Στο επίκεντρο της συζήτησης για την πολιτιστική διπλωματία βρέθηκε η Θεσσαλονίκη, με τον υφυπουργό Εξωτερικών Ιωάννη Λοβέρδο να υπογραμμίζει ότι η πόλη πρέπει να αποτελεί ισχυρό παράγοντα σύνδεσης με τα Βαλκάνια και διεθνούς προβολής της χώρας. Η τοποθέτηση έγινε σε εκδήλωση του Πανεπιστημίου Μακεδονίας με θέμα «Πολιτιστική Διπλωματία – Χτίζοντας γέφυρες σε έναν κόσμο που αλλάζει», στο πλαίσιο της συμμετοχής του στην 90η ΔΕΘ.
Ο υφυπουργός Εξωτερικών ανέφερε ότι η πολιτιστική διπλωματία, ως κλάδος της διπλωματίας ήπιας ισχύος, έχει ιδιαίτερη σημασία για χώρες όπως η Ελλάδα με τη μακραίωνη πολιτιστική τους παράδοση. Ως παράδειγμα έφερε την απόφαση της Γενικής Συνέλευσης της UNESCO τον Νοέμβριο του 2025 στη Σαμαρκάνδη του Ουζμπεκιστάν, να ανακηρύξει την 9η Φεβρουαρίου, ημέρα θανάτου του Διονύσιου Σολωμού, ως Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας.
«Έκριναν ότι η ελληνική γλώσσα, που είναι η πιο επιδραστική στις ευρωπαϊκές γλώσσες, αλλά και η μόνη εδώ και 40 αιώνες συνεχιζόμενη ομιλούμενη γλώσσα», είπε ο κ. Λοβέρδος. Πρόσθεσε ότι αυτό συνιστά μεγάλη δύναμη του Ελληνισμού και πως διαχρονικά ο Ελληνισμός χρησιμοποίησε τη γλώσσα του ως μέσο πολιτιστικής επιβολής.
«Η Ελλάδα έχει πολύ ισχυρό και δοξασμένο παρελθόν, αλλά έχει και ισχυρό παρόν και ακόμη πιο ισχυρό πολιτιστικό μέλλον», τόνισε ο κ. Λοβέρδος. «Και αυτό είναι στα χέρια μας να το διαμορφώσουμε. Παρεμβαίνουμε εμείς ως Πολιτεία και η εκπαιδευτική κοινότητα και όλοι όσοι μπορούν να συνεισφέρουν για να κάνουμε το αποτύπωμά μας το πολιτιστικό ακόμα πιο ισχυρό. Και δεν απευθυνόμαστε μόνο στους Έλληνες της διασποράς με τους οποίους έχουμε χτίσει πολύ ισχυρές γέφυρες. Πρέπει να απευθυνθούμε παραπέρα σε όλους όσοι θαυμάζουν τον ελληνικό πολιτισμό», είπε, προσθέτοντας ότι η Γενική Γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού και Δημόσιας Διπλωματίας έχει αναπτύξει πρωτοβουλίες όπως η ενίσχυση εδρών Κλασικών Ελληνικών Σπουδών στα κορυφαία πανεπιστήμια του κόσμου, τα προγράμματα φιλοξενίας για τους Έλληνες του εξωτερικού, τις υποτροφίες για Έλληνες του εξωτερικού και όχι μόνο, αλλά και για όσους θέλουν να σπουδάσουν στην Ελλάδα.
Τη δημιουργία Ακαδημίας για την Τουριστική Βιομηχανία στη Θεσσαλονίκη με βάση το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας πρότεινε ο πρύτανης Κώστας Παπαδόπουλος, σημειώνοντας ότι μπορεί να συνδυάσει την εκπαίδευση και το mentoring. «Είμαστε διαθέσιμοι για κάτι τέτοιο, θέλουμε να το πετύχουμε, θέλουμε συνεργασία με το υπουργείο Εξωτερικών», ανέφερε.
Από τα οκτώ προγράμματα σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, τα τρία συνδέονται άμεσα με το αντικείμενο της εκδήλωσης, το Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών, το Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών και το θέμα Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης, ανέφερε και πρόσθεσε ότι με τις χώρες των Βαλκανίων υπάρχει μια γειτνίαση, την οποία πρέπει να τη μετατρέψουμε σε γνωριμία και στη συνέχεια σε συνεργασία. Το πανεπιστήμιο ως πόλος και κόμβος μπορεί να συνδέσει διάφορους φορείς και να προάγει την πολιτιστική διπλωματία.
Η Θεσσαλονίκη διαθέτει ένα μοναδικό οικοσύστημα, με πανεπιστήμια, επιχειρηματικούς φορείς, πολιτιστικούς οργανισμούς, το λιμάνι και τη ΔΕΘ. Από διπλωματική πλευρά, είναι ίσως η μοναδική ευρωπαϊκή πόλη, όχι πρωτεύουσα, που διαθέτει 13 Γενικά Προξενεία και περίπου 40 Επίτιμα Προξενεία, ανέφερε η Κατερίνα Τσαπικίδου, διευθύντρια της Υπηρεσίας Διεθνών Σχέσεων του υπουργείου Εξωτερικών στη Θεσσαλονίκη.
Η Υπηρεσία, στο πλαίσιο της πολιτιστικής και εκπαιδευτικής διπλωματίας, δίνει υποτροφίες σε ξένους φοιτητές για σπουδές στις Θεολογικές Σχολές της Θεσσαλονίκης, σε συνεργασία με φορείς όπως η ΧΑΝΘ φιλοξενεί παιδιά ομογενών σε κατασκηνώσεις το καλοκαίρι και, επιπλέον, διευκολύνει Έλληνες που θέλουν να επιστρέψουν στο εξωτερικό, στηρίζοντας το brain gain. Παράλληλα, σε διπλωματικό επίπεδο διοργανώνει δράσεις εξοικείωσης με πολιτιστικούς φορείς της περιοχής, δημιουργώντας όχι μόνο επιχειρηματικούς και επαγγελματικούς δεσμούς, αλλά και προσωπικούς, σημείωσε η κ. Τσαπικίδου.
Οι γέφυρες δεν χτίζονται από τη μία μέρα στην άλλη, χτίζονται μακροπρόθεσμα, άρα η πολιτιστική διπλωματία έχει και ένα μακροπρόθεσμο αποτύπωμα στρατηγικής αξίας, τόνισε η πρέσβης και επικεφαλής του Γραφείου Συνδέσμου της Ελλάδας στο Κόσοβο, Ελένη Βακάλη. Οι γέφυρες θα δώσουν την ευκαιρία στους εκφραστές της σκληρής διπλωματίας, σε καιρούς δύσκολους, να διατηρήσουν δίαυλους επικοινωνίας, ώστε να συνομιλήσουν όταν θα υπάρχουν οι κατάλληλες βάσεις και οι κατάλληλοι άνθρωποι μέσα από την κοινωνία, υπογράμμισε.
Ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι το Γραφείο Συνδέσμου της Ελλάδας στην Πρίστινα χρηματοδοτεί μαθήματα ελληνικής γλώσσας, τα οποία δεν περιορίζονται στη γραμματική, αλλά συνδέονται με στοιχεία ελληνικού πολιτισμού. Παράλληλα, προσκαλεί σε τακτική βάση ομιλητές από την Ελλάδα που παρουσιάζουν τον ελληνικό πολιτισμό στους νέους που μαθαίνουν ελληνικά και, με χρηματοδότηση από το υπουργείο Εξωτερικών, οργανώνει κάθε χρόνο επιμορφωτική εκδρομή στην Ελλάδα για τους νέους αυτούς.
Η Ελλάδα έχει δημοκρατικό σύστημα αιώνων, ενώ οι προηγούμενες γενιές στις χώρες των Βαλκανίων έχουν μεγαλώσει μέσα σε κλίμα τρόμου και οι νεότερες σε κλίμα ασυδοσίας καπιταλισμού και εθνικής παλιγγενεσίας, είπε η αντιπρύτανις Προσωπικού και Φοιτητικής Μέριμνας, Δια Βίου Μάθησης και Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, καθηγήτρια του Τμήματος Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών. «Εμείς ως γηραιά δημοκρατία οφείλουμε να δώσουμε νέους δρόμους».
Αναφερόμενη στον ρόλο της πανεπιστημιακής γνώσης ώστε οι πολιτιστικές πρωτοβουλίες να έχουν βάθος, ιστορική ακρίβεια και σεβασμό στις διαφορετικές μνήμες της περιοχής, η κ. Μαυρογένη είπε ότι υπάρχουν αντικειμενικότητα, επιστημονική γνώση και αρχειακό υλικό. «Είναι καιρός να σκεφτούμε και ως Ευρωπαίοι, όχι μόνον εμείς και ο άλλος να κατανοήσει τις ιδιαιτερότητες τις δικές μας, όπως εμείς κατανοούμε τις ιδιαιτερότητες των γειτόνων μας», τόνισε.
