το Μουσείο δημιούργησε και για χρόνια στηρίζει με προσωπική φροντίδα η Ξανθιώτισσα ζωγράφος και εικαστικός Λίτα Μαυρογένη. Η δράση της, με επίκεντρο τα παιδιά και την τέχνη, ξεπέρασε γρήγορα τα σύνορα της Ελλάδας και δημιούργησε έναν διεθνή δίαυλο επικοινωνίας ανάμεσα σε παιδιά διαφορετικών χωρών και πολιτισμών.
Η παιδική ζωγραφιά δεν είναι μόνο τέχνη, αλλά τρόπος έκφρασης και επικοινωνίας, σημειώνει η κ. Μαυρογένη. Με αυτή τη λογική οργανώθηκαν τα έντεκα διεθνή Biennale Παιδικής Τέχνης.
Παιδιά από όλο τον κόσμο έστειλαν τις δημιουργίες τους στην Ελλάδα και στην Ξάνθη, μετατρέποντας την πόλη σε σημείο συνάντησης διαφορετικών πολιτισμών μέσα από μια κοινή γλώσσα, την τέχνη. Τα παιδιά, μέσα από τη ζωγραφική, υψώνουν τη δική τους φωνή, επισημαίνει η κ. Μαυρογένη στο ΑΠΕ – ΜΠΕ, μιλώντας για την πορεία των Biennale και την ανταπόκριση χιλιάδων παιδιών από κάθε γωνιά της Γης.
Η συλλογή που δημιουργήθηκε όλα αυτά τα χρόνια δεν είναι μόνο ένα σημαντικό εικαστικό αρχείο. Μέσα από τις ζωγραφιές αποτυπώνονται διαφορετικές εποχές, κοινωνίες, πολιτισμοί, παραδόσεις και τρόποι ζωής, ενώ τα παιδιά ζωγραφίζουν τον τόπο όπου μεγαλώνουν, την οικογένεια, τη φύση, την ειρήνη, το περιβάλλον και τον κόσμο που θα ήθελαν να γνωρίσουν.
Η μεγάλη συλλογή του μουσείου περιλαμβάνει, εκτός από παιδικές ζωγραφιές, πολλές παιδικές κούκλες κατασκευασμένες από τα ίδια τα παιδιά, καθώς και άλλα εικαστικά έργα, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερο αρχείο παιδικής δημιουργικότητας και πολιτιστικής έκφρασης. «Πιθανόν τα επόμενα τριάντα χρόνια τα παιδιά να μην ζωγραφίζουν έτσι. Θα έχουν άλλες παραστάσεις και διαφορετικές εικόνες για να εμπνέονται. Γι’ αυτό τα έργα αυτά αποκτούν τεράστια σημασία για την εποχή στην οποία φιλοτεχνήθηκαν», εξηγεί η κ. Μαυρογένη.
Πολλά από τα παιδιά που συμμετείχαν στις Biennale είναι σήμερα ενήλικες, έχουν δημιουργήσει τις δικές τους οικογένειες και, σε αρκετές περιπτώσεις, έχουν εξελιχθεί σε επιτυχημένους επαγγελματίες και διακεκριμένους επιστήμονες στις χώρες τους.
Ένα ακόμη σημαντικό κεφάλαιο της δράσης της Λίτας Μαυρογένη ήταν η ίδρυση, στη Λίμα του Περού, του πρώτου Μουσείου Παιδικής Τέχνης. Η πρωτοβουλία αυτή έδωσε στα παιδιά της Λατινικής Αμερικής έναν χώρο για να εκφράσουν το ταλέντο και τη δημιουργικότητά τους.
Το Μουσείο Παιδικής Τέχνης στη Λίμα φέρει το όνομα του αείμνηστου Περουβιανού προξένου Χοσέ Κάρλος Ντάβιλα, ο οποίος είχε υπηρετήσει στην Ελλάδα και ξεκίνησε την πρωτοβουλία για τη δημιουργία του. Όπως εξηγεί η κ. Μαυρογένη, το μουσείο δεν είναι απλώς ένας χώρος έκθεσης παιδικών δημιουργιών, αλλά λειτουργεί και ως φορέας προώθησης της πολιτιστικής κληρονομιάς και της εθνικής ταυτότητας της Λατινικής Αμερικής και της Ελλάδας.
Σήμερα, η κ. Μαυρογένη δεν κρύβει την αγωνία της για το μέλλον αυτής της μεγάλης συλλογής παιδικών έργων. Η ίδια και το διοικητικό συμβούλιο της Ακαδημίας Παιδικής Τέχνης – Μουσείο «Οικουμένη» αναζητούν λύση για τη διασφάλιση του μέλλοντος της πολύτιμης συλλογής, ενώ έχει ήδη ξεκινήσει προσπάθεια για την εξεύρεση μόνιμης στέγης. Παράλληλα, υπάρχει επικοινωνία και με το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στην Αθήνα, ώστε να διερευνηθεί η δυνατότητα μόνιμης έκθεσης μέρους ή του συνόλου των έργων και η πρόσβαση του κοινού σε αυτή τη μοναδική συλλογή.
Παράλληλα με τη διεθνή της δράση στην παιδική τέχνη, η Ακαδημία Παιδικής Τέχνης – Μουσείο «Οικουμένη» έχει αναπτύξει και ευρύτερο εκπαιδευτικό έργο για μαθητές και ενήλικες. Τα προγράμματα για παιδιά και εφήβους αξιοποιούν την τέχνη ως εργαλείο μάθησης, έκφρασης και γνωριμίας με τον πολιτισμό, ενώ η Ακαδημία οργανώνει και ειδικά προγράμματα για μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου.
Μέσα από κύκλους διαδικτυακών σεμιναρίων και μαθημάτων, δίνεται επίσης η δυνατότητα σε ενήλικες να έρθουν σε επαφή με την τέχνη και να διευρύνουν τις γνώσεις και τις δημιουργικές τους δεξιότητες. Η εκπαιδευτική αυτή δραστηριότητα συμπληρώνει το πολύχρονο έργο της Ακαδημίας και επιβεβαιώνει τον σταθερό προσανατολισμό της στη διάδοση της τέχνης και της πολιτιστικής γνώσης σε διαφορετικές ηλικίες.
Η έκθεση στο παλαιό δημαρχείο της Ξάνθης δίνει την ευκαιρία στον επισκέπτη να περιηγηθεί σε ένα διεθνές αρχείο μνήμης, όπου κάθε έργο λειτουργεί ως προσωπική μαρτυρία ενός παιδιού αλλά και ως μικρό αποτύπωμα της εποχής του. Διαφορετικά χρώματα, σύμβολα, τοπία και πολιτισμικές αναφορές συναντώνται σε έναν ιστορικό χώρο, δείχνοντας πόσα κοινά μπορούν να έχουν τα παιδιά, ανεξάρτητα από τη χώρα στην οποία γεννήθηκαν.
Η Λίτα Μαυρογένη, πάντα πρόσχαρη και χαμογελαστή, με αστείρευτη αγάπη για τα παιδιά, ξεναγεί μικρούς και μεγάλους στην έκθεση, μιλώντας για έναν κόσμο γεμάτο χρώματα, εικόνες, παραστάσεις και μνήμες: τον κόσμο των παιδιών.
Κάθε παιδική ζωγραφιά είναι κάτι περισσότερο από μια εικόνα. Είναι ένα κομμάτι μνήμης, μια μαρτυρία εποχής και ταυτόχρονα ένα μήνυμα προς το μέλλον, που θυμίζει στους μεγάλους πως ο κόσμος που θα παραδώσουν στα παιδιά είναι ο κόσμος που εκείνα έχουν ήδη αρχίσει να σχεδιάζουν.
[του ανταποκριτή μας Β. Λωλίδη]
